Xung đột với Iran phơi bày điểm yếu lớn trong “lá chắn năng lượng” của Mỹ

Xung đột với Iran phơi bày điểm yếu lớn trong “lá chắn năng lượng” của Mỹ. (Ảnh: AP)

Bất kể diễn biến ra sao, cuộc xung đột này đã làm lộ rõ một điểm yếu dai dẳng trong an ninh năng lượng của Mỹ. Khi Iran đóng eo biển Hormuz, giá xăng tăng vọt từ California đến Carolina, cho thấy Mỹ vẫn phụ thuộc quá nhiều vào dầu mỏ nước ngoài. Điều Mỹ cần là một chiến lược năng lượng “tất cả các nguồn”, đặt trọng tâm vào khai thác trong nước. Điều đó có nghĩa là nhiều nhiên liệu hóa thạch hơn, nhiều điện hạt nhân hơn, và cả nhiều năng lượng tái tạo hơn.

Đó là cách để Mỹ thoát khỏi sự chi phối của Trung Đông và bảo vệ quốc gia.

Nhờ chính sách năng lượng “khoan, khoan đi” của Tổng thống Trump, cùng với cuộc cách mạng khoan thủy lực bắt đầu từ những năm 2010 và sự gia tăng gần đây của hoạt động khoan dầu trong nước, Mỹ hiện là nhà khai thác lớn nhất thế giới về cả khí tự nhiên và dầu mỏ. Khoảng 25% khí tự nhiên và 21% dầu mỏ toàn cầu đến từ Mỹ.

Điều này đã giúp ổn định thị trường dầu mỏ toàn cầu và khiến Mỹ ít phụ thuộc hơn vào các quốc gia dầu mỏ thù địch như Iran và Venezuela. Tuy nhiên, sự phụ thuộc đó chưa bao giờ hoàn toàn biến mất.

Các nhà kinh tế thường ví thị trường dầu toàn cầu như một chiếc bồn tắm: Các quốc gia đổ vào và cũng rút ra. Mỹ cũng vậy - vừa đưa vào rất nhiều dầu, nhưng cũng tiêu thụ rất lớn.

Đó là lý do việc đóng eo biển Hormuz đã khiến giá xăng tại Mỹ tăng vọt - vì tổng lượng dầu trong “bồn tắm” giảm xuống khi Iran siết nguồn cung toàn cầu.

Đây không phải lần đầu các quốc gia khác khai thác sự phụ thuộc này. Năm 1973, một số nước Ả Rập đã ngừng xuất khẩu dầu sang Mỹ do Washington ủng hộ Israel.

Trong một thế giới ngày càng bất ổn, ngay cả mức độ phụ thuộc đã giảm cũng không còn chấp nhận được. Mỹ cần củng cố vị thế cường quốc dầu mỏ của mình. Cần mở rộng khai thác, đồng thời tiếp tục gỡ bỏ các rào cản đối với khoan thủy lực và hóa lỏng khí tự nhiên.

Nhưng nỗ lực không thể dừng ở đó. Một mối đe dọa an ninh quốc gia đòi hỏi phản ứng toàn diện, tức một chiến lược “tất cả các nguồn” với sự tham gia của nhiều loại năng lượng khác nhau. Trong đó có năng lượng hạt nhân - lĩnh vực mà Mỹ thời gian gần đây đã phần nào lơ là.

Mỹ hiện khai thác khoảng 19% điện từ hạt nhân, so với 60% từ nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, các chuyên gia đồng thuận rằng năng lượng hạt nhân là sạch và an toàn. Khả năng xảy ra một sự cố kiểu Three Mile Island gần như bằng không.

Mỹ cần thúc đẩy điện hạt nhân bằng cách cắt giảm các thủ tục rườm rà vốn cản trở việc xây dựng nhà máy, đồng thời nâng cao nhận thức công chúng về độ an toàn của công nghệ này. Cũng có thể đưa ra các ưu đãi tài chính cho các dự án mới để vượt qua chi phí đầu tư ban đầu cao.

Và đúng vậy, Washington cũng nên thúc đẩy năng lượng tái tạo - bởi chưa có quốc gia nào có thể “tắt mặt trời”.

Năng lượng tái tạo thường bị cho là đắt đỏ, nhưng đến năm 2026, thực tế đã khác. Hệ thống lưu trữ quy mô lớn hiện có chi phí cạnh tranh, thậm chí ngang bằng nhiều nguồn năng lượng khác, mang lại lợi ích thực sự cho hộ gia đình và doanh nghiệp. Nhờ công nghệ pin lưu trữ, điện mặt trời ngày càng hữu ích hơn, có thể tích trữ khi có nắng và sử dụng vào lúc nhu cầu cao.

Các dự án điện mặt trời cũng được triển khai nhanh hơn nhiều so với hạ tầng năng lượng khác, trung bình chỉ mất khoảng 18 tháng để đi vào hoạt động, thay vì nhiều năm.

Trong số 22 bang có tỷ lệ điện tái tạo cao hơn mức trung bình - phần lớn là các bang thiên về Đảng Cộng hòa - có tới 17 bang có chi phí điện thấp hơn mức trung bình toàn quốc. Những bang này cũng thường chống chịu tốt hơn trong các đợt bão mùa đông khi đường ống có thể bị đóng băng và gián đoạn.

Điều đó không có nghĩa điện mặt trời phù hợp trong mọi trường hợp, nhưng ở nhiều khu vực, đây là lựa chọn tốt nhất. Việc gạt bỏ nó chỉ vì những định kiến chính trị lỗi thời sẽ là sai lầm đối với an ninh năng lượng.

Lâu nay, năng lượng ở Mỹ đã bị chính trị hóa. Đảng Dân chủ chỉ trích nhiên liệu hóa thạch trong khi vẫn dựa vào khí tự nhiên để sưởi ấm. Đảng Cộng hòa phản đối năng lượng tái tạo dù chính các bang của họ hưởng lợi từ nó.

Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz cho thấy mức độ nghiêm trọng quá lớn để tiếp tục tranh cãi đảng phái. An ninh năng lượng là vấn đề liên quan trực tiếp đến an toàn và thịnh vượng của nước Mỹ, cần vượt lên trên chia rẽ chính trị.

Đã đến lúc Mỹ đạt được độc lập năng lượng thực sự. Điều đó chỉ có thể đạt được khi khai thác đầy đủ sức mạnh của một chiến lược năng lượng “tất cả các nguồn”.

Nếu có một cuộc khủng hoảng ở Trung Đông tiếp theo, Mỹ sẽ thấy quyết định này là đúng đắn.

Các "ông lớn" dầu mỏ vùng Vịnh làm gì khi xung đột xảy ra?

Đức cảnh báo Mỹ sa lầy trong cuộc chiến với Iran