Mỹ - Iran bế tắc: Ông Trump còn những lựa chọn quân sự nào?

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng ông sẽ không tấn công Iran trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11. Tuy nhiên, ông từng nói xung đột sẽ kết thúc ngay sau cuộc bầu cử, trong khi quân đội Mỹ tiếp tục tăng cường lực lượng tại Trung Đông. (Ảnh: RT)

Xung đột Mỹ - Iran đang ở tình trạng nào?

Hai bên đang rơi vào thế bế tắc. Mỹ và Israel phát động cuộc tấn công nhằm vào Iran ngày 28/2, khiến Tehran đáp trả bằng các cuộc tấn công vào căn cứ quân sự Mỹ và cơ sở hạ tầng tại các nước vùng Vịnh cùng Jordan.

Iran cũng đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường trước xung đột vận chuyển ít nhất 20% nguồn cung dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu. Giá dầu thô tăng từ khoảng 72 USD/thùng trước khi xung đột bắt đầu lên gần 120 USD/thùng, và hiện giao dịch quanh mức 104 USD/thùng.

Thỏa thuận ngừng bắn đạt được hồi tháng 6 đã đổ vỡ do bất đồng về quyền kiểm soát eo biển. Mỹ duy trì phong tỏa hải quân đối với các cảng phía nam Iran, trong khi Tehran tiếp tục tấn công những tàu tìm cách đi qua Hormuz. Các cuộc đàm phán gián tiếp thông qua Pakistan và Qatar vẫn tiếp diễn, nhưng chưa đạt được đột phá. Theo các chuyên gia quân sự, dù Mỹ sở hữu ưu thế quân sự vượt trội, Washington vẫn chưa đạt được những mục tiêu đề ra.

Mỹ hiện có ít nhất ba nhóm tác chiến tàu sân bay đang hoạt động hoặc trên đường tới vùng Vịnh. Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Theodore Roosevelt, với khoảng 7.000 thủy thủ và 2.000 lính thủy đánh bộ, đang trên đường tới khu vực để tăng viện cho các lực lượng hiện có.

Ngoài ra, Mỹ duy trì khoảng 50.000 binh sĩ cùng nhiều loại khí tài quân sự tại các căn cứ trong khu vực.

Những lựa chọn quân sự của ông Trump

Phương án 1: Tiếp tục gây sức ép lên Iran. Đây được đánh giá là phương án có khả năng xảy ra cao nhất. Mỹ có thể tiếp tục phong tỏa các cảng Iran, tuần tra và hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz nhằm duy trì dòng chảy năng lượng.

Trước xung đột, khoảng 125 tàu thương mại lớn đi qua eo biển mỗi ngày, vận chuyển trung bình 17,1 triệu thùng dầu. Hoạt động này gần như sụp đổ sau khi Iran đóng cửa tuyến đường vào tháng 3.

Nhờ sự hộ tống của hải quân Mỹ, lượng dầu từ các nước vùng Vịnh đi qua Hormuz, không tính dầu Iran, từng phục hồi lên hơn 81% mức trước xung đột trong tháng 9. Tuy nhiên, các cuộc tấn công gần đây của Iran đã khiến lưu lượng tiếp tục giảm. Ngày 11/10, chỉ 2,9 triệu thùng dầu đi qua eo biển, mức thấp nhất trong tháng. Mỹ đang duy trì hoạt động tuần tra, giám sát và sử dụng máy bay không người lái để thu thập tình báo, hỗ trợ tấn công với chi phí thấp hơn việc liên tục triển khai máy bay chiến đấu.

Tuy nhiên, Iran cũng thay đổi chiến thuật. Trung tâm Điều phối Hoạt động Thương mại Hàng hải Anh ghi nhận 15 vụ tấn công tàu thuyền từ ngày 6 đến 14/10. Rủi ro: Iran có lợi thế địa lý và có thể gây thiệt hại đáng kể với chi phí thấp hơn nhiều so với chi phí Mỹ phải bỏ ra để bảo vệ tàu thuyền.

Phương án 2: Khôi phục các cuộc không kích và tấn công tên lửa. Ông Trump cho biết Mỹ có thể tăng cường ném bom sau cuộc bầu cử, nhưng chưa công bố kế hoạch cụ thể. Nếu xung đột leo thang, Mỹ có thể tiến hành các đợt không kích giới hạn nhằm vào mục tiêu ven biển và sâu trong lãnh thổ Iran. Tuy nhiên, hiệu quả có thể thấp hơn các đợt tấn công trước, bởi Iran đã thích nghi bằng cách giảm số lượng vũ khí và che giấu chúng tốt hơn.

Chi phí cũng là trở ngại lớn: Các máy bay không người lái và tên lửa giá rẻ của Iran có thể buộc Mỹ sử dụng tên lửa đánh chặn trị giá từ một triệu USD trở lên cho mỗi lần đánh chặn; Mỹ đã sử dụng hơn 1.000 tên lửa hành trình Tomahawk trong cuộc chiến. Theo ước tính của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), việc khôi phục kho Tomahawk về mức trước xung đột có thể kéo dài đến cuối năm 2030; Việc bổ sung lượng đạn dược chủ chốt về mức trước xung đột có thể mất từ 3-4 năm. Iran cũng cảnh báo sẽ trả đũa mạnh hơn. Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố thời kỳ đáp trả tương xứng đã kết thúc.

Các cuộc tấn công mới còn có thể khiến Mỹ mất quyền tiếp cận một số căn cứ tại vùng Vịnh, đồng thời làm gia tăng nguy cơ Iran tấn công các cơ sở dầu mỏ trong khu vực.

Phương án 3: Chiến dịch bộ binh hạn chế nhằm chiếm đảo Kharg - nằm cách bờ biển Iran 26 km và xử lý khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này. Vì vậy, đây có thể là mục tiêu chiến lược nếu Mỹ muốn gây sức ép trực tiếp lên nền kinh tế Iran. Cựu chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ Joseph Votel cho rằng khoảng 800-1.000 binh sĩ có thể chiếm hòn đảo này. Tuy nhiên, lực lượng Mỹ sẽ dễ bị tấn công từ đất liền Iran.

Theo các chuyên gia, Mỹ có thể mở chiến dịch đổ bộ giới hạn, kết hợp tác chiến điện tử để vô hiệu hóa hệ thống phòng thủ của Iran. Nhưng sau khi Mỹ chiếm đảo, Iran có thể tập trung hỏa lực tấn công lực lượng đồn trú. Iran cũng có khả năng trả đũa bằng cách tấn công các cơ sở dầu mỏ trên khắp vùng Vịnh. Đánh giá: Đây là phương án rủi ro cao, dễ gây thương vong cho binh sĩ Mỹ và làm xung đột lan rộng.

Phương án 4: Tổng tấn công trên bộ vào Iran. Đây là kịch bản rất khó xảy ra. Ông Trump phần lớn đã loại trừ khả năng mở chiến dịch bộ binh quy mô lớn. Ngoại trưởng Marco Rubio cũng từng tuyên bố quân đội Mỹ không cần triển khai bộ binh để đạt được các mục tiêu của chính quyền. Các chuyên gia cho rằng Mỹ không chỉ phải đối mặt với chi phí và thương vong khổng lồ, mà còn gặp khó khăn về khả năng duy trì một chiến dịch kéo dài tại Iran.

Vì sao thời điểm hiện tại đặc biệt quan trọng?

Cuộc chiến không được lòng phần lớn công chúng Mỹ, trong khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần. Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew, khoảng 65% người Mỹ không tán thành cách ông Trump xử lý cuộc chiến. Bên cạnh áp lực chính trị, Mỹ còn phải đối mặt với bài toán khôi phục kho vũ khí và năng lực quân sự sau nhiều tháng giao tranh. Quá trình này có thể kéo dài nhiều năm, vượt quá nhiệm kỳ của ông Trump.

Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng xung đột càng kéo dài, nguy cơ bất ổn chính trị trên toàn khu vực càng lớn. Trong khi đó, Iran tiếp tục khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz và tuyên bố đã tấn công các tàu tham gia hoạt động vận chuyển được Mỹ hỗ trợ trong nhiều tuần liên tiếp.

Tóm lại, Mỹ có thể tiếp tục phong tỏa Iran hoặc nối lại các cuộc không kích, nhưng cả hai phương án đều tốn kém và chưa chắc đạt được mục tiêu. Chiến dịch đổ bộ chiếm đảo Kharg hay tổng tấn công trên bộ còn tiềm ẩn rủi ro lớn hơn. Trong bối cảnh nguồn lực quân sự bị bào mòn, áp lực bầu cử gia tăng và nguy cơ bất ổn khu vực lan rộng, Washington đang đối mặt với bài toán khó tìm được lối thoát cho cuộc xung đột.

Đàm phán hạt nhân Mỹ – Iran: Tehran thách thức lời đe dọa, kiên quyết không lùi bước

Chiến lược mới của Iran: Đánh vào mắt xích vận chuyển dầu vùng Vịnh

Cuộc chiến nào ảnh hưởng lớn hơn tới giá dầu diesel?

Thị trường dầu mỏ "phớt lờ" những tuyên bố của ông Trump về Iran?