Chuyển đổi xanh ngành năng lượng phải đi cùng an toàn số

Ngày 23/10, tại Hà Nội, Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam phối hợp với Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) tổ chức Hội thảo “An ninh năng lượng cho chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số”. Hội thảo tập trung trao đổi về các nguy cơ an ninh mạng đối với hạ tầng năng lượng trọng yếu, yêu cầu bảo vệ hệ thống công nghệ thông tin, công nghệ vận hành và tăng cường năng lực ứng phó sự cố trong quá trình chuyển đổi số.

Bảo vệ hạ tầng năng lượng trước nguy cơ tấn công mạng

Trong bối cảnh ngành năng lượng đẩy mạnh chuyển đổi xanh và ứng dụng công nghệ số vào quản lý, sản xuất, vận hành, bảo đảm an ninh năng lượng ngày càng gắn chặt với khả năng bảo vệ dữ liệu, hệ thống kỹ thuật và hạ tầng số. Việc ứng dụng công nghệ mới giúp nâng cao hiệu suất, tối ưu hóa nguồn lực, nhưng cũng làm gia tăng yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin và duy trì hoạt động liên tục của các hệ thống trọng yếu.

Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam phối hợp với Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) tổ chức Hội thảo “An ninh năng lượng cho chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số”.

Phát biểu tại hội thảo, Thượng tá, Tiến sĩ Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, nhấn mạnh an ninh năng lượng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến phức tạp. Thực tiễn các cuộc xung đột cho thấy hạ tầng năng lượng có thể trở thành mục tiêu bị tấn công nhằm làm gián đoạn hoạt động điều hành và vận hành các hệ thống thiết yếu.

Theo ông Triệu Mạnh Tùng, khi hệ thống năng lượng bị tê liệt, tác động không chỉ giới hạn trong phạm vi một doanh nghiệp hay một lĩnh vực mà còn có thể lan sang nhiều ngành kinh tế khác. Vì vậy, bảo vệ hạ tầng năng lượng không đơn thuần là yêu cầu kỹ thuật, mà còn liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia và khả năng duy trì hoạt động của nền kinh tế.

Thượng tá, Tiến sĩ Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an.

Thời gian qua, Cục A05 đã phối hợp với các đơn vị trong ngành dầu khí, điện lực rà soát, đánh giá an ninh, an toàn thông tin, hướng tới bảo đảm các hệ thống được thiết kế an toàn ngay từ đầu và vận hành ổn định trong dài hạn. Đối với các hệ thống thông tin quan trọng, việc xác định cấp độ an toàn và triển khai biện pháp bảo vệ tương ứng cần được thực hiện theo quy định pháp luật.

Đáng chú ý, yêu cầu bảo đảm an ninh mạng cần được đặt ra ngay từ giai đoạn thiết kế đối với các hệ thống đầu tư mới, trước khi phê duyệt và triển khai dự án. Với những hệ thống đang vận hành, doanh nghiệp cần thường xuyên rà soát, đánh giá và điều chỉnh hạ tầng để đáp ứng yêu cầu an toàn.

Một trong những nội dung trọng tâm của hội thảo là bảo vệ hệ thống công nghệ thông tin (IT) và công nghệ vận hành (OT). Đây là các hệ thống giữ vai trò quan trọng trong quản lý, giám sát và điều khiển hoạt động kỹ thuật tại các cơ sở năng lượng. Bên cạnh đó, an toàn dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý, vận hành cũng được đặt ra trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng mở rộng số hóa.

Theo đại diện Cục A05, nguy cơ tấn công mạng nhằm vào các hệ thống trọng yếu không còn là vấn đề lý thuyết. Sự cố có thể khiến hoạt động sản xuất, kinh doanh bị gián đoạn, làm phát sinh chi phí khắc phục lớn và kéo dài thời gian khôi phục hệ thống. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động nhận diện rủi ro, xây dựng phương án bảo vệ phù hợp với đặc thù của từng hệ thống, thay vì chỉ tập trung vào những giải pháp kỹ thuật riêng lẻ.

Kết hợp công nghệ với năng lực quản trị và phối hợp ứng phó

Bên cạnh đầu tư công nghệ, ông Triệu Mạnh Tùng nhấn mạnh vai trò của quản trị rủi ro, quy trình ứng phó sự cố và trách nhiệm của lãnh đạo doanh nghiệp. Các đơn vị cần phân công rõ trách nhiệm, chuẩn bị kịch bản ứng phó và tổ chức diễn tập thực tế với cơ quan quản lý chuyên ngành. Mục tiêu không chỉ là nhanh chóng xác định nguyên nhân, khắc phục sự cố mà còn duy trì hoạt động thiết yếu trong thời gian xử lý.

Hội thảo có sự tham dự của các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các doanh nghiệp năng lượng, công nghệ, an ninh mạng...

An ninh mạng vì vậy không nên được xem là nhiệm vụ riêng của bộ phận kỹ thuật, mà cần trở thành một nội dung trong quản trị doanh nghiệp. Việc bố trí nguồn lực, tổ chức bộ máy và nhân sự chuyên trách, cùng cơ chế phối hợp thường xuyên giữa doanh nghiệp với cơ quan chức năng, là những yếu tố quan trọng để nâng cao khả năng phòng ngừa và ứng phó trước các nguy cơ.

Ở góc độ kết nối cộng đồng chuyên môn, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký, Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, cho rằng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong hoạt động của nền kinh tế. Ngành năng lượng vừa có những yêu cầu phát triển riêng, vừa có mối liên hệ chặt chẽ với nhiều lĩnh vực khác. Những thay đổi về công nghệ, phương thức quản lý và mô hình vận hành mở ra cơ hội phát triển, đồng thời đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các bên.

Theo ông Hiền, doanh nghiệp năng lượng nắm rõ yêu cầu thực tế trong sản xuất, kinh doanh và vận hành; các đơn vị công nghệ có thế mạnh về nghiên cứu, phát triển giải pháp; trong khi cơ quan quản lý và tổ chức chuyên môn đóng vai trò định hướng, hỗ trợ và thúc đẩy hợp tác. Kết nối hiệu quả những nguồn lực này sẽ giúp các giải pháp an ninh mạng bám sát nhu cầu thực tiễn, thay vì chỉ dừng ở trao đổi lý thuyết.

Ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký, Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia.

Ông Hiền đánh giá việc Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam tổ chức diễn đàn trao đổi giữa ngành năng lượng và cộng đồng an ninh mạng có ý nghĩa thiết thực. Một diễn đàn chuyên môn không chỉ cung cấp thông tin mà còn giúp các bên nhận diện vấn đề cần ưu tiên, chia sẻ kinh nghiệm, tìm kiếm đối tác và duy trì hợp tác sau chương trình.

Từ góc độ doanh nghiệp, yêu cầu bảo vệ hạ tầng số ngày càng cần được xem xét đồng bộ với kế hoạch đầu tư, đổi mới công nghệ và tổ chức vận hành. Đối với lĩnh vực năng lượng, nơi sự cố có thể ảnh hưởng đến nhiều hoạt động liên quan, việc chủ động kiểm soát rủi ro và chuẩn bị phương án duy trì vận hành có ý nghĩa quan trọng đối với tính liên tục của chuỗi cung ứng.

Thông qua các tham luận và trao đổi chuyên môn, hội thảo kỳ vọng thúc đẩy kết nối giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp năng lượng và đơn vị công nghệ; đồng thời góp phần nhận diện những giải pháp phù hợp để bảo vệ hệ thống IT/OT, bảo đảm an toàn dữ liệu và nâng cao năng lực ứng phó sự cố.

Trong tiến trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, công nghệ chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi được triển khai trên nền tảng an toàn, tin cậy. Tăng cường năng lực bảo vệ hạ tầng, hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro và duy trì phối hợp giữa các bên sẽ là những yếu tố quan trọng để ngành năng lượng phát triển ổn định, bền vững.

Tháo gỡ ba "nút thắt", khơi thông nguồn lực cho an ninh năng lượng

Chuyên gia hiến kế củng cố an ninh năng lượng trước rủi ro địa chính trị

Hệ thống năng lượng toàn cầu ngày càng khó dự đoán

Đại biểu Quốc hội Cao Tuấn Sĩ đề xuất các giải pháp về an ninh năng lượng, dự trữ dầu thô