Áp lực cung ứng tăng cao: Tìm "van giảm áp" cho hệ thống điện quốc gia

Áp lực cung ứng điện gia tăng trong mùa nắng nóng

Sáng ngày 21/4, tại TP HCM, Báo Công Thương phối hợp với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) tổ chức tọa đàm “Tiết kiệm điện và điện mặt trời áp mái: Giải pháp giảm áp lực cung ứng điện giai đoạn 2026-2030”. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh nhu cầu điện gia tăng mạnh, đặt ra yêu cầu cấp thiết về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và phát triển các nguồn điện phân tán.

Bước vào mùa khô năm 2026, đặc biệt tại khu vực phía Nam, nhu cầu tiêu thụ điện được dự báo tăng cao do nắng nóng kéo dài. Áp lực cung ứng điện không chỉ tập trung ở miền Nam mà lan rộng trên phạm vi cả nước.

Trước đó, ngày 30/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg, đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm 2026, đồng thời thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà trong giai đoạn 2026-2030. Đây là định hướng xuyên suốt, tiếp nối các chủ trương lớn về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Năm 2026 cũng là năm khởi đầu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, với mục tiêu tăng trưởng cao, kéo theo nhu cầu điện tăng mạnh. Trong bối cảnh đó, tiết kiệm điện và phát triển nguồn điện tại chỗ trở thành giải pháp cấp thiết.

PGS.TS Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia.

Phát biểu tại tọa đàm, PGS.TS Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, xu hướng nắng nóng cực đoan đang gia tăng rõ rệt. Trong 11 năm liên tiếp đến năm 2025, thế giới ghi nhận nền nhiệt cao kỷ lục, và năm 2026 nhiều khả năng tiếp tục xu hướng này.

Tại Việt Nam, nền nhiệt trung bình năm 2026 được dự báo cao hơn mức trung bình nhiều năm, đặc biệt tại khu vực Đông Nam Bộ. Tác động của hiện tượng El Nino khiến thời tiết khô nóng, ít mưa, làm gia tăng nhu cầu sử dụng điện.

Dự báo từ cuối tháng 4, nhiều khu vực sẽ xuất hiện các đợt nắng nóng với nhiệt độ phổ biến từ 35-38 độ C. Trong các tháng 5 và 6, Bắc Bộ và Trung Bộ có thể ghi nhận 2-3 đợt nắng nóng mỗi tháng. El Nino được nhận định có khả năng kéo dài đến hết năm 2026, thậm chí sang đầu năm 2027.

“Chúng ta đang đối mặt với rủi ro kép: nhu cầu điện tăng cao trong khi nguồn nước cho thủy điện có nguy cơ thiếu hụt”, PGS.TS Mai Văn Khiêm nhận định.

Còn theo ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), phương án cung ứng điện năm 2026 được xây dựng theo ba kịch bản.

Kịch bản cơ sở dự báo nhu cầu điện tăng khoảng 8,5% so với năm 2025. Kịch bản điều hành có thể lên tới 11,7%, trong khi kịch bản dự phòng - trong trường hợp nắng nóng kéo dài có thể đạt mức tăng tới 14,1%.

Thực tế, trong 4 tháng đầu năm 2026, phụ tải điện đã tăng khoảng 6,6%. Dự báo 6 tháng đầu năm có thể đạt khoảng 8,5%, bám sát kịch bản cơ sở.

Theo ông Trịnh Quốc Vũ, bên cạnh nỗ lực điều hành hệ thống điện, sự tham gia của người dân và doanh nghiệp trong việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả có vai trò đặc biệt quan trọng, nhất là trong các tháng cao điểm mùa khô.

Ông Nguyễn Quốc Trung - Phó Tổng giám đốc NSMO.

Ông Nguyễn Quốc Trung - Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) cho biết, năm 2026 ghi nhận sự gia tăng nhanh của nhu cầu điện. Ngày 31/3/2026, hệ thống điện quốc gia lần đầu đạt mốc 1 tỷ kWh/ngày, sớm hơn nhiều so với các năm trước.

Đáng chú ý, ngày 8/4 ghi nhận sản lượng tiêu thụ điện đạt 1,092 tỷ kWh, với công suất cực đại lên tới 52.225 MW. Dự báo mốc 1,1 tỷ kWh/ngày có thể sớm được thiết lập trong thời gian tới.

Áp lực gia tăng rõ rệt khi nắng nóng kéo dài. Chỉ cần nhiệt độ tăng thêm 1-2 độ C, nhu cầu điện có thể tăng thêm 800-1.000 MW mỗi ngày; nếu kéo dài nhiều ngày, mức tăng cộng dồn có thể lên tới 3.000-4.000 MW.

Ở phía nguồn cung, nhiều thách thức đang hiện hữu: thủy điện suy giảm do thiếu nước; nguồn khí trong nước giảm; nguồn LNG chịu tác động từ biến động địa chính trị; trong khi nguồn than cũng đối mặt rủi ro về cung ứng.

Giải pháp trọng tâm: Tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà

Cũng theo ông Nguyễn Quốc Trung, hệ thống điện hiện chịu áp lực lớn nhất vào hai khung giờ: từ 12h30 đến 14h30 và từ 21h đến 23h.

Trong đó, khung giờ buổi tối là thách thức lớn hơn do không còn sự hỗ trợ của điện mặt trời, trong khi nhu cầu tiêu thụ vẫn duy trì ở mức cao. Đây là lý do ngành điện đang thúc đẩy phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng, đồng thời yêu cầu tích hợp lưu trữ đối với các dự án điện mặt trời trong thời gian tới.

Điện mặt trời áp mái giúp bổ sung nguồn điện tại chỗ, đặc biệt hiệu quả trong khung giờ ban ngày, qua đó giảm áp lực cho hệ thống điện. Trong khi đó, các giải pháp tiết kiệm điện đóng vai trò then chốt trong việc giảm phụ tải đỉnh, nhất là vào buổi tối.

Không chỉ là giải pháp kỹ thuật, tiết kiệm điện còn là vấn đề về thay đổi hành vi tiêu dùng và nâng cao nhận thức xã hội. Sự tham gia đồng bộ của người dân, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý sẽ quyết định hiệu quả của chính sách.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng cao và nguồn cung đối mặt nhiều rủi ro, việc triển khai đồng bộ các giải pháp tiết kiệm điện và phát triển năng lượng tái tạo phân tán không chỉ giúp giảm áp lực trước mắt mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.

Bộ Công Thương lấy ý kiến hoàn thiện nghị định hướng dẫn Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh tiết kiệm điện, phát triển điện mặt trời mái nhà

Quảng Ngãi: Tích cực phát triển điện mặt trời mái nhà và tiết kiệm điện