Bí mật về việc định giá lại vàng của Mỹ

Việc hiểu tại sao con số này vẫn không thay đổi trong hơn năm thập kỷ là điều cần thiết để hiểu tại sao việc định giá lại vàng của Mỹ đã chuyển từ sự tò mò mang tính học thuật sang cuộc thảo luận chính sách nghiêm túc.

Trong bối cảnh nợ công 36.000 tỷ USD, lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 năm vượt 4,7% và chi phí trả nợ ngày càng lớn, định giá lại vàng đang được xem như một công cụ có thể tạo thêm dư địa tài khóa mà không cần phát hành thêm nợ.

Theo báo cáo, với mức giá luật định 42,22 USD/ounce, toàn bộ kho vàng của Mỹ chỉ được ghi nhận khoảng 11 tỷ USD. Nhưng nếu tính theo mức giá thị trường quanh 3.300 USD/ounce, giá trị thực tế lên gần 861 tỷ USD. Khoảng cách hơn 850 tỷ USD này chính là phần giá trị bị “khóa” bởi cách hạch toán cũ.

"Quả bom hẹn giờ" tài chính tiềm ẩn nằm sâu trong kho vàng của nước Mỹ. (Ảnh minh họa)

Cơ chế này về cơ bản là một nghiệp vụ kế toán. Vàng vật chất vẫn nằm trong kho dự trữ, không cần bán ra. Kho bạc Mỹ đang nắm các chứng chỉ vàng tương ứng với số vàng gửi tại Cục Dự trữ Liên bang (Fed). Nếu định giá lại, mệnh giá các chứng chỉ sẽ được nâng từ 42,22 USD lên mức mới. Phần chênh lệch có thể được ghi có vào Tài khoản Tổng của Kho bạc (TGA), tài khoản vận hành chính của chính phủ tại Fed.

Điểm đáng chú ý là khoản ghi có này có thể tạo thêm khả năng chi tiêu mà không cần phát hành lượng trái phiếu tương ứng. Nói cách khác, đây không phải bán vàng và cũng không phải quay lại bản vị vàng, mà là điều chỉnh giá trị tài sản trên bảng cân đối để mở rộng dư địa tài khóa.

Mỹ từng có tiền lệ. Năm 1934, chính quyền Franklin D. Roosevelt nâng giá vàng chính thức từ 20,67 lên 35 USD/ounce, tạo thêm năng lực tài khóa trong thời kỳ Đại suy thoái. Những điều chỉnh khác diễn ra đầu thập niên 1970 khi hệ thống Bretton Woods tan rã. Tuy nhiên, quy mô của một lần định giá lại hiện nay sẽ lớn hơn rất nhiều.

Động lực chính của cuộc tranh luận là áp lực nợ. Lợi suất trái phiếu 10 năm vượt 4,7% khiến chi phí tái cấp vốn và trả lãi tăng mạnh. Trong khi đó, nhu cầu nước ngoài đối với trái phiếu Mỹ thay đổi đáng kể. Nhật Bản, từng là một trong những nhà mua lớn, đã chuyển sang bán ròng. Fed phải sử dụng các công cụ thị trường để giảm áp lực thanh khoản và lợi suất.

Cùng lúc, các ngân hàng trung ương trên thế giới đang mua vàng với tốc độ cao. Theo lập luận của báo cáo, xu hướng này cho thấy niềm tin vào các tài sản dự trữ bằng tiền pháp định đang chịu sức ép. Vàng ngày càng được xem như một tài sản dự trữ chiến lược thay vì chỉ là đối thủ của đồng USD.

Vấn đề càng phức tạp khi Washington muốn thúc đẩy tái công nghiệp hóa. Chính sách thuế quan và đưa khai thác trở lại Mỹ có thể cần một đồng USD yếu hơn để hàng hóa trong nước cạnh tranh hơn. Nhưng USD suy yếu cũng làm giảm sức mua, đặc biệt với năng lượng, thực phẩm và nhà ở.

Mỹ vì vậy đối mặt với một thế khó: muốn USD yếu hơn để hỗ trợ khai thác, cần nguồn lực để tái công nghiệp hóa, nhưng vẫn phải kiểm soát lạm phát. Định giá lại vàng được xem như một phương án thứ ba, giúp tạo thêm nguồn lực tài khóa mà không trực tiếp dựa vào phát hành nợ mới.

Tuy nhiên, đây không phải “bữa trưa miễn phí”. Việc tăng số dư TGA có thể làm tăng thanh khoản và gây khó cho chương trình thu hẹp bảng cân đối của Fed. Thị trường cũng có thể coi đây là một hình thức tiền tệ hóa thâm hụt. Nếu nhà đầu tư nước ngoài nhận thấy Mỹ chủ động làm suy yếu USD, họ có thể đẩy nhanh đa dạng hóa khỏi tài sản định danh bằng USD.

Về pháp lý, câu hỏi quan trọng là Bộ Tài chính có thể tự định giá lại vàng hay cần Quốc hội phê chuẩn. Phe ủng hộ cho rằng luật hiện hành có thể cho phép Bộ trưởng Tài chính điều chỉnh giá trị chứng chỉ vàng. Phe phản đối cho rằng việc tạo ra hàng trăm tỷ USD năng lực tài khóa tương đương vay nợ ngoài bảng cân đối và cần Quốc hội chấp thuận. Hiện chưa có chính sách định giá lại chính thức được triển khai.

Nếu Mỹ thực sự định giá lại vàng, ảnh hưởng có thể vượt xa bảng cân đối của Bộ Tài chính. Các ngân hàng trung ương đang tích trữ vàng có thể coi đây là sự xác nhận rằng vàng đang trở lại vị trí quan trọng trong hệ thống dự trữ, qua đó củng cố kỳ vọng giá vàng cao hơn. Ngược lại, USD và trái phiếu Mỹ có thể chịu áp lực nếu thị trường xem đây là bước đầu của quá trình tiền tệ hóa tài sản quốc gia.

Điểm cốt lõi là Mỹ không thiếu tài sản, nhưng chịu sức ép vì cách tài sản được ghi nhận và vì quy mô nợ ngày càng lớn. Định giá lại vàng có thể mở khóa hơn 850 tỷ USD giá trị kế toán ở mức giá hiện tại, nhưng không thể thay thế cải cách tài khóa. Nếu chỉ là công cụ cân đối bảng cân đối, đây có thể là giải pháp tình thế; nếu bị xem là cách né tránh kỷ luật nợ, nó lại có nguy cơ làm suy yếu niềm tin vào USD.

Giá vàng hôm nay 25/8: Vàng nhẫn vượt vàng miếng

Đồng xu Trump gợi nhớ đại kỷ nguyên tiền vàng Mỹ

Khi các ngân hàng trở thành trung tâm quyền lực tài chính