Tiết kiệm điện: Giải pháp hiệu quả giúp giảm áp lực cho hệ thống

Áp lực cung ứng điện ngày càng lớn

Những ngày cuối tháng 5 vừa qua, miền Bắc trải qua đợt nắng nóng gay gắt đầu tiên của năm với nhiều nơi ghi nhận nhiệt độ trên 40 độ C. Thời tiết cực đoan ngay lập tức phản ánh lên biểu đồ phụ tải điện khi nhu cầu sử dụng điều hòa, thiết bị làm mát và các thiết bị điện sinh hoạt tăng vọt.

Theo Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), công suất phụ tải cực đại trên địa bàn đơn vị quản lý đã đạt 20.234 MW vào tối 25/5, mức cao nhất từ trước đến nay. Con số này tăng khoảng 27% so với cùng kỳ năm trước và cao hơn gần 7% so với đỉnh phụ tải năm 2025.

Điều đáng chú ý là đây mới chỉ là những đợt nắng nóng đầu mùa. Dự báo của ngành điện cho thấy nhu cầu sử dụng điện tại miền Bắc sẽ tiếp tục gia tăng trong những tháng tới khi bước vào giai đoạn cao điểm mùa hè.

Các chuyên gia tại tọa đàm: “Miền Bắc vào mùa nắng nóng: Sử dụng điện hiệu quả, giảm áp lực hệ thống và hóa đơn tiền điện".

Tại tọa đàm “Miền Bắc vào mùa nắng nóng: Sử dụng điện hiệu quả, giảm áp lực hệ thống và hóa đơn tiền điện" do báo Công Thương tổ chức, ông Đỗ Văn Năm, Thành viên Hội đồng thành viên EVNNPC, cho biết công suất cực đại của khu vực miền Bắc trong năm nay có thể đạt từ 21.200 đến 21.500 MW, tương ứng mức tăng trưởng khoảng 12 - 13% so với năm trước.

Mức tăng này tạo ra sức ép rất lớn đối với công tác vận hành hệ thống điện, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm. Trong đó, giai đoạn từ 21 giờ đến 24 giờ được đánh giá là thời điểm thách thức nhất bởi nhu cầu sinh hoạt tăng cao trong khi nguồn điện mặt trời gần như không còn khả năng hỗ trợ.

Không chỉ đối mặt với nhu cầu điện tăng cao do tăng trưởng kinh tế, ngành điện còn phải ứng phó với những diễn biến bất thường của thời tiết.

Ông Nguyễn Thế Hữu, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương)

Theo ông Nguyễn Thế Hữu, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), những đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp trong tháng 4 và tháng 5 đã tạo ra áp lực rất lớn cho hệ thống điện quốc gia. Dự kiến tổng sản lượng điện tiêu thụ trong năm 2026 sẽ tăng khoảng 9,1% so với năm trước.

Dưới góc độ chuyên gia, ông Hà Đăng Sơn - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và Tăng trưởng xanh nhận định, năm 2026 đang xuất hiện những yếu tố thời tiết bất lợi hơn so với năm trước.

Theo ông Sơn, quá trình chuyển pha từ La Nina sang El Nino khiến nguy cơ xuất hiện các đợt nắng nóng cực đoan gia tăng. Từ nửa cuối năm, tác động của El Nino có thể trở nên rõ nét hơn, kéo theo nhu cầu sử dụng điện tiếp tục tăng mạnh.

Điều này đồng nghĩa với việc hệ thống điện sẽ phải vận hành trong điều kiện áp lực cao hơn cả về nguồn cung lẫn khả năng truyền tải.

Tiết kiệm điện - "Nguồn năng lượng" rẻ nhất

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng bên cạnh việc đầu tư nguồn điện mới, phát triển lưới điện và nâng cao năng lực truyền tải, sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả là giải pháp có thể triển khai ngay với chi phí thấp nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt.

Thực tế cho thấy chỉ cần giảm một tỷ lệ nhỏ nhu cầu điện trong giờ cao điểm cũng có thể giúp giảm đáng kể áp lực vận hành cho hệ thống.

Nhận thức được điều này, Chính phủ đã liên tiếp ban hành các chỉ đạo về tiết kiệm năng lượng và sử dụng điện hiệu quả.

Đáng chú ý, Chỉ thị số 09 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh và phát triển phương tiện giao thông điện. Trong khi đó, Chỉ thị số 10 tập trung vào việc tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Bộ Công Thương cũng đã xây dựng các kế hoạch hành động cụ thể với mục tiêu tiết kiệm khoảng 3% điện năng trong năm 2026.

Theo các chuyên gia, nếu mục tiêu này được thực hiện hiệu quả, lượng điện tiết kiệm được sẽ tương đương công suất của một nhà máy điện quy mô lớn mà không cần đầu tư thêm nguồn phát mới.

Không chỉ các cơ quan quản lý, nhiều doanh nghiệp cũng đang chủ động tham gia vào quá trình sử dụng năng lượng hiệu quả.

Ông Lê Quang Trung, Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển VICENRA

Ông Lê Quang Trung, Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển VICENRA, cho biết đối với ngành sản xuất vật liệu xây dựng, điện năng là một trong những yếu tố chi phí quan trọng nhất.

Trong bối cảnh giá năng lượng và nhu cầu điện đều gia tăng, việc sử dụng điện tiết kiệm không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Để nâng cao hiệu quả sử dụng điện, doanh nghiệp đã triển khai đồng loạt các giải pháp như tối ưu hóa dây chuyền sản xuất, điều chỉnh lịch vận hành thiết bị, tăng cường bảo dưỡng máy móc, thay thế thiết bị tiêu thụ điện lớn bằng công nghệ hiệu suất cao hơn.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng tích cực tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải điện (DR), sẵn sàng giảm hoặc dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện trong những thời điểm hệ thống gặp áp lực lớn.

Theo đại diện VICENRA, các giải pháp này không chỉ giúp tiết giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong dài hạn.

Các chuyên gia tại tọa đàm cho rằng, những năm gần đây ý thức tiết kiệm điện của người dân và doanh nghiệp đã được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, khoảng cách giữa nhận thức và hành động thực tế vẫn còn khá lớn.

Không ít hộ gia đình vẫn duy trì thói quen sử dụng điều hòa ở mức nhiệt quá thấp, để thiết bị hoạt động liên tục hoặc chưa chú trọng bảo dưỡng định kỳ khiến điện năng tiêu thụ tăng cao.

Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp vẫn còn dư địa lớn để đổi mới công nghệ, cải thiện hiệu suất thiết bị và tối ưu hóa quy trình sản xuất.

Ông Đỗ Văn Năm, Thành viên Hội đồng thành viên EVNNPC

Theo ông Đỗ Văn Năm, bên cạnh đầu tư công nghệ, điều quan trọng nhất là thay đổi nhận thức về sử dụng năng lượng. Mỗi hành động nhỏ như vệ sinh điều hòa thường xuyên, cài đặt nhiệt độ hợp lý, thay thế thiết bị hiệu suất thấp hay tắt các thiết bị không cần thiết đều có thể tạo ra hiệu quả đáng kể nếu được thực hiện đồng bộ trên diện rộng.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng nhanh, bảo đảm cung ứng điện an toàn và ổn định không còn là nhiệm vụ riêng của ngành điện. Đó là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

Bởi mỗi kilowatt giờ điện được tiết kiệm không chỉ giúp giảm hóa đơn cho người sử dụng mà còn góp phần giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới, nâng cao độ an toàn của hệ thống và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.

Bộ Công Thương cắt giảm 61% điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực điện lực

EVNGENCO1 sản xuất 4 tỷ kWh điện trong tháng 5/2026

Nắng nóng phá kỷ lục phụ tải lịch sử và kỳ tích bảo đảm điện hè 2026: Bài 4 - Thế trận đa chủ thể: Sức mạnh tổng lực phía nguồn

Nắng nóng phá kỷ lục phụ tải lịch sử và kỳ tích bảo đảm điện hè 2026: Bài 5 - Điều độ điện tạo sức mạnh cạnh tranh quốc gia