Ả Rập Xê-út im lặng trước Iran, căng thẳng Biển Đỏ có thể là bước ngoặt

Một tàu chở hàng bị phiến quân Houthi tấn công. (Ảnh: AFP)

Tuy nhiên, những đe dọa gần đây từ Tehran về việc tấn công tuyến hàng hải thứ hai và cũng là cuối cùng của Ả Rập Xê-út - yếu tố sống còn đối với xuất khẩu dầu, đặc biệt sau khi eo biển Hormuz ở phía bên kia bán đảo Ả Rập bị phong tỏa trên thực tế - có thể buộc quốc gia xuất khẩu dầu thô lớn nhất thế giới phải thay đổi lập trường.

Trong những tuần gần đây, khi eo biển Hormuz bị khóa, Ả Rập Xê-út đã bơm hàng triệu thùng dầu thô qua sa mạc, thông qua một đường ống nối các cơ sở ở vùng Vịnh (phía đông) với các cảng xuất khẩu trên Biển Đỏ (phía tây).

Tối thứ Tư, một quan chức quân sự Iran đã đe dọa mở một “mặt trận mới” ở Biển Đỏ nếu Mỹ tiến hành chiến dịch quân sự, trong bối cảnh hàng nghìn lính dù và lính thủy đánh bộ đang được triển khai tới Trung Đông.

Mục tiêu được nhắm tới là eo biển Bab el-Mandeb - điểm nghẽn then chốt đối với hoạt động xuất khẩu từ phía này của bán đảo sang châu Á.

Quan chức này, được hãng tin Tasnim dẫn lời, cảnh báo Iran “có cả ý chí lẫn năng lực tạo ra một mối đe dọa hoàn toàn đáng tin cậy” đối với tuyến này.

Đồng minh Houthi

Mối đe dọa này được xem là ám chỉ đến các đồng minh của Iran là lực lượng Houthi, những người đang kiểm soát Biển Đỏ từ các vị trí miền núi. Họ đã nhiều lần làm gián đoạn giao thông hàng hải bằng máy bay không người lái và tên lửa để ủng hộ người Palestine trong xung đột ở Gaza, đồng thời cũng từng tấn công các cơ sở dầu mỏ vào năm 2019 và 2022, khi Ả Rập Xê-út phát động chiến dịch quân sự tàn khốc chống lại họ.

Hiện nay, họ có thể dễ dàng nhắm vào các tàu chở dầu đang nạp hàng tại cảng Yanbu của Ả Rập Xê-út.

Nếu mối đe dọa này trở thành hiện thực, thị trường toàn cầu sẽ lại bị chấn động, và phản ứng của Riyadh có thể sẽ diễn ra ngay lập tức.

“Ả Rập Xê-út hiện vẫn giữ lập trường trung lập thận trọng trong cuộc chiến”, chuyên gia an ninh Ả Rập Xê-út Hesham Al-Ghannam nhận định với AFP. Nhưng “nếu lực lượng Houthi tấn công các lợi ích của Riyadh, nước này có thể thay đổi lập trường” và cân nhắc đáp trả, dù ở mức độ hạn chế.

Từng là đối thủ không đội trời chung trong nhiều năm, Ả Rập Xê-út theo Hồi giáo Sunni và Iran theo Hồi giáo Shiite đã nối lại quan hệ vào năm 2023 sau một thỏa thuận bất ngờ do Trung Quốc làm trung gian, trong bối cảnh Riyadh theo đuổi chiến lược ổn định khu vực.

Khi thời điểm đến

Ngày 28/2, khi Mỹ và Israel phát động xung đột chống Iran, Tehran lập tức đáp trả bằng cách tấn công các cơ sở quân sự Mỹ cũng như hạ tầng dân sự tại các nước vùng Vịnh, bao gồm sân bay, cảng biển và cơ sở dầu mỏ, đồng thời làm tê liệt eo biển Hormuz.

Tại Ả Rập Xê-út, các cuộc tấn công đã nhắm vào khu phức hợp Ras Tanoura do tập đoàn Aramco vận hành, làm gián đoạn một phần hoạt động.

Với lãnh thổ rộng lớn, gần gấp bốn lần nước Pháp, các hạ tầng chiến lược của nước này ít bị lộ diện hơn so với các quốc gia láng giềng nhỏ hơn trong vùng Vịnh, nhưng vương quốc này vẫn dễ bị tổn thương.

Một số truyền thông Mỹ cho biết Thái tử và nhà lãnh đạo trên thực tế của Ả Rập Xê-út, ông Mohammed bin Salman, đã kín đáo khuyến khích ông Donald Trump tiếp tục xung đột và “đánh gục” Iran, nhưng thông tin này đã bị Riyadh bác bỏ.

Một quan chức cấp cao Saudi nói với AFP: “Vương quốc Ả Rập Xê-út luôn ủng hộ giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột này, ngay cả trước khi nó bắt đầu”. “Chúng tôi vẫn duy trì liên lạc chặt chẽ với chính quyền ông Trump”, người này cho biết thêm.

Tuy nhiên, khi chiến sự kéo dài, các cuộc tấn công hằng ngày vào lãnh thổ Ả Rập Xê-út đang làm xói mòn phần niềm tin ít ỏi còn lại giữa Riyadh và Tehran.

“Chúng tôi bảo lưu quyền tiến hành hành động quân sự nếu cần thiết”, Ngoại trưởng Saudi, Hoàng tử Faisal bin Farhan, tuyên bố sau khi đánh chặn tên lửa trên bầu trời Riyadh trong một cuộc họp với sự tham dự của khoảng mười ngoại trưởng các nước Arab và Hồi giáo.

“Và khi thời điểm đến, lãnh đạo vương quốc sẽ đưa ra quyết định cần thiết”, ông nói thêm.

Xung đột tại Trung Đông và bài toán thoát phụ thuộc dầu mỏ

Từ Biển Đỏ đến Hormuz: Vì sao phương Tây khó bảo vệ tuyến vận tải dầu mỏ?

"Gọng kìm" Hormuz - Biển Đỏ: Houthi có thể đẩy thị trường dầu vào khủng hoảng mới

Bốn tuần xung đột: Những gì đã xảy ra với thị trường dầu mỏ?