Thứ năm 19/10/2017 01:50

Khống chế HIV vẫn khó

13:53 | 08/08/2017

|
Theo nhận định của Cục Phòng chống HIV, Bộ Y tế, HIV vẫn đang tiềm ẩn trong cộng đồng, nếu chúng ta không đầu tư và làm tốt công tác truyền thông, tư vấn xét nghiệm, điều trị sẽ dẫn đến ảo tưởng dịch HIV đã được khống chế.

Theo Cục Phòng chống HIV, tính đến giữa năm, cả nước có 209.754 người nhiễm HIV còn sống sau khi đã rà soát 8.772 người trùng lặp hoặc không tìm thấy. Cũng trong 5 tháng đầu năm, có 1.959 người nhiễm HIV chuyển sang giai đoạn AIDS.

Trong 5 tháng đầu năm 2017, số trường hợp HIV dương tính mới phát hiện khoảng 3.546 ca, số tử vong khoảng 641 ca. So với cùng kỳ năm 2016, số nhiễm HIV mới giảm 11%, số bệnh nhân AIDS giảm 21%, số tử vong giảm 34%. Như vậy nhìn chung dịch HIV vẫn đang có xu hướng giảm ở 3 tiêu chí là số người nhiễm mới HIV, số người chuyển sang giai đoạn AIDS và số người tử vong do AIDS.

Các tỉnh như Tây Ninh, Tiền Giang, Kiên Giang, Phú Thọ, Yên Bái, Lai Châu khi triển khai mạnh các hoạt động tư vấn xét nghiệm HIV thì số mới nhiễm HIV được phát hiện vẫn gia tăng. Như vậy, HIV vẫn đang tiềm ẩn trong cộng đồng, nếu không phát hiện và điều trị kịp thời thì dịch HIV sẽ ảo tưởng là khống chế được.

khong che hiv van kho
Tư vấn điều trị cho người có HIV

Trong nghiên cứu về địa bàn, Cục Phòng chống HIV đã phát hiện ra trong khi tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm người nghiện chích ma túy, phụ nữ bán dâm có xu hướng giảm dần thì tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nam có quan hệ tình dục đồng giới tăng liên tục từ năm 2013 trở lại đây. Tỷ lệ này là 7,36% theo nguồn giám sát trọng điểm năm 2016. Thêm nữa, trong số người nhiễm HIV phát hiện mới, tỷ lệ lây qua đường tình dục chiếm 48%, qua đường máu là 33%, mẹ sang con là 3%. Như vậy, quan hệ tình dục đồng giới chính là nguyên nhân khiến cho HIV đang lây lan một cách âm thầm

Có 20 tỉnh, thành phố phát hiện HIV tăng, đặc biệt là Hà Nội, Tây Ninh, Yên Bái, Tiền Giang, Kiên Giang, TP Hồ Chí Minh và Phú Thọ. Riêng Hà Nội và TP Hồ Chí Minh có số người nhiễm HIV mới phát hiện chiếm 25% tổng số người nhiễm HIV mới phát hiện trong cả nước.

Việt Nam và các nước trên thế giới đang cố gắng đạt tỷ lệ 90-90-90, nghĩa là 90% số người nhiễm HIV biết tình trạng của mình, 90% số người chẩn đoán nhiễm HIV được điều trị thuốc ARV liên tục và 90% số người được điều trị ARV kiểm soát được tải lượng virus ở mức thấp và ổn định, dưới ngưỡng phát hiện. Thế nhưng Việt Nam khó có thể đạt được tỷ lệ này do trong số 70% người nhiễm HIV ở Việt Nam đã biết tình trạng nhiễm của bản thân vẫn còn đến 1/3 chưa tham gia điều trị. Nguyên nhân nữa là sự kỳ thị và phân biệt đối xử người có HIV vẫn là một trong những rào cản chính ngăn tiếp cận đến các dịch vụ phòng chống HIV và tiếp tục làm suy yếu ứng phó của quốc gia với dịch HIV.

Để giải quyết vấn đề này cũng như đạt tỷ lệ 90-90-90, Chương trình Phối hợp của Liên Hiệp Quốc về HIV/AIDS (UNAIDS) và các chuyên gia trong nước khẳng định, Việt Nam cần mở rộng nhanh chóng hơn nữa các can thiệp dự phòng đã chứng minh có hiệu quả cũng như tăng thêm đầu tư trong nước cho công tác dự phòng, cụ thể cho chương trình phát bơm kim tiêm và bao cao su. Đồng thời, áp dụng nhiều cách tiếp cận để giảm tối đa tác động của HIV lên các nhóm có nguy cơ cao. Bên cạnh đó tích cực tuyên truyền, vận động để hạn chế sự kỳ thị và khuyến khích người có HIV điều trị.

Bà Marie-Odile Emond, Giám đốc UNAIDS nhận xét, Việt Nam đang tiếp tục cho thấy quyết tâm mạnh mẽ trong việc duy trì bền vững ứng phó với HIV, thể hiện qua việc gia tăng đầu tư trong nước từ nguồn bảo hiểm y tế và từ đóng góp của các địa phương (chiếm khoảng 1/3 tổng chi tiêu cho phòng chống AIDS trong năm 2015 và con số này đang tăng lên). Đầu tư đủ và đầu tư thông minh cho phòng chống AIDS ngay từ bây giờ, đồng thời tối ưu hóa tất cả các nguồn lực về tài chính và con người, ở tất cả các cấp, sẽ giúp Việt Nam tránh không để dịch HIV tiến triển phức tạp hơn nữa, dẫn đến phải đầu tư nhiều hơn cho ứng phó với HIV trong tương lai và có thể kết thúc được dịch AIDS vào năm 2030.

Nếu virus dưới ngưỡng, quan hệ đồng tính sẽ không lây nhiễm HIV

khong che hiv van kho
GS.TS Andrew Grulich

Tại Hội nghị quốc tế về AIDS ở Paris (Pháp) gồm các nhà nghiên cứu, bác sĩ, chuyên gia trong trị liệu và nhà hoạt động xã hội về HIV/AIDS cho thấy, trong số các cặp đồng tính nam mà một trong hai người có HIV dương tính, nhưng có tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện nhờ vào điều trị bằng thuốc kháng virus thì không có trường hợp nào lây nhiễm cho bạn tình của họ.

Nghiên cứu này được thực hiện trên 343 cặp đồng tính nam. Mỗi cặp đều có một người nhiễm HIV và người còn lại thì không. Cho đến nay nghiên cứu đã không thấy có trường hợp nào xảy ra lây nhiễm HIV trong các cặp đồng tính nam đang tham gia nghiên cứu, mặc dù họ đã có đến 16.889 lần quan hệ tình dục qua đường hậu môn.

GS.TS Andrew Grulich từ Viện Kirby của Trường Đại học Wales, Sydney và đồng thời cũng là người đứng đầu nghiên cứu nói trên đã đưa ra kết luận về kết quả của nghiên cứu rằng: “Dữ liệu của chúng tôi củng cố cho các nghiên cứu trước đây thì chưa có trường hợp lây truyền HIV từ một người HIV dương tính cho người bạn tình không nhiễm HIV của họ khi người bạn tình HIV dương tính có tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện”. Các nghiên cứu trên còn nhận thấy, nếu bạn tình có HIV dương tính được điều trị thành công không làm gia tăng rủi ro lây nhiễm HIV cho bạn tình âm tính với HIV của họ.

TS Andrew Grulich cho biết: “Đây là một tin mang ý nghĩa thay đổi cuộc sống cho những cặp đôi HIV trái dấu. Nhưng điều quan trọng là người sống với HIV cần được chăm sóc y tế định kỳ đều đặn và không quên bất kỳ liều thuốc kháng virus nào để giữ cho tải lượng virus HIV của họ dưới ngưỡng phát hiện”.

Ông Matthew Hodson, Giám đốc điều hành chuyên trang khoa học về AIDS đã hoan nghênh những số liệu mới được tìm ra này. Ông nói: “Trong nhiều năm, những người sống với HIV luôn nghĩ rằng cơ thể của họ là mối nguy hiểm cho cộng đồng. Ý nghĩ này có tác động tiêu cực lớn lao tới tinh thần của nhiều người sống với HIV. Thật tuyệt khi giờ đây, với những dữ liệu của các nghiên cứu mới được tìm ra đã thay đổi hoàn toàn cách chúng ta suy nghĩ”.

Nguyễn Bách