ĐBQH Nguyễn Văn Thân: Doanh nghiệp cần chính sách sát thực tiễn

	Nơi thể hiện cao nhất quyền lực nhà nước, ý chí, nguyện vọng của nhân dân
	Đồng chí Lê Ngọc Sơn ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI tại đơn vị bầu cử số 4, TP Hồ Chí Minh
	Petrovietnam thúc đẩy nhiều giải pháp chiến lược nhằm củng cố nền tảng an ninh năng lượng dài hạn của đất nước

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển kinh tế, việc doanh nhân tham gia vào Quốc hội không chỉ mang tính đại diện mà còn góp phần đưa tiếng nói thực tiễn của doanh nghiệp vào quá trình xây dựng chính sách. Là một trong các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XV vinh dự được Ủy ban Thường vụ Quốc hội lựa chọn tái cử ĐBQH khóa XVI, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, ông Nguyễn Văn Thân đã có những chia sẻ với PetroTimes về những vấn đề mà doanh nghiệp đang gặp vướng mắc, cũng như kỳ vọng việc hoàn thiện chính sách kinh tế sát thực tiễn.

Ông Nguyễn Văn Thân phát biểu tại buổi tiếp xúc cư tri tại phường Thủ Đức (TP Hồ Chí Minh)

PV: Thưa ông, nhiều ý kiến cho rằng doanh nhân tham gia Quốc hội sẽ giúp chính sách sát thực tiễn hơn. Theo ông, điều này đã được thể hiện như thế nào trong quá trình xây dựng pháp luật thời gian qua?

Ông Nguyễn Văn Thân: Việc doanh nhân tham gia Quốc hội không chỉ mang ý nghĩa đại diện cho cộng đồng kinh doanh mà còn là cầu nối quan trọng đưa thực tiễn sản xuất kinh doanh vào nghị trường.

Trong thời gian qua, chúng ta đã thấy rõ một số chuyển biến tích cực: nhiều dự thảo luật liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp như Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được thẩm định và hoàn thiện dựa trên những phân tích, góp ý từ các đại biểu có kinh nghiệm thực tiễn. Những ý kiến này giúp giảm bớt khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tiễn, bảo đảm các chính sách vừa bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp, vừa hướng đến mục tiêu phát triển bền vững của nền kinh tế.

Tuy nhiên, quá trình này vẫn chưa hoàn toàn đồng nhất ở tất cả các lĩnh vực. Một số chính sách còn được soạn thảo ở góc độ hành chính, chưa đánh giá đầy đủ về tác động đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa - nhóm có khả năng thích ứng với thay đổi pháp luật còn hạn chế. Điều này dẫn đến tình trạng chi phí tuân thủ tăng cao, các quy định chưa thực sự khả thi khi áp dụng vào thực tế.

Để đạt hiệu quả thực sự, cần mở rộng hơn nữa cơ chế lấy ý kiến doanh nghiệp, tăng cường đối thoại trực tiếp giữa các đại biểu doanh nhân và cộng đồng kinh doanh, đồng thời tổ chức thẩm định tác động chính sách một cách khoa học, sát thực tiễn. Khi đó, sự tham gia của doanh nhân trong Quốc hội sẽ trở thành động lực mạnh mẽ giúp pháp luật Việt Nam vừa chặt chẽ, vừa linh hoạt, sát với nhu cầu và khả năng triển khai của doanh nghiệp, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả nền kinh tế và thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch, bền vững.

PV: Với vai trò vừa là doanh nhân vừa là ĐBQH, ông nhìn nhận khoảng cách lớn nhất hiện nay giữa chính sách và thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp là gì?

Ông Nguyễn Văn Thân: Khoảng cách lớn nhất giữa chính sách và thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp hiện nay nằm ở khả năng áp dụng và tính khả thi của các quy định pháp luật trong đời sống doanh nghiệp.

Nhiều chính sách được ban hành với mục tiêu tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, nhưng khi đưa vào thực tế, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, lại phát sinh những trở ngại không lường trước. Ví dụ, các quy định về thủ tục hành chính, báo cáo tài chính, kiểm soát nội bộ, hay điều kiện tiếp cận vốn đôi khi quá phức tạp, khiến doanh nghiệp phải tốn nhiều thời gian và chi phí để tuân thủ, trong khi nguồn lực còn hạn chế.

Khoảng cách này còn xuất phát từ việc xây dựng chính sách đôi khi chưa dựa trên dữ liệu thực tiễn doanh nghiệp, hoặc chưa có các kịch bản đánh giá tác động đầy đủ. Do đó, một số quy định dù hợp lý về mặt lý thuyết nhưng lại chưa phù hợp với năng lực quản trị, tổ chức và điều kiện thị trường của doanh nghiệp, dẫn đến tình trạng “luật trên giấy”, khó triển khai hiệu quả.

Để thu hẹp khoảng cách này, cần triển khai đồng bộ hai giải pháp. Thứ nhất, tăng cường đối thoại và tham vấn doanh nghiệp ngay từ giai đoạn soạn thảo dự án luật, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thứ hai, xây dựng các cơ chế đánh giá tác động chính sách khoa học, sát thực tế, từ đó điều chỉnh kịp thời những điểm vướng, tạo ra môi trường pháp lý minh bạch, khả thi và thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển bền vững.

Khi làm được điều này, chính sách không chỉ là khung pháp lý mà còn thực sự trở thành công cụ hỗ trợ, thúc đẩy doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, góp phần ổn định và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

PV: Cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế nhưng vẫn gặp nhiều rào cản về vốn, thủ tục và thị trường. Theo ông, đâu là “nút thắt” cần được ưu tiên tháo gỡ?

Ông Nguyễn Văn Thân: Tôi cho rằng, “nút thắt” lớn nhất hiện nay của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ nằm ở một khía cạnh riêng lẻ mà là sự chồng chéo và phức tạp giữa nhiều rào cản đồng thời - từ vốn, thủ tục hành chính đến thị trường.

Về vốn, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn khi tiếp cận các nguồn vốn dài hạn hoặc lãi suất ưu đãi. Các tổ chức tín dụng thường yêu cầu nhiều điều kiện chặt chẽ, trong khi doanh nghiệp thiếu tài sản thế chấp và lịch sử tín dụng minh bạch, dẫn đến chi phí vốn cao và hạn chế khả năng mở rộng sản xuất.

Về thủ tục hành chính, nhiều quy định vẫn còn rườm rà, thiếu đồng bộ giữa các bộ, ngành và địa phương. Doanh nghiệp phải mất nhiều thời gian và chi phí để hoàn thành các báo cáo, thủ tục cấp phép và kiểm tra, điều này làm giảm năng lực cạnh tranh và kìm hãm sự phát triển.

Về thị trường, doanh nghiệp nhỏ và vừa thường bị hạn chế trong việc tiếp cận các hợp đồng lớn, thị trường xuất khẩu, đồng thời gặp khó khăn trong cạnh tranh với các doanh nghiệp quy mô lớn, cả về năng lực sản xuất, quản trị và thương hiệu.

Để tháo gỡ “nút thắt” này, Quốc hội cần ưu tiên 3 nhóm giải pháp đồng bộ: Thứ nhất, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm chi phí tuân thủ pháp luật; Thứ hai, tạo điều kiện thuận lợi về vốn, thông qua cơ chế tín dụng, bảo lãnh, hoặc quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; Thứ ba, mở rộng tiếp cận thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các chuỗi cung ứng lớn, cả trong nước và quốc tế.

Chỉ khi những rào cản này được tháo gỡ, doanh nghiệp nhỏ và vừa mới có thể phát triển ổn định, đóng góp hiệu quả hơn vào tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm bền vững.

Ông Nguyễn Văn Thân: Các ĐBQH là doanh nhân có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc kết nối thực tiễn kinh doanh và quá trình xây dựng chính sách, hoàn thiện thể chế (Ảnh: ĐBQH Nguyễn Văn Thân phát biểu tại nghị trường Quốc hội)

PV: Là người đứng đầu Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, ông có đề xuất gì để tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp được phản ánh mạnh mẽ hơn trong quá trình xây dựng và giám sát chính sách?

Ông Nguyễn Văn Thân: Để tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa được phản ánh mạnh mẽ và thực chất trong quá trình xây dựng và giám sát chính sách, cần có một cơ chế thường xuyên, minh bạch và có hệ thống.

Trước hết, cần khẳng định vai trò của các hiệp hội và tổ chức doanh nghiệp như cầu nối giữa doanh nghiệp và cơ quan lập pháp. Các hiệp hội không chỉ tổng hợp ý kiến, kiến nghị của doanh nghiệp mà còn phân tích tác động thực tế của các chính sách, từ đó cung cấp dữ liệu đáng tin cậy cho các cơ quan soạn thảo luật. Đây là cách giúp các ĐBQH, đặc biệt là những người có kinh nghiệm thực tiễn, nhìn thấy những vấn đề “ẩn” mà doanh nghiệp đang gặp phải, tránh những quy định chỉ "nằm trên giấy", khó triển khai.

Thứ hai, tăng cường đối thoại trực tiếp và tham vấn rộng rãi trong suốt quá trình soạn thảo và thẩm định chính sách. Điều này có thể được thực hiện thông qua các hội thảo, tọa đàm, diễn đàn chuyên đề, hoặc tham gia trực tiếp vào các phiên họp thẩm tra dự án luật. Khi doanh nghiệp được trao cơ hội trình bày thực trạng, chia sẻ khó khăn và đề xuất giải pháp, tiếng nói của họ sẽ trở nên thuyết phục hơn.

Cuối cùng, cần thẩm định tác động chính sách một cách khoa học. Không chỉ dựa trên lý thuyết, mà còn dựa trên dữ liệu thực tế từ doanh nghiệp, thị trường và địa phương, để mỗi dự luật khi thông qua đều khả thi và sát thực tế. Khi thực hiện đồng bộ các biện pháp này, cộng đồng doanh nghiệp sẽ trở thành đối tác chủ động trong quá trình hoạch định chính sách, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và bền vững.

PV: Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, ông kỳ vọng các ĐBQH là doanh nhân sẽ đóng vai trò như thế nào để góp phần hoàn thiện thể chế và cải thiện môi trường kinh doanh?

Ông Nguyễn Văn Thân: Các ĐBQH là doanh nhân có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc kết nối thực tiễn kinh doanh với quá trình xây dựng chính sách và hoàn thiện thể chế. Khi tham gia Quốc hội, họ không chỉ đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp mà còn mang theo trải nghiệm, kiến thức và góc nhìn trực tiếp từ thực tế sản xuất kinh doanh, giúp nghị trường nhận diện các “điểm nghẽn” và những rào cản chưa được tháo gỡ trong môi trường kinh doanh.

Để đóng góp hiệu quả, các đại biểu doanh nhân cần cân bằng giữa lợi ích cộng đồng doanh nghiệp và tính khách quan trong lập pháp. Điều này có nghĩa là khi đề xuất, phản biện hay giám sát các dự thảo luật, họ không chỉ bảo vệ quyền lợi nhóm doanh nghiệp cụ thể mà còn đánh giá tác động đối với toàn bộ nền kinh tế, từ doanh nghiệp nhỏ và vừa đến các doanh nghiệp lớn, qua đó bảo đảm chính sách tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và ổn định.

Ngoài ra, các đại biểu doanh nhân sẽ là lực lượng thúc đẩy cải cách thể chế thông qua việc tham gia trực tiếp vào các diễn đàn phản biện, đề xuất cơ chế hỗ trợ khởi nghiệp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, mở rộng tiếp cận nguồn vốn và thị trường. Nhờ đó, họ không chỉ giúp giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh của khu vực tư nhân, đóng góp vào tăng trưởng bền vững và tạo động lực cho đổi mới sáng tạo trong nền kinh tế.

Nhìn tổng thể, sự hiện diện của doanh nhân trong Quốc hội là cầu nối quan trọng, giúp thể chế chính sách Việt Nam sát thực tiễn hơn, hiệu quả hơn và thực sự trở thành công cụ thúc đẩy doanh nghiệp phát triển, góp phần xây dựng nền kinh tế tư nhân năng động và bền vững.

PV: Xin cảm ơn ông!