Tổng kết những diễn biến tại Syria trong năm 2020 và dự báo cho năm 2021

20:50 | 01/01/2021

|
Trong năm 2020, Syria một lần nữa trở thành tâm điểm của trò chơi địa chính trị ở Trung Đông. Những thách thức chính mà đất nước này phải đối mặt trong năm qua và những thách thức sẽ tiếp diễn trong năm tới là gì?
Tổng kết những diễn biến tại Syria trong năm 2020 và dự báo cho năm 2021

Ngày 30/12, một vụ tấn công nhằm vào xe bus ở tỉnh Deir ez-Zor Syria, khiến 28 người thiệt mạng. Các nhân chứng cho biết, vụ tấn công xảy ra ở khu vực quân sự của lực lượng quân đội Syria, khi chiếc xe chở binh sĩ và dân quân ủng hộ chính phủ kết thúc thời gian nghỉ phép và đang trên đường trở về đơn vị. Trước đó, rạng sáng cùng ngày, thủ đô Damas của Syria lại bị Israel tiến hành một cuộc không kích mới. Theo hãng thông tấn nhà nước Syria (SANA), vụ tấn công xảy ra vào khoảng 1h30 sáng (giờ địa phương) nhằm vào một đơn vị phòng không của Syria ở khu vực Nabi Habeel thuộc vùng nông thôn Damas. Trong năm 2020, Israel đã tiến hành tổng cộng 27 cuộc không kích bằng tên lửa nhằm vào lãnh thổ Syria, phần lớn tập trung ở vùng nông thôn Damas và Quneitra, nơi có sự hiện diện của lực lượng Hezbollah và các lực lượng dân binh được Iran hậu thuẫn. Trong cuộc tấn công mới nhất nhằm quấy rối lực lượng Iran ở Syria của Israel ngày 30/12, lực lượng phòng không Syria đã bắn hạ một số tên lửa, nhưng vụ tấn công này đã khiến 1 binh sĩ Syria thiệt mạng, 3 người bị thương và các thiệt hại vật chất khác.

Chắc chắn, giao tranh cường độ cao đã biến mất kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn được ký kết vào mùa xuân vừa qua, và các mặt trận đã ổn định trở lại. Nhưng cuộc chiến dường như vẫn chưa kết thúc. Syria vẫn diễn ra các mặt trận đối đầu hữu hình hoặc vô hình, và các cuộc khủng hoảng đánh dấu năm 2020 có thể sẽ ngăn cản quá trình tái thiết từ năm 2021.

Năm 2020, Syria bắt đầu bằng một loạt cuộc tấn công của quân khủng bố, tiếp theo là sự phản công từ Damas, với sự hỗ trợ của không quân Nga, vào khu vực Idlib vẫn do phiến quân thánh chiến được Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn kiểm soát. Cuộc phản công này đã thành công nhất định, quân chính phủ Syria tiến lên kiểm soát con đường M5 chiến lược.

Tuy nhiên, những tiến bộ này đã dừng lại với sự can thiệp của Ankara trong khuôn khổ Chiến dịch "Lá chắn mùa xuân" được khởi động vào ngày 1/3, mà Thổ Nhĩ Kỳ biện minh vào thời điểm đó là cần ngăn chặn dòng người tị nạn đang tụ tập ở biên giới nước này. Thế giới nín thở sau sự can thiệp này, vì lo ngại về một cuộc đối đầu quân sự trực tiếp giữa quân đội Nga và Thổ Nhĩ Kỳ, nhưng sự can thiệp của Thổ Nhĩ Kỳ cuối cùng đã tạo ra một lệnh ngừng bắn, kết quả từ các cuộc đàm phán khó khăn vào ngày 5/3 giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ. Điểm chính của lệnh ngừng bắn này: các cuộc tuần tra chung của quân đội Nga và Thổ Nhĩ Kỳ dọc theo đường ngừng bắn. Kể từ đó, các cuộc giao tranh luôn diễn ra đều đặn, nhưng không được tăng cường quá mức. Mới nhất, ngày 29/12, Bộ Quốc phòng Nga thông báo 3 quân nhân Nga bị thương tại phía đông nam tỉnh Idlib do quân đội Thổ Nhĩ Kỳ kiểm soát. Vụ việc này diễn ra khi các cuộc giao tranh giữa quân đội Syria và các đồng minh với các nhóm thánh chiến diễn ra ác liệt ở khu vực này.

Ở miền đông Syria do lực lượng người Kurd kiểm soát, giao tranh cường độ cao cũng ngừng lại trong năm 2020. Vấn đề lớn trong khu vực chiến lược cao này trước hết là việc các lực lượng Mỹ hỗ trợ chính quyền người Kurd có rút lui hay không. Mặc dù nhiều lần bắn tiếng sẽ rút quân nhưng cuối cùng Donald Trump cho biết ông muốn quân Mỹ ở lại Syria để "giữ dầu mỏ". Một thỏa thuận đã được ký kết giữa các nhà lãnh đạo người Kurd và một công ty dầu mỏ của Mỹ vào cuối tháng 7/2020. Riadh Sidaoui, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phân tích Chính trị và Xã hội Ả Rập (CARAPS), nhận định: “Người Kurd đang chơi với lửa khi ký một thỏa thuận như vậy. Họ có một vùng lãnh thổ ở đông bắc Syria, nơi tốt hơn nhiều so với bất cứ thứ gì họ có thể có ở các nước láng giềng. Tiến thêm một bước nữa để hướng tới quyền tự trị lớn hơn của người Kurd ở khu vực này, trước cửa ngõ của Thổ Nhĩ Kỳ, khiến họ càng phải đối mặt với mối đe dọa quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ”. Và đối mặt với mối đe dọa này, sự ủng hộ của Mỹ, vốn đã yếu đi một chút dưới thời Donald Trump, sẽ không được đảm bảo mãi mãi.

Đặc biệt là vì Thổ Nhĩ Kỳ ở phía bắc và phía tây không phải là mối đe dọa duy nhất đối với lực lượng người Kurd. Lực lượng khủng bố IS, sau một thời gian hoạt động bí mật đang dần trở lại công khai, vẫn là yếu tổ không thể bỏ qua. Đây là một mối đe dọa lúc ẩn lúc hiện, nhưng rất thực tế đối với tất cả các “diễn viên” khác tham gia “vở kịch” ở Syria.

Kể từ sau sự thất thủ vào tháng 3/2019 của Baghouz, thành trì cuối cùng, nhóm khủng bố IS đã liên tục quấy rối kẻ địch của mình. Tại Syria, theo Viện Chính sách Cận Đông của Washington, một tổ chức tư vấn của Mỹ, IS đã thực hiện 1.000 cuộc tấn công kể từ sau trận chiến Baghouz. Và không có gì chỉ ra rằng chúng sẽ khác vào năm 2021.

“IS nhất thiết sẽ tận dụng cuộc khủng hoảng Covid-19 để cố gắng tối đa hóa việc chiếm lại một số vùng lãnh thổ nhất định. Bối cảnh hiện tại của các quốc gia Syria và Iraq, cuộc khủng hoảng virus corona, sự rút lui của các lực lượng nước ngoài, cũng tạo ra những kẽ hở chiến lược cho IS", Myriam Benraad, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu về Thế giới Ả Rập và Hồi giáo (IREMAM), nhận định.

Đối mặt với tất cả những thách thức này, chính phủ Syria, mà người đứng đầu vẫn là Tổng thống Bashar al-Assad, đang cố gắng cầm cự tốt nhất có thể. Nếu những năm trước áp lực quân sự là đáng kể, thì điều mà Damas đặc biệt suy yếu vào năm 2020 lại là cuộc khủng hoảng virus corona và những hậu quả kinh tế của nó đã tàn phá một nền kinh tế vốn bị tàn phá bởi gần một thập kỷ xung đột. Thêm vào đó là một chế độ trừng phạt quyết liệt do Washington áp đặt vào tháng 6/2020.

Và về mặt quân sự, quân đội Syria vẫn là mục tiêu của các cuộc tấn công bất ngờ ở mọi nơi trên đất nước, ngay cả ở những nơi Damas nghĩ rằng họ đã an toàn.

Đối mặt với tình hình này, Syria cần các đồng minh của mình hơn bao giờ hết. Dù về mặt quân sự hay kinh tế, Nga tiếp tục hỗ trợ Damas bằng cách thúc đẩy cụ thể “một mô hình kinh tế vượt qua lệnh cấm vận của phương Tây”, nhưng cũng không thể đáp ứng nhu cầu của cả một quốc gia.

Iran cũng giống Nga đang tích cực hỗ trợ Damas về mặt quân sự và kinh tế nhưng lại phải trả những cái giá lớn hơn Nga vì các lực lượng và lợi ích của Tehran thường là mục tiêu của quân đội Israel khi cố gắng đánh đuổi Iran khỏi Syria. "Israel đang cố gắng ngăn chặn hai điều bằng mọi giá ở Syria: một là Hezbollah không có được tên lửa chính xác cao do Iran cung cấp thông qua Syria, loại tên lửa này có thể cho phép tấn công các trung tâm đô thị và các cơ sở quân sự ở Israel. Thứ hai là tránh bằng mọi giá việc chuyển giao công nghệ có thể cho phép Hezbollah chế tạo tên lửa có độ chính xác cao của riêng mình”, Gil Mihaely, tổng biên tập tạp chí Conflits cho biết.

Cuối cùng, tất cả những thách thức trên sẽ vẫn còn vào năm 2021. Từ Idlib đến Hassaké, từ Damas đến Deir Ezzor, từ Raqqa đến Homs, Syria rất có thể sẽ vẫn là trọng tâm của các vấn đề địa chính trị Trung Đông trong năm 2021 và thậm chí xa hơn nữa. Vấn đề tái thiết đất nước và sự trở lại của những người tị nạn cũng sẽ được đặt ra một khi các vấn đề quân sự được giải quyết, và những điều này cũng hứa hẹn sẽ rất khó khăn.

Syria: Xe bọc thép Nga trúng tên lửa ở IdlibSyria: Xe bọc thép Nga trúng tên lửa ở Idlib
Tái thiết Syria thời hậu chiến: Cơ hội nào cho phương Tây?Tái thiết Syria thời hậu chiến: Cơ hội nào cho phương Tây?
Nga phân bổ 1 tỷ USD để tái thiết SyriaNga phân bổ 1 tỷ USD để tái thiết Syria
Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt mới lên ngành dầu mỏ SyriaMỹ áp đặt lệnh trừng phạt mới lên ngành dầu mỏ Syria
Lực lượng Mỹ bắt đầu xây dựng căn cứ mới trên lãnh thổ SyriaLực lượng Mỹ bắt đầu xây dựng căn cứ mới trên lãnh thổ Syria

H.Phan

AFP

  • bidv-pay
  • yen-tu