Hệ thống năng lượng toàn cầu ngày càng khó dự đoán

Theo báo cáo Global Energy Perspective 2026 của McKinsey & Company, tương lai của hệ thống năng lượng toàn cầu ngày càng khó dự đoán. (Ảnh minh họa)

Chuyển dịch năng lượng đang dần trở thành mở rộng năng lượng. Nhu cầu năng lượng toàn cầu tăng 2,7% trong năm 2025, trong đó dầu, khí đốt, than và năng lượng tái tạo đều tăng cùng lúc. Trung tâm dữ liệu là phân khúc phụ tải điện tăng nhanh nhất tại các thị trường OECD và có thể tiêu thụ 10-15% điện năng toàn cầu vào năm 2030. Vì vậy, câu hỏi không còn chỉ là thế giới có cần thêm năng lượng hay không, mà là nguồn cung nào sẽ đáp ứng nhu cầu, với chi phí bao nhiêu, và ảnh hưởng thế nào đến an ninh năng lượng và phát thải.

Báo cáo đưa ra 4 kịch bản mới, bao quát từ tiếp tục tăng nhu cầu nhiên liệu hóa thạch đến khử carbon nhanh, và từ thị trường năng lượng toàn cầu hội nhập đến một trật tự năng lượng phân mảnh.

Địa chính trị làm tăng chi phí và rủi ro năng lượng. Trong kịch bản thị trường phân mảnh, việc xây dựng lại các chuỗi cung ứng tập trung ngoài Trung Quốc có thể khiến chi phí đầu tư điện mặt trời tăng 20-25%, còn hệ thống lưu trữ pin tăng 40-50% tại EU và Mỹ. Xung đột thương mại cũng có thể làm nhiên liệu đắt hơn do tuyến vận chuyển dài hơn, chi phí bảo hiểm cao hơn và khả năng giao dịch giảm.

AI và trung tâm dữ liệu là động lực tăng trưởng lớn nhất, nhưng nhu cầu sau 2030 còn rất khó dự báo. Trong kịch bản Continued Momentum, nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu có thể tăng 24%/năm đến 2030. Sau đó, tốc độ tăng có thể thay đổi đáng kể nếu xuất hiện các đột phá về hiệu suất tính toán.

Lưới điện là giới hạn tốc độ của quá trình chuyển dịch năng lượng. Khả năng truyền tải, lưu trữ, nguồn điện ổn định, cấp phép và đấu nối quyết định tốc độ đưa nguồn điện giá rẻ vào sử dụng. Nếu hạ tầng không theo kịp, quá trình điện hóa sẽ bị đình trệ dù chi phí năng lượng tái tạo tiếp tục giảm.

Rủi ro an ninh năng lượng không còn chỉ nằm ở dầu mỏ. Hệ thống năng lượng ngày càng điện hóa và số hóa tạo ra sự phụ thuộc vào thiết bị, khoáng sản quan trọng, chất bán dẫn, cảng, lưới điện và hạ tầng số. Vì vậy, an ninh năng lượng trở thành bài toán về toàn bộ cấu trúc hệ thống, thay vì chỉ đa dạng hóa nguồn nhiên liệu.

Nhu cầu dầu vẫn có thể tăng mạnh. Trong kịch bản tăng trưởng cao, nhu cầu dầu có thể đạt gần 130 triệu thùng/ngày vào năm 2035, tăng khoảng 30% so với hiện nay. Điều này cho thấy rủi ro thiếu đầu tư nếu doanh nghiệp chỉ xây dựng chiến lược dựa trên giả định nhu cầu dầu sẽ sớm đạt đỉnh.

McKinsey cho rằng trong bối cảnh bất định hiện nay, lập kế hoạch theo nhiều kịch bản trở thành năng lực quản trị chiến lược quan trọng. Thay vì cố dự đoán một tương lai duy nhất, doanh nghiệp nên: Xác định những điều kiện có thể khiến chiến lược hiện tại dễ tổn thương; Duy trì các lựa chọn có thể cần thiết trong tương lai; Theo dõi các tín hiệu thị trường để biết khi nào cần thay đổi đầu tư và định hướng chiến lược; Xây dựng danh mục đầu tư đủ linh hoạt để hoạt động hiệu quả trong nhiều kịch bản khác nhau.

Tóm lại, hệ thống năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn vừa mở rộng nhu cầu, vừa bất định hơn. AI, địa chính trị, công nghệ, hạ tầng lưới điện và an ninh chuỗi cung ứng sẽ quyết định nguồn năng lượng nào có thể đáp ứng tăng trưởng trong những thập kỷ tới.

PTT tăng "sức đề kháng" cho hệ thống năng lượng Thái Lan

Iran dự kiến khôi phục sản lượng khí đốt sau các cuộc tấn công

Hành lang vận chuyển dầu bí mật của Mỹ tại eo biển Hormuz