Vì sao xuất siêu 10,7 tỷ USD lại đáng lo ngại?

07:30 | 24/10/2020

|
Theo Tổng cục Hải quan, cán cân thương mại hàng hóa trong quý 3 ước tính thặng dư 10,7 tỷ USD - mức thặng dư thương mại cao nhất trong vòng 15 năm trở lại đây. Trong đó khu vực kinh tế trong nước thâm hụt 1,08 tỷ USD, khu vực FDI (kể cả dầu thô) thặng dư 11,8 tỷ USD.

Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa quý 3 đạt mức tăng trưởng tốt, đạt 79,74 tỷ USD, tăng 11,1% so cùng kỳ năm 2019 và tăng 33,9% so với quý 2. Trong đó, xuất khẩu tới từ nhóm doanh nghiệp FDI chiếm tỷ trọng chủ yếu đạt 49,99 tỷ USD, tăng 2% (chiếm 63% tổng kim ngạch). Xuất khẩu từ khu vực trong nước tăng 32%, đạt 29,75 tỷ USD.

xuat-khau-gao-giam-gan-15-gia-tri-trong-8-thang
Xuất khẩu gạo tăng hơn 11% về giá trị và lượng.

Việc Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) bắt đầu có hiệu lực vào ngày 1/8/2020 đã thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng chủ lực của Việt Nam sang EU trong quý 3 như điện tử máy tính và linh kiện, thủy sản, máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng. So với cùng kỳ năm 2019, mặt hàng điện tử máy tính và linh kiện đạt 12,72 tỷ USD, tăng 26,4%; hàng dệt may đạt 8,98 tỷ USD, giảm 6,7%; máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng đạt 7,78 tỷ USD, tăng 62,8%.

Tổng kim ngạch nhập khẩu quý 3 ước tính đạt 69,02 tỷ USD, tăng 2,27% so cùng kỳ năm 2019, tăng 19,34% so với quý 2. Cụ thể, nhập khẩu của khu vực trong nước tăng, chiếm 45% kim ngạch nhập khẩu (quý 3/2019 chỉ chiếm 41%). Chín tháng năm 2020 chứng kiến thặng dư thương mại đạt 16,52 tỷ USD - mức thặng dư cao nhất trong vòng 15 năm trở lại đây nhờ vào xuất khẩu tăng mạnh trong khi nhập khẩu giảm nhẹ (cùng kỳ năm 2019 thặng dư 5,8 tỷ USD, năm 2018 là 4,7 tỷ USD, năm 2017 là âm 0,5 tỷ USD).

Khu vực trong nước thâm hụt 9,67 tỷ USD, giảm 50,22% (cùng kỳ năm 2019 thâm hụt 19,43 tỷ USD, tăng 6,36%). Khu vực có vốn đầu tư FDI thặng dư 25,86 tỷ USD, tăng 2,3%. Kim ngạch hàng hóa xuất khẩu chín tháng ước tính đạt 202,57 tỷ USD, tăng 4,1%. Điện thoại và linh kiện vẫn là các mặt hàng có giá trị xuất khẩu lớn nhất, đạt 36,78 tỷ USD, chiếm 18,16% tổng kim ngạch xuất khẩu, giảm 5,2%.

Theo sau là mặt hàng máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng đạt 18,2 tỷ USD, tăng 39,8% so với cùng kỳ; giày dép đạt 12,13 tỷ USD, giảm 8,4%; hàng dệt may đạt 22,16 tỷ USD, giảm 9,9% ; gỗ và sản phẩm gỗ đạt 8,5 tỷ USD, tăng 12,6%.

Nhìn chung, tỷ trọng xuất khẩu của một số mặt hàng chủ lực vẫn thuộc về khu vực FDI. Thị trường xuất khẩu khó khăn, giá xuất khẩu bình quân của nhiều mặt hàng nông sản đều giảm so với cùng kỳ năm trước khiến kim ngạch xuất khẩu hầu hết các mặt hàng nông, thủy sản chín tháng năm nay đều giảm so với cùng kỳ năm trước: Rau quả giảm 11,5%; hạt điều giảm 3,5%; cà phê, giảm 1%; hạt tiêu giảm 17,5%.

Riêng mặt hàng gạo đạt 2,45 tỷ USD, tăng 11,1% nhờ vào nhu cầu dự trữ gạo của các nước tăng do dịch bệnh.

Tính chung chín tháng năm 2020, kim ngạch hàng hóa nhập khẩu ước tính đạt 186,05 tỷ USD, giảm 0,7% so với cùng kỳ năm 2019. Trong 9 tháng có 31 mặt hàng nhập khẩu đạt trị giá trên 1 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 73,4% tổng trị giá nhập khẩu, trong đó: Điện tử, máy tính và linh kiện đạt giá trị cao nhất, chiếm 24,23% tổng giá trị kim ngạch nhập khẩu, tăng 17,9%; máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng giảm 1,3%; điện thoại và linh kiện tăng 0,1%; vải các loại giảm 13,4%.

Xét về thị trường xuất nhập khẩu, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 54,74 tỷ USD, tăng 22,7%. Trung Quốc vẫn là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch 57,6 tỷ USD, tăng 4,1%.

Hoa Kỳ là thị trường xuất siêu lớn nhất của Việt Nam đạt 44,36 tỷ USD, tăng 30,8%. Việt Nam xuất siêu sang EU đạt 18,35 tỷ USD, giảm 8,4%. Nhập siêu từ Trung Quốc 25,11 tỷ USD, giảm 7,3%; từ Hàn Quốc 18,55 tỷ USD, giảm 9,7%, từ ASEAN 4,8 tỷ USD, tăng 3,5%.

vi-sao-xuat-sieu-107-ty-usd-lai-dang-lo-ngai
Bộ Tài chính Hoa Kỳ cáo buộc Việt Nam thao túng tiền tệ.

Chính việc thặng dư thương mại ngày càng cao với Mỹ đã khiến quốc gia này chính thức quyết định điều tra Việt Nam về vấn đề thao túng tiền tệ vào tháng 8. Các lệnh trừng phạt từ phía Mỹ có thể sẽ được áp dụng dưới hình thức thuế quan mới đối với hàng nhập khẩu dựa trên trên mức độ thao túng tiền tệ của Việt Nam.

Vào ngày 25/8, Bộ Tài chính Hoa Kỳ ra thông báo rằng tiền đồng của Việt Nam đã được định giá thấp hơn 4,7% trong năm 2019 và Mỹ sẽ áp thuế lên mặt hàng vỏ lốp xe xuất khẩu của Việt Nam.

Vào ngày 2/10, Văn phòng chính phủ Mỹ cũng đưa ra thông báo sẽ mở điều tra riêng biệt khác về việc nhập khẩu gỗ của Việt Nam do cho rằng có thể xảy ra việc dùng gỗ phi pháp trong hàng xuất sang Mỹ gây ảnh hưởng tới doanh nghiệp và lao động Mỹ. Đồng thời Việt Nam có nguy cơ trở thành thị trường tạm nhập tái xuất của Trung Quốc nhằm lách lệnh trừng phạt của Mỹ đối với hàng hóa xuất khẩu của Trung Quốc.

Do các mặt hàng xuất khẩu nhiều sang Mỹ chủ yếu là máy vi tính sản phẩm điện tử và linh kiện; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác. Trong khi Việt Nam lại nhập khẩu nhiều các mặt hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử, linh kiện và máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng từ Trung Quốc.

Vì thế, tất cả những con số thống kê nêu trên về sự tăng trưởng đột ngột của nhập khẩu từ Trung Quốc và xuất khẩu sang Mỹ cho cùng một số loại mặt hàng (như linh kiện điện tử) nhiều khả năng chỉ chỉ thuấn túy là tạm nhập tái xuất, không phải do khu vực sản xuất trong nước mở rộng.

Một số chuyên gia kinh tế tại cuộc họp công bố Báo cáo kinh tế vĩ mô quý III năm 2020 của Viện nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) cho rằng, việc Hoa Kỳ đưa Việt Nam vào danh sách điều tra là tín hiệu đáng lo ngại, nếu Chính phủ và doanh nghiệp Việt Nam không nhanh chóng chứng minh được những cáo buộc trên, sẽ có các quốc gia khác đưa Việt Nam vào tầm ngắm, ảnh hưởng sâu sắc tới uy tín quốc gia cũng như doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường thế giới.

VEPR cũng đưa ra khuyến nghị giải quyết vấn đề này, theo đó Chính phủ nên có các chính sách thắt chặt các quy định về nguồn gốc của các nguyên liệu đầu vào công nghiệp nhập khẩu. Làm rõ, làm chặt tất cả các loại hàng hóa xuất khẩu qua cửa khẩu của Việt Nam về nguồn gốc xuất xứ, buộc các doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về công bố xuất xứ sản phẩm.

Tùng Dương

Bài 1: Xuất nhập khẩu - Dịch vụ đã thay đổi về chất Bài 1: Xuất nhập khẩu - Dịch vụ đã thay đổi về chất
Biểu thuế xuất nhập khẩu ưu đãi của Việt Nam để thực hiện EVFTA Biểu thuế xuất nhập khẩu ưu đãi của Việt Nam để thực hiện EVFTA
Kinh tế Việt Nam không hề Kinh tế Việt Nam không hề "chông chênh"!
Thặng dư thương mại 7 tháng đầu năm tăng mạnh lên 8,4 tỷ USD Thặng dư thương mại 7 tháng đầu năm tăng mạnh lên 8,4 tỷ USD

  • evn
  • sunshinegroup
  • mipec-rubik360
  • pvp-ctcp

Giá vàng SJC

Mua vào Bán ra
Hà Nội 54.400 54.920
HCM 54.400 54.920
Đà Nẵng 54.400 54.920
Cập nhật: 28/11/2020 08:45

Giá vàng AJC

Mua vào Bán ra
Hà Nội 56.050 56.450
HCM 56.050 56.450
Đà Nẵng 56.050 56.450
Cập nhật: 28/11/2020 08:45

Giá vàng DOJI

Mua vào Bán ra
Hà Nội 54.350 54.850
HCM 54.350 54.850
Đà Nẵng 54.350 54.850
Cập nhật: 28/11/2020 08:45

Giá vàng PNJ

Mua vào Bán ra
Hà Nội 54.400 54.850
HCM 54.400 54.850
Đà Nẵng 54.400 54.850
Cập nhật: 28/11/2020 08:45

Giá vàng BTMC

Mua vào Bán ra
Hà Nội 53.090 53.790
HCM 53.090 53.790
Đà Nẵng 53.090 53.790
Cập nhật: 28/11/2020 08:45

Giá vàng SBJ

Mua vào Bán ra
Hà Nội 54.350 55.100
HCM 54.350 55.100
Đà Nẵng 54.350 55.100
Cập nhật: 28/11/2020 08:45