Chiến thắng của đảng Dân chủ ảnh hưởng ra sao đến chính sách năng lượng Mỹ?

Sắc lệnh Unleashing American Energy được ký ngày 20/1/2025 nhằm kết hợp sức mạnh năng lượng quốc gia với mục tiêu giá năng lượng thấp. Tuy nhiên, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), sản lượng dầu dự kiến đạt 13,9 triệu thùng/ngày trong năm 2026, so với 13,7 triệu thùng/ngày năm 2025, đồng thời sản lượng khí đốt tiếp tục tăng.

Trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11/2026, đảng Dân chủ giành đa số tại cả Hạ viện và Thượng viện. Chi phí sinh hoạt là một trong những mối quan tâm hàng đầu của cử tri. Thực tế cho thấy, tăng sản lượng năng lượng không đồng nghĩa với giảm hóa đơn của người dân, bởi giá xăng chịu ảnh hưởng của thị trường dầu mỏ toàn cầu, còn giá điện phụ thuộc vào nhiều yếu tố ngoài giá khí đốt.

Khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 11/2024, Tổng thống Donald Trump đặt cược vào việc tăng sản lượng dầu mỏ và khí đốt để giảm giá năng lượng. (Ảnh: AP)

Giá dầu Mỹ vẫn phụ thuộc thị trường thế giới

Dầu mỏ Mỹ chủ yếu được khai thác tại lưu vực Permian, thuộc miền tây Texas và đông nam New Mexico. Tuy nhiên, dầu Mỹ vẫn được giao dịch trên thị trường toàn cầu. Vì vậy, những cú sốc nguồn cung tại Trung Đông có thể làm tăng lợi nhuận của các nhà khai thác dầu Texas, đồng thời khiến người tiêu dùng Mỹ phải trả nhiều tiền hơn khi đổ xăng.

Tháng 9/2026, giá dầu Brent trung bình đạt 114 USD/thùng do xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung và đẩy chi phí vận tải biển tăng cao. Tại Mỹ, giá dầu thô tăng cùng với những căng thẳng trong hoạt động lọc dầu khiến giá xăng bán lẻ leo thang.

Giá xăng trung bình từ 3,31 USD/gallon năm 2024 giảm xuống 3,10 USD năm 2025, nhưng EIA dự báo sẽ tăng lên 3,91 USD năm 2026, cao hơn khoảng 18% so với năm 2024.

Nguồn cung khí đốt dồi dào không đủ kéo giảm giá điện

Theo EIA, giá khí đốt tham chiếu dự kiến giảm nhẹ từ 3,53 USD xuống 3,48 USD/triệu BTU trong giai đoạn 2025-2026. Tuy nhiên, giá điện sinh hoạt bình quân lại tăng từ 17,3 cent/kWh lên 18,2 cent/kWh, so với 16,5 cent năm 2024. Như vậy, sau hai năm, giá điện tăng khoảng 10%.

Nguyên nhân là giá điện không chỉ phụ thuộc vào giá khí đốt mà còn bao gồm chi phí truyền tải, bảo trì lưới điện và bảo đảm nguồn cung vào giờ cao điểm. Mức giá cũng khác biệt đáng kể giữa các bang: tháng 8/2026, giá điện tại Louisiana là 12,87 cent/kWh, trong khi tại California lên tới 29,75 cent/kWh.

Bên cạnh đó, xuất khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ tăng 23% trong nửa đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm trước nhờ các cảng xuất khẩu mới và được mở rộng. Nhu cầu xuất khẩu có thể hỗ trợ giá khí đốt trong nước, dù năng lực hóa lỏng và vận chuyển vẫn hạn chế khả năng giá khí Mỹ bắt kịp mức cao hơn tại châu Âu và châu Á.

Chi phí cơ sở hạ tầng cũng tạo thêm áp lực. Thuế nhập khẩu thép, nhôm và một số máy biến áp có thể làm tăng giá thiết bị, từ đó ảnh hưởng đến hóa đơn điện của người dân.

Tại miền Đông và miền Trung nước Mỹ, hệ thống điện khu vực PJM đang đối mặt với tình trạng nguồn cung khó đáp ứng nhu cầu tăng cao, đặc biệt từ các trung tâm dữ liệu. Điều này khiến giá điện tăng vào một số khung giờ cao điểm.

Tháng 4/2025, Thống đốc Pennsylvania Josh Shapiro đề xuất thỏa thuận với PJM nhằm áp trần giá điện. Đề xuất được cơ quan quản lý liên bang phê duyệt. Trong phiên đấu giá tháng 7, áp dụng cho giai đoạn tháng 6/2026 đến tháng 5/2027, giá đạt mức trần 329,17 USD/MW-ngày, qua đó hạn chế đà tăng. Tuy nhiên, ảnh hưởng thực tế đến hóa đơn vẫn khác nhau tùy khu vực và nhà cung cấp điện.

Texas: Năng lượng mặt trời và pin lưu trữ thay đổi cơ cấu năng lượng

Tại Texas, khí đốt vẫn chiếm ưu thế trong khai thác điện của hệ thống ERCOT, với tỷ trọng trung bình 44% trong giai đoạn 2021-2025. Tuy nhiên, tỷ trọng điện mặt trời tăng từ 4% lên 12%, trong khi điện than giảm từ 19% xuống 13%.

Đáng chú ý, Texas chiếm 53% tổng công suất pin lưu trữ dự kiến được bổ sung tại Mỹ trong năm 2026, tương đương 12,9 GW.

Trong chiến dịch tranh cử, James Talarico, nghị sĩ đảng Dân chủ vừa đắc cử Thượng viện liên bang đại diện Texas ngày 3/11/2026, ủng hộ việc duy trì việc làm trong ngành dầu khí, đồng thời phát triển điện gió, điện mặt trời và địa nhiệt. Ông cũng đề xuất mở rộng hỗ trợ hóa đơn năng lượng cho các hộ thu nhập thấp và tạm ngừng thu thuế xăng liên bang. Mức thuế này hiện là 18,4 cent/gallon.

Tranh luận về an ninh năng lượng tại Texas tập trung vào cả năng lực khai thác lẫn nhu cầu tiêu thụ. Mùa hè năm 2026, điện mặt trời và pin lưu trữ chiếm 70% công suất các dự án đang chờ kết nối vào lưới điện. Tuy nhiên, đây là những nguồn năng lượng không thể chủ động điều chỉnh sản lượng như các nhà máy điện khí. Vì vậy, một số thượng nghị sĩ Cộng hòa tại bang này đã đề xuất quy định mức công suất tối thiểu dành cho điện khí.

Ở chiều ngược lại, các trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng lớn điện và nước. Tháng 9/2026, Thống đốc Cộng hòa Greg Abbott tạm đình chỉ cấp giấy phép môi trường cho các trung tâm này để chờ kiểm toán. Trong chiến dịch tranh cử, Gina Hinojosa, người vừa đắc cử thống đốc bang ngày 3/11/2026, đề xuất kéo dài lệnh đình chỉ cho đến khi có các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng điện và nguồn nước.

Chiến thắng của đảng Dân chủ ảnh hưởng thế nào đến chính sách năng lượng?

Từ ngày 3/1/2027, phe Dân chủ sẽ có khả năng ngăn chặn các dự luật mới và gây ảnh hưởng đến quá trình thông qua ngân sách. Tại Thượng viện, đa số Dân chủ cũng có thể từ chối phê chuẩn một số ứng viên do ông Trump đề cử vào các vị trí lãnh đạo cơ quan liên bang phụ trách năng lượng.

Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer đề xuất khôi phục các khoản tín dụng thuế cho điện gió và điện mặt trời. Tuy nhiên, việc thông qua các biện pháp này không dễ dàng: những dự luật thông thường thường cần 60 phiếu để chấm dứt tranh luận, trong khi cơ chế hòa giải ngân sách cho phép thông qua một số biện pháp đủ điều kiện với đa số phiếu đơn giản.

Dù vậy, ông Trump vẫn có quyền phủ quyết, kể cả đối với dự luật thông qua theo cơ chế hòa giải ngân sách. Quốc hội cần đạt ít nhất 2/3 số phiếu tại mỗi viện để vượt qua quyền phủ quyết này. Tổng thống cũng có thể tiếp tục sử dụng sắc lệnh hành pháp trong phạm vi thẩm quyền của mình.

Do đó, khả năng khôi phục các khoản tín dụng thuế thông qua lập pháp trước năm 2029 là khá thấp nếu không có thỏa thuận với ông Trump. Đòn bẩy chính của phe Dân chủ sẽ nằm ở các cuộc đàm phán ngân sách và khả năng ngăn chặn những dự luật không được ủng hộ.

Trong khi đó, chính quyền các bang vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc quyết định vị trí xây dựng các cơ sở năng lượng, quản lý phân phối điện và điều tiết giá bán lẻ. Vì vậy, hóa đơn năng lượng của người dân sẽ chịu ảnh hưởng đồng thời từ chính sách hỗ trợ liên bang và các quyết định đầu tư hạ tầng ở cấp bang, khu vực.

Các hóa đơn trong mùa đông 2026-2027 sẽ cho thấy rõ hơn áp lực tài chính mà các hộ gia đình đang phải đối mặt. Đến mùa xuân năm 2027, những quyết định về ngân sách sẽ xác định Quốc hội dành bao nhiêu nguồn lực cho hỗ trợ trực tiếp và đầu tư cơ sở hạ tầng.

Lời hứa của ông Trump về năng lượng giá rẻ thông qua gia tăng khai thác dầu khí đã không trở thành hiện thực. Sản lượng tăng không đồng nghĩa với giá bán giảm, bởi chi phí cuối cùng mà người tiêu dùng phải trả còn phụ thuộc vào thị trường toàn cầu, hệ thống truyền tải và năng lực cung ứng điện. Trọng tâm của cuộc tranh luận chính trị sắp tới sẽ là phân bổ những chi phí này như thế nào và người dân sẽ phải gánh chịu bao nhiêu.

Ông Trump sẽ làm gì với chính sách năng lượng Mỹ ngay khi nhậm chức?

Ông Trump bắt đầu định hình lại chính sách năng lượng Mỹ như thế nào?

"Mổ xẻ" chính sách năng lượng Mỹ tại hội nghị quốc tế