Tiết kiệm điện: Giải pháp chiến lược cho tăng trưởng bền vững

Tọa đàm "Tiết kiệm điện mùa cao điểm: Trách nhiệm và giải pháp" ngày 22/6.

Nhu cầu điện tăng mạnh, áp lực an ninh năng lượng ngày càng lớn

Theo ông Đặng Hải Dũng - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), những năm gần đây, nhu cầu điện của Việt Nam tăng trưởng rất nhanh cùng với đà phát triển của nền kinh tế.

Công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia hiện đã vượt 58.000 MW, trong khi sản lượng điện có những ngày đạt trên 1 tỷ kWh. Đây là mức tiêu thụ rất lớn, phản ánh rõ sự mở rộng của các hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ trên cả nước.

Tuy nhiên, cùng với tăng trưởng là những thách thức ngày càng lớn đối với công tác bảo đảm nguồn cung năng lượng. Theo ông Đặng Hải Dũng, rủi ro lớn nhất hiện nay đến từ những biến động địa chính trị trên thế giới, tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng nhiên liệu và thị trường năng lượng toàn cầu.

Bên cạnh yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, Việt Nam cũng đang đối mặt với những yêu cầu mới từ thị trường quốc tế liên quan đến phát triển xanh và giảm phát thải carbon. Từ năm 2026, châu Âu sẽ áp dụng các cơ chế thuế carbon và chứng chỉ carbon đối với nhiều sản phẩm nhập khẩu. Đồng thời, các tiêu chuẩn liên quan đến ESG, phát triển bền vững và "hàng rào xanh" cũng ngày càng được siết chặt.

Ông Đặng Hải Dũng - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công: Tăng trưởng nbu cầu sử dụng điện đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với công tác bảo đảm nguồn cung năng lượng (Ảnh: VGP)

Trong khi đó, tiêu thụ năng lượng hiện chiếm tới 70-80% hàm lượng phát thải carbon của nhiều ngành sản xuất. Vì vậy, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí mà còn nâng cao khả năng tiếp cận các thị trường xuất khẩu trong tương lai.

Ông Đặng Hải Dũng cho biết, Việt Nam đã sớm nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này khi ban hành Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả từ năm 2010 và tiếp tục sửa đổi, bổ sung luật trong năm 2025 nhằm tạo hành lang pháp lý mạnh mẽ hơn cho các hoạt động tiết kiệm năng lượng.

Tiết kiệm điện - Giải pháp nhanh và hiệu quả

Từ tình hình trên, chia sẻ tại Tọa đàm, ông Ngô Sơn Hải - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), nhấn mạnh rằng tiết kiệm điện cần được nhìn nhận như một giải pháp đầu tư cho an ninh năng lượng quốc gia, thay vì chỉ là biện pháp giảm hóa đơn tiền điện. Với tốc độ tăng trưởng phụ tải hiện nay, mỗi năm hệ thống điện quốc gia cần bổ sung khoảng 4.000-5.000 MW công suất mới để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

“Đây là nhiệm vụ không hề đơn giản khi các dự án nguồn điện mới, đặc biệt là điện khí LNG hay điện gió ngoài khơi, thường cần từ 3-4 năm hoặc lâu hơn để hoàn thành các thủ tục đầu tư và đưa vào vận hành. Trong khi đó, chỉ cần tiết kiệm được khoảng 2% công suất tiêu thụ điện, hệ thống đã có thể giảm nhu cầu đầu tư tương đương khoảng 1.000 MW công suất nguồn mới. Đây là giải pháp nhanh hơn, hiệu quả hơn và ít tốn kém hơn rất nhiều so với việc xây dựng thêm các nhà máy điện mới", ông Ngô Sơn Hải nhấn mạnh.

Ông Ngô Sơn Hải - Phó Tổng Giám đốc EVN: Tiết kiệm điện là giải pháp nhanh hơn, hiệu quả hơn và ít tốn kém hơn rất nhiều so với việc xây dựng thêm các nhà máy điện mới. (Ảnh: VGP)

Không chỉ giúp giảm áp lực đầu tư, tiết kiệm điện còn góp phần làm giảm chi phí vận hành chung của toàn hệ thống điện quốc gia. Theo lãnh đạo EVN, hệ thống điện luôn được huy động theo nguyên tắc ưu tiên các nguồn có giá thành thấp trước, sau đó mới đến các nguồn có chi phí cao hơn. Khi nhu cầu điện tăng mạnh, đặc biệt vào các giờ cao điểm, hệ thống buộc phải huy động thêm các nguồn điện giá cao để đáp ứng phụ tải.

Do đó, mỗi kWh điện được tiết kiệm không chỉ giúp giảm chi phí cho người sử dụng mà còn góp phần hạn chế việc huy động các nguồn điện đắt đỏ, qua đó giảm chi phí chung cho toàn xã hội.

Để nâng cao hiệu quả sử dụng điện trong mùa nắng nóng, EVN khuyến nghị người dân và doanh nghiệp thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp từ thay đổi thói quen sử dụng đến đầu tư các thiết bị tiết kiệm năng lượng.

Trong đó, điều hòa nhiệt độ là thiết bị tiêu thụ điện lớn nhất tại nhiều hộ gia đình. Người dân nên cài đặt nhiệt độ ở mức khoảng 26 độ C, đồng thời đóng kín cửa để hạn chế thất thoát hơi lạnh. Các hệ thống điều hòa cũng cần được vệ sinh, bảo dưỡng định kỳ nhằm duy trì hiệu suất vận hành tối ưu và giảm điện năng tiêu thụ.

Đối với các không gian không sử dụng điều hòa, nên tăng cường thông gió tự nhiên hoặc sử dụng các giải pháp chống nóng để giảm nhu cầu làm mát.

EVN cũng khuyến cáo người dân hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện công suất lớn trong khung giờ cao điểm mùa hè, thường kéo dài từ khoảng 18h - 22h hoặc 23h.

Theo ông Ngô Sơn Hải, điều này không có nghĩa là người dân không được sử dụng điện trong các khung giờ trên, mà nên cân nhắc chuyển các hoạt động không thực sự cấp thiết sang các thời điểm khác nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện.

Về lâu dài, người dân và doanh nghiệp cần ưu tiên lựa chọn các thiết bị có hiệu suất năng lượng cao. Mặc dù chi phí đầu tư ban đầu có thể lớn hơn, nhưng khoản tiết kiệm điện năng trong quá trình sử dụng sẽ giúp hoàn vốn chỉ sau vài năm.

Áp lực cung ứng tăng cao: Tìm "van giảm áp" cho hệ thống điện quốc gia

Cơ sở tiêu thụ nhiều năng lượng sẽ phải lập kế hoạch tiết kiệm

Tiết kiệm điện: Giải pháp hiệu quả giúp giảm áp lực cho hệ thống

Khởi động cuộc thi trực tuyến về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả