Xung đột tại Ukraine đã ảnh hưởng tới Nga như thế nào?

Ít ai nghĩ rằng đầu năm nay Nga lại phải nhập khẩu xăng thành phẩm, dù là một trong những nước khai thác dầu lớn nhất thế giới. (Ảnh minh họa)

Trước đó, nhiều nhận định cho rằng Nga đang chiếm ưu thế trên chiến trường và liên tục không kích các thành phố Ukraine bằng máy bay không người lái và tên lửa, trong khi Ukraine chưa thể đáp trả tương xứng.

Tuy nhiên, đầu tháng này, Nga đã bắt đầu nhập khẩu xăng, chủ yếu từ Ấn Độ, dù với khối lượng không lớn, để bù đắp tình trạng thiếu hụt nhiên liệu ở nhiều khu vực.

Nguyên nhân: Ukraine tấn công cơ sở dầu khí Nga. Động thái hiếm thấy này là hệ quả của các cuộc tấn công bằng UAV tầm xa của Ukraine nhằm vào kho nhiên liệu, nhà máy lọc dầu và tàu chở dầu của Nga trên biển Đen, được Kyiv tăng cường từ tháng 5.

Riêng trong tháng 6, Ukraine được cho là đã tấn công: Ít nhất 6 nhà máy lọc dầu. 7 kho chứa nhiên liệu của Nga.

Xu hướng này tiếp diễn trong tháng 7 với ít nhất 10 đòn đánh trúng các nhà máy lọc dầu, buộc nhiều cơ sở phải tạm ngừng hoạt động.

Một số vụ tấn công gây cháy lớn tại các kho nhiên liệu và việc sửa chữa có thể mất nhiều tháng. Theo Reuters, hiện sản lượng nhiên liệu của Nga chỉ đáp ứng khoảng 65% nhu cầu theo mùa.

Crimea thiếu nhiên liệu nghiêm trọng nhất

Tình trạng thiếu xăng đặc biệt nghiêm trọng tại bán đảo Crimea do Nga kiểm soát. Mục tiêu của Ukraine là cô lập Crimea khỏi Nga bằng cách liên tục tấn công các tàu chở nhiên liệu đến bán đảo, sau khi trước đó đã khiến việc vận chuyển nhiên liệu bằng đường bộ gặp nhiều khó khăn.

Cuối tháng 6, chính quyền do Nga bổ nhiệm tại Crimea đã tạm dừng bán xăng cho người dân, ưu tiên nhiên liệu cho phương tiện quân sự.

Hiện người dân đã có thể mua xăng trở lại nhưng nguồn cung không ổn định và giá cao hơn.

Theo cơ quan thống kê Nga Rosstat, giá xăng tại Sevastopol, thành phố lớn nhất Crimea, đã tăng 30% chỉ trong tuần cuối tháng 6.

Thiếu xăng lan rộng khắp nước Nga

Hơn 20 khu vực của Nga đã ghi nhận tình trạng thiếu xăng từ tháng trước, trong đó một số nơi còn áp dụng hạn chế bán nhiên liệu.

Theo Rosstat, giá xăng trên toàn nước Nga hiện cao hơn gần 20% so với cùng kỳ năm ngoái.

Dù giá xăng tại Nga vẫn thấp hơn nhiều so với châu Âu (khoảng 0,8 euro/lít), tình trạng khan hiếm, xếp hàng dài và giá tăng đang khiến người dân ngày càng bức xúc.

Nhiều video trên mạng xã hội Nga cho thấy cảnh tài xế xếp hàng chờ đổ xăng, thậm chí xảy ra tranh cãi vì chen hàng.

Một số người công khai than phiền trước máy quay, phản ánh sự bất mãn hiếm thấy của người dân Nga trong thời chiến.

Tuy vậy, những lời phàn nàn chủ yếu nhắm vào tình trạng thiếu xăng và giá cả, chứ không trực tiếp chỉ trích cuộc chiến tại Ukraine, các quan chức Nga hay chính phủ. Dẫu vậy, giống như việc người dân Moscow và St. Petersburg từng bất bình vì hạn chế Internet hồi đầu mùa hè, áp lực do thiếu nhiên liệu đang khiến tâm lý người dân ngày càng căng thẳng.

Để đối phó tình trạng thiếu nhiên liệu, chính quyền Nga đã cho phép một số nhà máy lọc dầu khai thác và bán xăng, dầu diesel không đạt tiêu chuẩn, nhằm tăng nguồn cung.

Đây không phải là chủ đề mà Tổng thống Vladimir Putin muốn người dân bàn luận trong năm thứ năm của cuộc xung đột tại Ukraine.

Trong nhiều năm, ông Putin luôn nhấn mạnh sự ổn định kinh tế và duy trì nền kinh tế thời chiến nhờ nguồn thu lớn từ xuất khẩu dầu, qua đó bù đắp phần lớn ảnh hưởng của các lệnh trừng phạt phương Tây.

Ông cũng trấn an rằng tình trạng thiếu nhiên liệu chỉ là tạm thời và cho rằng lực lượng phòng không Nga đang phải tập trung đối phó với các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine.

Ukraine tăng cường tấn công vào hạ tầng dầu khí Nga

Đối với Ukraine, chiến dịch tấn công các cơ sở dầu khí của Nga trong mùa hè này được xem là đã mang lại kết quả.

Từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự năm 2022, Ukraine đã nhiều lần dùng UAV tấn công các nhà máy lọc dầu Nga. Tuy nhiên, từ mùa đông năm ngoái, Kyiv đã tăng mạnh cả số lượng lẫn quy mô các cuộc tấn công nhờ tự phát triển UAV tầm xa hiện đại hơn.

Làn sóng tấn công đầu tiên là để đáp trả việc Nga liên tục phá hủy hạ tầng điện của Ukraine, khiến người dân phải sống trong điều kiện giá rét.

Tuy nhiên, việc Ukraine tiếp tục mở rộng các đòn đánh trong mùa hè được cho là đã được tính toán kỹ, chứ không đơn thuần là phản ứng trước các cuộc tập kích tên lửa và UAV của Nga nhằm vào Kyiv và nhiều thành phố khác khiến hàng chục dân thường thiệt mạng.

Mục tiêu gây áp lực kinh tế và tâm lý

Mùa hè là thời điểm nhu cầu xăng tại Nga tăng cao do người dân đi nghỉ và hoạt động nông nghiệp bước vào giai đoạn cao điểm.

Hiện chưa rõ mục tiêu chính của Kyiv là làm suy giảm nguồn thu từ dầu mỏ của Nga hay gây bất mãn trong dư luận Nga, nhưng chiến dịch đã tạo ra những gián đoạn đáng kể đối với nền kinh tế nước này.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gọi các cuộc tấn công là một phần của chiến lược "trừng phạt tầm xa" nhằm vào Nga.

Sau nhiều năm kêu gọi phương Tây cung cấp vũ khí tầm xa để tấn công sâu trong lãnh thổ Nga, hiện Ukraine đã có thể tự thực hiện nhiệm vụ này bằng công nghệ UAV trong nước.

Việc ông Zelensky thay Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Federov sau bất đồng với các chỉ huy quân đội được cho là không làm thay đổi chiến lược tấn công sâu vào hạ tầng dầu khí Nga.

Bộ trưởng Quốc phòng mới Yevhenii Khmara, nguyên quyền lãnh đạo Cơ quan An ninh Ukraine (SBU), là người đóng vai trò quan trọng trong việc lập kế hoạch cho chiến dịch UAV tầm xa nhằm vào Nga và nhiều khả năng sẽ tiếp tục chiến lược này.

Điều đó đồng nghĩa người dân Nga có thể còn phải đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu, trong khi Điện Kremlin sẽ phải giải thích vì sao một cường quốc dầu mỏ lại phải tiếp tục nhập khẩu xăng dầu thành phẩm.

Các cuộc tấn công vào cơ sở dầu khí Nga và những gián đoạn do chúng gây ra cũng đặt dấu hỏi về nhận định rằng Nga đang nắm ưu thế trong cuộc chiến, đồng thời có thể giúp Ukraine có vị thế thuận lợi hơn trong các cuộc đàm phán hòa bình nếu diễn ra trong tương lai.

Quan hệ dầu mỏ Ấn Độ - Nga thay đổi ra sao sau xung đột ở Ukraine?

Ukraine tập kích tàu chở dầu Nga trên biển Azov

Phán quyết vụ Nord Stream làm đảo lộn thị trường bảo hiểm năng lượng