Cuộc chiến nào ảnh hưởng lớn hơn tới giá dầu diesel?

(Ảnh minh họa)

Ông cho rằng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang “muốn gây rắc rối cho cả thế giới”. “Ông ta tốt nhất nên chấm dứt chuyện đó ngay”, ông Trump tuyên bố, đồng thời gợi ý Ukraine nên “tìm một nhà lãnh đạo mới có thể đạt được thỏa thuận”.

Sau khi ông Trump công bố một thỏa thuận gây tranh cãi về việc nhập khẩu dầu diesel từ Nga, với cam kết giúp người Mỹ được hưởng “giá thấp hơn”, nhóm kiểm chứng thông tin BBC Verify đã phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến nguồn cung nhiên liệu này trong những tháng và năm gần đây.

Số liệu cho thấy cả cuộc chiến Nga - Ukraine và xung đột ở Iran đều làm giảm đáng kể lượng dầu diesel xuất khẩu toàn cầu. Tuy nhiên, mức sụt giảm nguồn cung từ các quốc gia Vùng Vịnh do xung đột với Iran lớn hơn.

Giá dầu diesel tăng không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người lái xe mà còn gây áp lực lên toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiên liệu này được sử dụng rộng rãi cho xe tải, xe tải nhẹ và tàu biển. Khi chi phí vận chuyển tăng, giá hàng hóa mà người tiêu dùng phải trả cũng có thể tăng theo.

Theo số liệu mới nhất của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), ngày 5/10, giá dầu diesel bán lẻ trung bình tại Mỹ đạt 6,20 USD/gallon, gần mức kỷ lục 6,50 USD/gallon ghi nhận ngày 21/9. Trước khi xung đột với Iran nổ ra, giá nhiên liệu này chỉ khoảng 3,50 USD/gallon.

Tại Anh, giá dầu diesel trung bình cũng tiến sát mức cao kỷ lục. Theo Bộ An ninh Năng lượng và Phát thải ròng bằng 0 của Anh, ngày 5/10, giá nhiên liệu đạt 199 xu Anh/lít.

Theo dữ liệu của công ty phân tích vận tải biển Kpler, năm 2025, thế giới xuất khẩu khoảng 6,8 triệu thùng dầu diesel mỗi ngày. Lượng xuất khẩu này chiếm khoảng một phần tư tổng mức tiêu thụ dầu diesel toàn cầu; phần còn lại được đáp ứng từ khai thác trong nước của các quốc gia.

Đến tháng 9/2026, xuất khẩu dầu diesel toàn cầu giảm xuống còn khoảng 5,8 triệu thùng/ngày, tức giảm khoảng 1 triệu thùng/ngày. Dù một số quốc gia, trong đó có Mỹ, đã tăng xuất khẩu dầu diesel trong năm qua, tổng lượng xuất khẩu ròng toàn cầu vẫn đi xuống.

Theo các nhà phân tích, sự sụt giảm nguồn cung này là nguyên nhân chính đẩy giá dầu diesel bán lẻ tăng cao.

Xuất khẩu dầu diesel của Nga giảm bao nhiêu?

Năm 2025, Nga xuất khẩu khoảng 810.000 thùng dầu diesel mỗi ngày. Đến tháng 9/2026, con số này giảm còn khoảng 140.000 thùng/ngày, tương đương mức sụt giảm khoảng 670.000 thùng/ngày.

Một trong những nguyên nhân chính là chiến dịch tấn công kéo dài của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga, nơi dầu thô được chế biến thành dầu diesel và các sản phẩm nhiên liệu khác.

Những cuộc tấn công này làm gián đoạn hoạt động của các nhà máy, khiến Nga giảm khả năng cung cấp dầu diesel cho thị trường quốc tế.

Nguồn cung từ Trung Đông giảm mạnh như thế nào?

Bên cạnh vai trò là khu vực xuất khẩu dầu thô lớn, Trung Đông còn là trung tâm khai thác và xuất khẩu dầu diesel quan trọng của thế giới. Năm 2025, các quốc gia vùng Vịnh gồm Ả Rập Xê-út, UAE, Kuwait, Bahrain và Oman xuất khẩu khoảng 1,4 triệu thùng dầu diesel mỗi ngày.

Đến tháng 9/2026, lượng xuất khẩu này giảm còn khoảng 670.000 thùng/ngày. Nguyên nhân chủ yếu là xung đột giữa Mỹ và Iran gây gián đoạn hoạt động vận chuyển dầu diesel tinh chế từ các quốc gia vùng Vịnh qua eo biển Hormuz. Hoạt động hàng hải tại tuyến đường này bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các cuộc tấn công của Iran nhằm vào tàu chở dầu và việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran.

Dữ liệu theo dõi tàu biển cho thấy lưu lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz trong tháng trước đã gần trở lại mức trước xung đột, một phần nhờ Hải quân Mỹ hỗ trợ bảo vệ hoạt động vận tải. Tuy nhiên, lượng dầu diesel tinh chế được vận chuyển từ Trung Đông vẫn thấp hơn nhiều so với trước xung đột.

Cuộc chiến nào ảnh hưởng mạnh hơn đến nguồn cung dầu diesel?

Số liệu cho thấy cuộc chiến với Iran gây tác động lớn hơn đến mức sụt giảm xuất khẩu dầu diesel toàn cầu so với xung đột Nga - Ukraine. So với năm 2025, lượng xuất khẩu dầu diesel của Nga giảm khoảng 670.000 thùng/ngày, trong khi mức giảm tại các quốc gia vùng Vịnh vào khoảng 730.000 thùng/ngày, từ 1,4 triệu xuống còn 670.000 thùng/ngày.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng cả hai cuộc xung đột đều góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nguồn cung. Paul de Leeuw, Giám đốc Viện Chuyển dịch Năng lượng thuộc Đại học Robert Gordon, nói với BBC Verify rằng cuộc xung đột Mỹ - Iran đã tạo ra cú sốc lớn đối với thị trường năng lượng toàn cầu trong năm 2026. Trong khi đó, cuộc chiến Nga - Ukraine kéo dài tiếp tục làm gia tăng áp lực khi các cuộc tấn công khiến nhiều nhà máy lọc dầu của Nga phải ngừng hoạt động.

Rory Johnson, nhà phân tích dầu mỏ tại Commodity Context, cũng cho rằng các cuộc tấn công của Ukraine đang đưa sức ép của xung đột đến ngay trong lãnh thổ Nga, đồng thời làm suy giảm mạnh hoạt động của một trong những quốc gia xuất khẩu dầu diesel lớn nhất thế giới.

Lực lượng Houthi mở ra mặt trận mới trong cuộc chiến dầu mỏ ở Trung Đông

Xung đột Mỹ - Iran làm thay đổi khái niệm về dầu mỏ khả dụng

Cấm xuất khẩu diesel: Mỹ tự đẩy mình vào thế khó?

Ông Trump ký sắc lệnh miễn thuế khi mua dầu diesel