Cứu người không đợi trả ơn

Mới đây, bác sĩ Nguyễn Huy Tiến, công tác tại Bệnh viện Thận Hà Nội, trên đường đi làm đã nhanh chóng dừng xe, quỳ xuống giữa đường, ép tim liên tục để cứu một thanh niên ngừng tuần hoàn sau tai nạn giao thông. Trước đó không lâu, tại một siêu thị, điều dưỡng Phạm Thị Thúy Hà (Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai) khi đang đi mua sắm cũng nhanh chóng chạy tới ép tim cấp cứu một nhân viên bảo vệ bất ngờ co giật rồi ngừng thở.

Hai phút ép tim trong những hoàn cảnh khẩn cấp ấy đã kéo sự sống trở lại cho hai con người đang ở ranh giới sinh tử. Nhưng điều khiến dư luận quan tâm không chỉ là kết quả cứu sống nạn nhân, mà còn là thái độ và cách hành xử của những người làm nghề y. Họ không chờ đợi sự chuẩn bị đầy đủ của phòng cấp cứu, không có thiết bị chuyên môn, thậm chí không có thời gian suy tính. Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, họ hành động theo một phản xạ rất tự nhiên: cứu người!

Những câu chuyện như vậy đang ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong đời sống xã hội. Không ít bác sĩ, điều dưỡng khi rời bệnh viện vẫn sẵn sàng dừng lại trên đường để sơ cứu người bị tai nạn, cứu người đột quỵ, hay hỗ trợ cấp cứu những trường hợp bất ngờ gặp biến cố sức khỏe. Điều đáng nói là trong những tình huống ấy, họ không hề đặt ra câu hỏi về danh tính, trách nhiệm hay sự đền đáp. Đối với họ, sinh mạng con người là ưu tiên tuyệt đối.

Bác sĩ Nguyễn Huy Tiến ép tim cứu người bị nạn giữa đường.

Chính vì vậy, hành động của những thầy thuốc như bác sĩ Tiến hay điều dưỡng Hà không chỉ đơn thuần là một nghĩa cử cá nhân. Nó phản ánh một giá trị đạo đức cốt lõi của nghề y, nơi lời thề cứu người luôn được đặt lên trên mọi lợi ích khác. Đó cũng là biểu hiện sinh động của y đức, một phẩm chất được xã hội đặc biệt tôn trọng và kỳ vọng ở đội ngũ thầy thuốc.

Trong truyền thống văn hóa Việt Nam có câu: “Cứu một người, phúc đẳng hà sa”. Câu nói xuất phát từ triết lý nhân sinh của Phật giáo, hàm ý rằng, việc cứu giúp một sinh mạng con người có giá trị công đức vô lượng, lớn lao như cát sông Hằng. Qua nhiều thế hệ, câu nói ấy đã trở thành một chuẩn mực đạo lý, nhắc nhở con người phải biết sẻ chia, biết hành động vì đồng loại khi họ rơi vào hoạn nạn.

Nhìn từ góc độ ấy, những hành động cứu người của các thầy thuốc không chỉ là biểu hiện của chuyên môn nghề nghiệp, mà còn là sự tiếp nối của truyền thống nhân văn lâu đời trong văn hóa dân tộc. Họ không cần nói nhiều về đạo đức, bởi chính hành động của họ đã minh chứng cho giá trị ấy.

Đáng chú ý hơn, trong cả hai câu chuyện vừa qua, các thầy thuốc đều không coi việc cứu người là một “chiến công” đáng kể. Khi bác sĩ Tiến ép tim cho nạn nhân trên đường Nguyễn Chí Thanh, anh chỉ tập trung vào từng nhịp ép để duy trì tuần hoàn. Sau khi người bệnh có dấu hiệu hồi tỉnh, anh còn ở lại hiện trường hơn nửa giờ để theo dõi tình trạng nạn nhân, chờ xe cấp cứu tới nơi mới rời đi. Sự tận tâm ấy cho thấy cứu người không phải là hành động bộc phát, mà là trách nhiệm được theo đuổi đến cùng.

Trong đời sống xã hội hôm nay, những hành động như vậy có ý nghĩa đặc biệt. Nhịp sống đô thị ngày càng gấp gáp, các mối quan hệ xã hội nhiều khi trở nên lỏng lẻo, và không ít người tỏ ra thờ ơ trước những biến cố xảy ra chung quanh. Đã từng có những trường hợp người gặp nạn nằm giữa đường nhưng nhiều người xung quanh chỉ đứng nhìn hoặc chần chừ vì lo ngại rắc rối.

Chính trong bối cảnh ấy, những hành động cứu người kịp thời của các thầy thuốc trở thành một thông điệp mạnh mẽ. Nó khẳng định rằng lòng nhân ái vẫn là nền tảng của đời sống xã hội. Khi một con người đang đối diện với cái chết, sự giúp đỡ phải đến ngay lập tức, không chờ đợi, không tính toán.

Tuy nhiên, việc cứu người trong những tình huống khẩn cấp không thể chỉ trông chờ vào đội ngũ y tế. Trong nhiều trường hợp, những người có mặt đầu tiên tại hiện trường lại chính là người dân đi đường. Khoảng thời gian vài phút đầu tiên khi nạn nhân ngừng tim hay đột quỵ có ý nghĩa quyết định. Nếu được sơ cứu kịp thời, cơ hội sống của nạn nhân sẽ tăng lên đáng kể trước khi đội ngũ y tế chuyên nghiệp tiếp cận.

Thực tế cho thấy đã có nhiều người dân dũng cảm đưa người bị nạn đi cấp cứu hoặc trực tiếp tham gia sơ cứu mà không ngại những phiền toái như bị hiểu lầm hay liên lụy trách nhiệm. Những nghĩa cử ấy rất đáng trân trọng và cần được xã hội khuyến khích, bảo vệ.

Vì vậy, bên cạnh việc tôn vinh những tấm gương tốt, một yêu cầu đặt ra là phải phổ biến rộng rãi kiến thức sơ cứu cơ bản cho cộng đồng. Các kỹ năng như ép tim ngoài lồng ngực, xử trí đột quỵ, cầm máu khi tai nạn hay cứu đuối nước hoàn toàn có thể được đưa vào các chương trình tập huấn tại trường học, cơ quan, khu dân cư. Khi mỗi người đều có hiểu biết tối thiểu để xử trí tình huống khẩn cấp, xã hội sẽ có thêm nhiều “bàn tay cứu người” trong những thời khắc sinh tử.

Cùng với đó, các cơ quan, tổ chức và chính quyền các cấp cần kịp thời biểu dương, khen thưởng những tấm gương hành động đẹp như bác sĩ Nguyễn Huy Tiến hay điều dưỡng Phạm Thị Thúy Hà. Việc đưa tin trên các phương tiện truyền thông là cần thiết, nhưng chưa đủ. Sự ghi nhận chính thức sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa, khích lệ nhiều người khác hành động vì cộng đồng.

Trong những thời điểm như vậy, chúng ta lại nhớ đến lời căn dặn giản dị mà thấm thía của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Những hành động cứu người trong đời sống hàng ngày chính là minh chứng sinh động cho chân lý ấy. Chúng nhắc nhở rằng đạo đức xã hội không chỉ được xây dựng bằng khẩu hiệu, mà bằng những hành động cụ thể, thiết thực.

Một xã hội muốn phát triển bền vững không chỉ cần những công trình lớn hay những con số tăng trưởng ấn tượng. Điều quan trọng hơn là nền tảng nhân văn, nơi con người sẵn sàng giúp đỡ nhau khi hoạn nạn, sẵn sàng đặt sinh mạng đồng loại lên trên những tính toán cá nhân.

Những thầy thuốc đã quỳ xuống ép tim cứu người giữa phố phường Hà Nội trong những ngày vừa qua đã làm một việc tưởng chừng rất bình thường. Nhưng chính sự “bình thường” ấy lại làm nên giá trị lớn lao, khẳng định rằng trong xã hội này vẫn có những con người hành động theo tiếng gọi của lương tri.

Bởi khi sinh mạng con người đang bị đe dọa, điều cần nhất là hành động. Và trong những khoảnh khắc sinh tử ấy, cứu người không đợi trả ơn.