Mỹ tạm dừng tấn công Iran: Bước lùi chiến thuật trước bầu cử giữa nhiệm kỳ?

Iran dường như đã thành công trong việc gây sức ép chính trị lên ông Trump trước bầu cử giữa nhiệm kỳ. (Ảnh: AP)

Sự phản đối xung đột và làn sóng bất bình trước giá xăng, dầu diesel tăng cao đang khiến các ứng viên Cộng hòa đối mặt với những cuộc đua sít sao tại các bang như Iowa, Ohio và North Carolina - những nơi ông Trump từng dễ dàng giành chiến thắng hai năm trước.

Iran dường như đã thành công trong việc gây sức ép chính trị lên ông Trump trước bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tuy nhiên, Tehran vẫn chưa thể buộc Washington chấm dứt xung đột theo các điều kiện của Iran. Vì vậy, khả năng Iran leo thang xung đột trong ba tuần tới vẫn chưa thể loại trừ.

Ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng lệnh phong tỏa hoạt động xuất khẩu dầu và tàu thuyền của Iran đã đẩy nước này vào tình trạng rất khó khăn, đồng thời tuyên bố Mỹ sẽ không tấn công Iran trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Tuy nhiên, ông Trump nhiều lần thay đổi chiến lược và phát ngôn về Iran, khiến giới quan sát nghi ngờ liệu cam kết lần này có được giữ nguyên hay không. Trước đó, truyền thông Mỹ đưa tin ông đang cân nhắc nối lại các chiến dịch quân sự quy mô lớn trước ngày bầu cử 3/11, nhằm thể hiện sự cứng rắn và thuyết phục cử tri rằng xung đột sắp kết thúc, kéo theo giá nhiên liệu giảm.

Giá nhiên liệu trở thành gánh nặng chính trị với ông Trump

Iran đã tìm cách tận dụng sức ép kinh tế bằng việc cản trở nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz và các khu vực khác. Điều này khiến cuộc chiến ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sinh hoạt của người Mỹ, qua đó đe dọa các ứng viên Cộng hòa.

Một cuộc khảo sát CNN/SSRS công bố hôm thứ Năm cho thấy hơn 70% cử tri tại Iowa và Ohio cho rằng chính sách của ông Trump đã khiến chi phí sinh hoạt tăng lên. Theo một báo cáo mới của Trung tâm Nghiên cứu Pew, 74% người Mỹ lo ngại về giá xăng và năng lượng, tăng mạnh so với mức 43% trước xung đột.

Ông Trump từng tuyên bố không quan tâm đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ và tin rằng Iran đang chờ xem kết quả bầu cử trước khi đạt thỏa thuận với Mỹ. Tuy nhiên, việc trì hoãn xung đột đến sau bầu cử cho thấy sức ép chính trị trong nước đang ngày càng khó phớt lờ.

Mặc dù Washington cho rằng lệnh phong tỏa đang phát huy hiệu quả và khả năng kiểm soát eo biển Hormuz của Iran đã suy yếu, tình hình vận tải vẫn rất bất ổn. Sau khi các cuộc tấn công và hành vi quấy nhiễu tàu chở dầu gia tăng, số lượt tàu qua eo biển giảm xuống chỉ còn 7 lượt vào thứ Ba và 10 lượt vào thứ Tư, theo Reuters.

Trong khi đó, giá xăng tại Mỹ vẫn ở mức trung bình 4,36 USD/gallon, còn dầu diesel tiếp tục đắt đỏ dù đã giảm so với mức kỷ lục tháng trước. Giao tranh gia tăng giữa lực lượng Houthi tại Yemen và Ả Rập Xê-út cũng đẩy giá dầu Brent tăng 4% hôm thứ Năm.

Ngay cả khi giá nhiên liệu giảm trước ngày bầu cử, người dân Mỹ cũng không thể lấy lại số tiền đã chi thêm kể từ khi xung đột bắt đầu.

Sức ép kinh tế chưa buộc Iran nhượng bộ

Washington cho rằng Iran đang chịu thiệt hại kinh tế lớn hơn nhiều so với Mỹ. Lạm phát tại Iran tăng mạnh, đồng rial mất giá và các quan chức nước này thừa nhận tình hình hiện tại thuộc nhóm giai đoạn khó khăn nhất trong lịch sử đất nước.

Tuy nhiên, Tehran vẫn bác bỏ khả năng đầu hàng. Mohsen Rezaei, cố vấn an ninh quốc gia Iran, tuyên bố nước này sẽ không bao giờ đầu hàng và cho rằng Mỹ sẽ thất bại cả trong cuộc chiến kinh tế.

Cuối tháng 9, Iran từng đề xuất mở lại eo biển Hormuz và nối lại đàm phán hạt nhân để đổi lấy việc Mỹ nới lỏng phong tỏa. Nhưng ông Trump đã từ chối đề xuất này, cho thấy chính quyền Mỹ vẫn tin rằng sức ép kinh tế có thể buộc Tehran thay đổi lập trường.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent từng dự đoán xung đột có thể kết thúc trong vài tuần hoặc vài tháng, nếu chính quyền Iran nhận ra tình thế của mình. Tuy nhiên, đến nay, Washington vẫn chưa đạt được bước đột phá chính trị tương xứng với những tổn thất kinh tế mà Iran phải gánh chịu.

Nguy cơ đối đầu chính trị tại Washington sau bầu cử

Ông Trump không loại trừ khả năng nối lại các cuộc tấn công sau ngày bầu cử. Theo The Wall Street Journal, chính quyền Mỹ đang điều thêm một nhóm tác chiến tàu sân bay và một đơn vị viễn chinh thủy quân lục chiến đến Trung Đông. Tờ báo cũng cho biết ông Trump đã nói với các trợ lý rằng ông dự kiến nối lại các cuộc không kích Iran sau bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Việc trì hoãn tấn công có thể giúp ông Trump giảm bớt sức ép chính trị trước ngày bỏ phiếu, dù nguy cơ giá dầu và nhiên liệu tăng trở lại vẫn hiện hữu.

Tuy nhiên, nếu Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện hoặc Thượng viện, ông Trump có thể phải đối mặt với những cuộc đối đầu lớn vào năm tới về quyền phát động xung đột của tổng thống và việc cấp ngân sách cho chiến dịch quân sự tại Iran. Tính đến giữa tháng 9, cuộc chiến đã tiêu tốn khoảng 45 tỷ USD.

Ngoài ra, việc nối lại không kích cũng đặt ra câu hỏi về hiệu quả quân sự: nếu những đợt tấn công trước đây không thể khiến Iran thay đổi lập trường, liệu một chiến dịch mới có tạo ra kết quả khác biệt?

Tóm lại, cuộc chiến ở Iran đang trở thành gánh nặng kinh tế và chính trị đối với ông Trump trước bầu cử giữa nhiệm kỳ. Việc tạm dừng tấn công có thể giúp giảm áp lực trước mắt, nhưng chưa giải quyết được xung đột. Nếu xung đột tiếp diễn sau bầu cử, ông Trump có nguy cơ phải đối mặt với cả giá năng lượng tăng cao lẫn cuộc đối đầu gay gắt với Quốc hội về quyền lực xung đột và ngân sách quân sự.

Xung đột Mỹ - Iran làm thay đổi khái niệm về dầu mỏ khả dụng

Xung đột Mỹ - Iran thúc đẩy làn sóng xe điện toàn cầu

Ba vấn đề cản trở thỏa thuận chấm dứt xung đột Mỹ - Iran