Ngành hàng không kiến nghị “gỡ khó” khi chi phí nhiên liệu tăng vọt

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra những cú sốc lớn đối với thị trường năng lượng toàn cầu, và ngành hàng không là một trong những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp, nặng nề nhất. Trao đổi về vấn đề này tại Hội thảo “Biến động địa chính trị và chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng”, ông Vũ Anh Tuấn, Trưởng phòng Chiến lược Vietnam Airlines cho biết, biến động giá nhiên liệu đang đặt các hãng bay trước áp lực chưa từng có.

Theo ông Tuấn, dù giá dầu thô trên thị trường quốc tế chỉ tăng khoảng 50%, nhưng giá nhiên liệu bay Jet A1 lại tăng hơn gấp đôi do đứt gãy chuỗi cung ứng. Ngay khi xung đột xảy ra, các quốc gia xuất khẩu lớn như Trung Quốc, Thái Lan hay Singapore đã ưu tiên nguồn cung cho thị trường nội địa, khiến lượng nhiên liệu xuất khẩu sụt giảm mạnh. Trong khi đó, nhu cầu vẫn duy trì ở mức cao, tạo ra sự mất cân đối cung - cầu nghiêm trọng và đẩy giá nhiên liệu tăng vọt trong thời gian ngắn, từ khoảng 85 USD/thùng lên gần 200 USD/thùng.

Ông Vũ Anh Tuấn, Trưởng phòng Chiến lược Vietnam Airlines cho biết, biến động giá nhiên liệu đang đặt các hãng bay trước áp lực chưa từng có.

Diễn biến này khiến chi phí đầu vào của các hãng hàng không tăng mạnh. Với Vietnam Airlines, chỉ cần giá nhiên liệu tăng thêm 1 USD cũng có thể làm chi phí tăng lên hàng trăm tỷ đồng mỗi năm. Nếu xu hướng này kéo dài, áp lực tài chính đối với doanh nghiệp sẽ trở nên rất lớn. Trước đây, chi phí nhiên liệu thường chiếm khoảng 30% tổng chi phí khai thác, nhưng hiện đã tăng lên mức 40–50%, thậm chí lên tới 60–70% đối với các hãng hàng không giá rẻ.

Không chỉ dừng lại ở bài toán chi phí, giá nhiên liệu tăng còn kéo theo những hệ lụy đối với thị trường. Khi giá dầu leo thang, nguy cơ lạm phát gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và nhu cầu đi lại của người dân. Bên cạnh đó, việc đồng USD tăng giá cũng khiến các hãng bay gặp thêm bất lợi, bởi khoảng 70% chi phí vận hành được tính bằng đồng tiền này.

Một thách thức lớn khác là đảm bảo nguồn cung nhiên liệu. Hiện nay, nguồn cung trong nước mới chỉ đáp ứng được khoảng 30-40% nhu cầu, phần còn lại phụ thuộc vào nhập khẩu. Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp, Vietnam Airlines buộc phải chủ động làm việc với các đối tác tại nhiều thị trường như Thái Lan, Trung Quốc, Singapore, đồng thời tìm kiếm thêm nhà cung cấp mới. Tuy nhiên, việc ký kết hợp đồng trong giai đoạn này không hề dễ dàng, do các đối tác cũng đang chịu áp lực về nguồn hàng.

Để ứng phó, hãng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là tối ưu hóa chi phí, rà soát lại toàn bộ hoạt động khai thác. Một số đường bay kém hiệu quả được cắt giảm hoặc điều chỉnh tần suất, trong khi các đường bay có hiệu suất cao, đặc biệt là các đường bay quốc tế, được tăng cường khai thác. Bên cạnh đó, việc điều chỉnh giá vé là khó tránh khỏi, dù thị trường nội địa vẫn đang chịu sự điều tiết bởi cơ chế giá trần.

Về dài hạn, đại diện Vietnam Airlines kiến nghị Nhà nước xem xét một số giải pháp hỗ trợ để giảm bớt áp lực cho doanh nghiệp. Trong đó, cần tăng cường vai trò ngoại giao nhằm đảm bảo nguồn cung nhiên liệu ổn định. Đồng thời, việc miễn, giảm thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay và giảm các loại phí dịch vụ hàng không cũng được xem là giải pháp cần thiết, tương tự như các chính sách hỗ trợ đã từng áp dụng trong giai đoạn dịch COVID-19.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng đề xuất xây dựng các công cụ phòng ngừa rủi ro về giá nhiên liệu và tỷ giá, đặc biệt là đối với doanh nghiệp nhà nước. Cùng với đó, cơ chế giá trần vé máy bay nội địa, vốn đã tồn tại nhiều năm cần được nghiên cứu điều chỉnh để phù hợp hơn với biến động chi phí hiện nay và diễn biến của thị trường.

Ở góc độ đảm bảo an ninh năng lượng, Vietnam Airlines kiến nghị các nhà máy lọc dầu trong nước tăng tối đa công suất, ưu tiên sản xuất nhiên liệu bay. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, qua đó nâng cao khả năng chống chịu của ngành hàng không trước các cú sốc từ bên ngoài.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều biến động khó lường, ngành hàng không Việt Nam được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với không ít thách thức. Việc kết hợp linh hoạt giữa các giải pháp nội tại của doanh nghiệp và chính sách hỗ trợ từ Nhà nước sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giúp các hãng bay vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Xung đột Trung Đông gây thiệt hại nặng nề cho ngành hàng không và hàng hải toàn cầu

Nhiều hãng hàng không điều chỉnh lịch bay, hỗ trợ hành khách do căng thẳng Trung Đông

Hãng bay châu Âu muốn "hoãn cuộc chơi" nhiên liệu xanh

Trung Quốc cân nhắc "giải cứu" các hãng hàng không giữa cú sốc nhiên liệu