Liệu ông Netanyahu có thể trở lại nắm quyền ở Israel?

Ông Netanyahu thất thế nhưng chưa gục ngã: Cuộc chiến giành chính quyền Israel có thể diễn ra như thế nào?

Tuy nhiên, với việc liên minh của ông thiếu số ghế cần thiết để thành lập chính phủ, ông Eisenkot phải đối mặt với nhiều thách thức.

Ông Eisenkot có nhiều lựa chọn để thành lập chính phủ thiểu số. Ông có thể giành được sự ủng hộ từ các đảng Ả Rập, đạt được thỏa thuận với các phe phái cực đoan Chính thống giáo hoặc tìm kiếm một thỏa thuận liên minh rộng hơn.

Nhưng nếu ông thất bại trong thời hạn 42 ngày, Thủ tướng đương nhiệm của Israel, Benjamin Netanyahu, có thể có thêm cơ hội để thành lập chính phủ.

Đảng Yashar của ông Eisenkot và các đồng minh tiềm năng của họ nắm giữ 48 ghế trong quốc hội gồm 120 thành viên.

Mặc dù ông chưa đủ để đạt được đa số 61 ghế cần thiết, nhưng sự ủng hộ từ hai đảng Ả Rập của Israel, cùng nhau nắm giữ 19 ghế, có thể giúp khối của ông đạt được 67 ghế. Các đảng này có thể ủng hộ chính phủ của ông từ bên ngoài mà không cần chính thức tham gia liên minh, cho phép ông Eisenkot cố gắng thành lập chính phủ thiểu số.

Ông Eisenkot có thể thành lập chính phủ thiểu số?

Một khả năng là ông Eisenkot có thể tập hợp các đồng minh tự nhiên của mình, bao gồm đảng Trung hữu Together, đảng Dân chủ và đảng cánh hữu Israel Our Home của Avigdor Lieberman. Tổng số ghế của họ là 48.

Hai đảng Ả Rập, Ra'am và Liên minh chung, sau đó có thể cung cấp sự hỗ trợ từ bên ngoài. Cả hai đều ủng hộ ông Eisenkot thành lập chính phủ tiếp theo và bày tỏ sẵn sàng hợp tác với phe cánh rộng lớn hơn để ngăn chặn ông Netanyahu trở lại nắm quyền.

Tuy nhiên, sự sắp xếp này phải đối mặt với những trở ngại chính trị. Trong chiến dịch tranh cử, ông Eisenkot đã cam kết không đưa các đảng Ả Rập vào chính phủ của mình. Việc đảo ngược lập trường đó có thể khó khăn, đặc biệt là sau vụ tấn công của Hamas ngày 7/10/2023 đã làm cứng rắn thái độ đối với thiểu số người Ả Rập ở Israel.

Ông Lieberman cũng nhiều lần bác bỏ việc thành lập chính phủ thiểu số với các đảng Ả Rập. Cho đến nay, chỉ có đảng Dân chủ, một đảng trung tả, công khai ủng hộ việc đưa họ vào.

Ông Netanyahu cũng tập trung chiến dịch tranh cử của mình vào việc làm mất uy tín bất kỳ chính phủ nào dựa vào sự ủng hộ của người Ả Rập.

Đã có tiền lệ cho một sự sắp xếp như vậy. Ra'am gia nhập chính phủ của cựu thủ tướng Naftali Bennett vào năm 2021. Ông Bennett, hiện đang lãnh đạo đảng Together, nằm trong số những đối tác tiềm năng của ông Eisenkot. Tuy nhiên, chính phủ đó đã sụp đổ sau 18 tháng, một phần do những bất đồng về khu Bờ Tây bị chiếm đóng.

Một lựa chọn khác là tìm kiếm sự ủng hộ từ hai đảng Do Thái cực đoan của Israel, hiện đang nắm giữ tổng cộng 13 ghế. Sự ủng hộ của họ có thể giúp khối của ông Eisenkot đạt được đa số 61 ghế cần thiết để thành lập chính phủ.

Tuy nhiên, đạt được thỏa thuận sẽ không dễ dàng. Vấn đề mấu chốt là việc miễn nghĩa vụ quân sự theo truyền thống dành cho sinh viên trường dòng Do Thái cực đoan. Việc miễn trừ này đã vấp phải sự chỉ trích từ nhiều người Israel, những người tin rằng gánh nặng nghĩa vụ quân sự đang đặt lên vai người dân một cách không công bằng.

Ông Eisenkot và các đồng minh của ông, đặc biệt là Lieberman, đã kịch liệt phản đối việc miễn trừ này. Tuy nhiên, ông Lieberman đã thể hiện sự linh hoạt vào thứ Sáu, nói rằng ông sẵn sàng thỏa hiệp. "Không thể có tất cả mọi thứ", ông nói với những người ủng hộ.

Hai đảng Do Thái cực đoan cũng đã có những lập trường khác nhau sau cuộc bầu cử. Đảng Liên minh Torah Do Thái từ chối ủng hộ bất kỳ ứng cử viên nào, trong khi Shas ủng hộ ông Netanyahu.

Điều gì sẽ xảy ra nếu ông Eisenkot thất bại?

Ông Eisenkot có tối đa 42 ngày để thành lập chính phủ. Nếu ông không thể giành được sự ủng hộ cần thiết, Tổng thống Herzog có thể sẽ mời ông Netanyahu thử lại.

Khối dân tộc chủ nghĩa tôn giáo của ông Netanyahu đã giảm từ 64 ghế ban đầu xuống còn 53 ghế. Mặc dù vậy, thủ tướng có thể cố gắng làm suy yếu phe đối lập bằng cách thuyết phục các nghị sĩ từ các đảng đối lập đào ngũ và gia nhập phe của mình.

Ông đã từng sử dụng chiến lược này trước đây. Trong giai đoạn chuẩn bị cho cuộc bầu cử năm 2022, ông Netanyahu đã thành công trong việc làm suy yếu chính phủ mà ông đang đối đầu bằng cách thu hút sự ủng hộ từ các thành viên của chính phủ đó. Tuy nhiên, khi đó phe đối lập có lợi thế sít sao hơn nhiều, nghĩa là cần ít nghị sĩ đào ngũ hơn để lật đổ chính phủ.

Nếu ông Netanyahu có thêm cơ hội, ông cần phải tìm đủ sự ủng hộ để xây dựng lại đa số trong quốc hội.

Liệu một chính phủ đoàn kết có thể được thành lập?

Nếu ông Eisenkot không thể thành lập chính phủ với sự ủng hộ của các nước Ả Rập hoặc Do Thái cực đoan, một khả năng khác là một liên minh bao gồm đảng Yashar của ông, đảng Cùng nhau, Israel là Ngôi nhà của chúng ta và đảng Likud của ông Netanyahu.

Likud đã nổi lên là đảng lớn nhất trong cuộc bầu cử ngày 27/10 với 27 ghế. Một liên minh bao gồm các đảng này sẽ nắm giữ 67 ghế, tạo nên đa số trong quốc hội. Tuy nhiên, điều này dường như khó xảy ra vào lúc này. ông Eisenkot và các cộng sự sẽ phải từ bỏ lời hứa tranh cử trọng tâm của họ là lật đổ ông Netanyahu khỏi quyền lực. Ngược lại, ông Netanyahu có thể sẽ phải giữ khoảng cách với các đồng minh truyền thống thuộc cánh hữu cực đoan và Do Thái giáo chính thống.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán liên minh kéo dài hoặc giao tranh tái diễn với Iran có thể thúc đẩy các phe đối lập hướng tới một thỏa thuận thống nhất.

Liệu Israel có thể phải đối mặt với một cuộc bầu cử khác?

Nếu cả hai ông Eisenkot và Netanyahu đều không thể thành lập chính phủ, quốc hội có thể đề cử một ứng cử viên khác. Quá trình này có thời hạn khoảng 100 ngày. Nếu không có ứng cử viên nào thành công, Israel sẽ phải tổ chức một cuộc bầu cử khác.

Ông Herzog đã cảnh báo về việc tổ chức một cuộc bầu cử khác. Hôm thứ Tư tuần này, ông nói rằng cần phải làm mọi cách để tránh bầu cử lại và kêu gọi các đảng chính trị tiếp cận các cuộc tham vấn với thái độ cởi mở.

Israel đề xuất xây dựng đường ống dẫn dầu nối vùng Vịnh với châu Âu

Mỹ và Israel cân nhắc ba chiến lược với Iran