Bốn tuần xung đột: Những gì đã xảy ra với thị trường dầu mỏ?

(Ảnh minh họa)

Xung đột, ban đầu nhằm phá hủy khả năng vũ khí hạt nhân của Iran, nhanh chóng trở thành cuộc chiến tranh giành quyền kiểm soát và tương lai của eo biển Hormuz, một trong những tuyến đường thủy quan trọng nhất cho hoạt động buôn bán dầu khí trên toàn cầu.

Iran đã phong tỏa hiệu quả eo biển, ngăn chặn hàng nghìn tàu chở dầu ra vào vịnh Ba Tư, khiến hàng chục triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ khác không thể đi qua mỗi ngày.

Trước chiến tranh, ước tính mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu đi qua eo biển này, tương đương với khoảng một phần năm nhu cầu toàn cầu.

Giá cả tăng lên

Dầu mỏ là một mặt hàng với giá cả được thiết lập trên thị trường toàn cầu, có nghĩa là bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung nào - chứ chưa nói đến một sự gián đoạn nghiêm trọng như ở Trung Đông - đều có thể đẩy giá chào mua dầu thô từ các nơi khác trên thị trường lên cao.

Trước khi chiến tranh bắt đầu, giá dầu thô ở mức khoảng 70 USD/thùng, với dầu Brent bán ở mức 72 USD và dầu West Texas Intermediate ở mức 67 USD.

Khi chiến tranh leo thang, với việc Iran trả đũa bằng cách tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng ở vùng Vịnh và Israel tăng cường các cuộc tấn công nhắm vào các mỏ khí đốt của Iran, giá cả đã tăng vọt hơn 30%. Trong tuần thứ hai của cuộc chiến, giá dầu thô đã đạt mức cao kỷ lục khoảng 119 USD/thùng.

Mặc dù một số tàu đã cố gắng luồn lách qua được, nhưng lưu lượng giao thông đã giảm xuống gần như đình trệ, làm giảm khoảng 180-250 triệu thùng dầu trong nguồn cung toàn cầu, theo một số ước tính. “Đây là sự gián đoạn năng lượng toàn cầu ở quy mô chưa từng có, với khoảng 15 triệu thùng dầu tương đương mỗi ngày bị loại khỏi thị trường”, Matthew Bernstein, phó chủ tịch phụ trách phân tích dầu khí khu vực Bắc Mỹ tại Rystad Energy, cho biết.

Tính đến chiều thứ Sáu tuần trước, giá dầu vẫn duy trì quanh mức 100 USD /hùng, với dầu Brent bán ở mức khoảng 113 USD/thùng và dầu West Texas Intermediate có giá 99 USD/thùng.

Nỗ lực nhằm ổn định thị trường

Đã có một nỗ lực chung quốc tế để kiềm chế tình trạng giá cả leo thang, vì sự gián đoạn vận chuyển đã đẩy giá xăng và nhiên liệu máy bay, cũng như các mặt hàng khác như heli, lưu huỳnh và phân bón lên cao.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế đã nhất trí giải phóng lượng dầu kỷ lục 400 triệu thùng từ kho dự trữ toàn cầu, riêng Mỹ đã giải phóng 172 triệu thùng từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cũng khuyến nghị mọi người nên làm việc tại nhà, hạn chế đi máy bay và lái xe chậm hơn để giảm tổng nhu cầu dầu khí.

“Đó về cơ bản là những yếu tố định hướng thị trường”, Neil Atkinson, cựu giám đốc bộ phận Công nghiệp và Thị trường Dầu mỏ tại IEA, nói với tờ Washington Examiner.

“Xét về thị trường, có rất nhiều yếu tố đang diễn ra, như dự trữ chiến lược, hạn chế nhu cầu, hạn chế xuất khẩu sản phẩm, hoặc tình trạng thiếu hàng ở một số quốc gia… Đó là những yếu tố chi phối mọi thứ”, ông nói. “Đó mới là điều thực sự quan trọng”.

Giá dầu đã giảm nhẹ sau khi có tin Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự định giải phóng lượng dự trữ dầu mỏ trong những ngày đầu chiến tranh, với giá dầu Brent và WTI giao dịch quanh mức 85 USD/thùng. Sau đó, IEA ước tính giá dầu đã giảm 18 USD/thùng sau khi lượng dự trữ được giải phóng đồng loạt.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng tình hình vẫn còn biến động, đặc biệt là khi hoạt động giao dịch hàng ngày bị ảnh hưởng rất lớn bởi các phát ngôn và bài đăng trên mạng xã hội của các quan chức chính quyền Trump.

Ông Bernstein cho biết: “Những thông báo từ chính quyền thực sự có sức nặng hơn rất nhiều so với bất kỳ loại tin tức nào khác khi nói đến tốc độ biến động giá cả”.

Ông nói thêm: “Các nhà giao dịch và những người tham gia thị trường hiểu rằng việc giải phóng nguồn cung từ kho dự trữ chiến lược (SPR) hoặc các biện pháp khác thực sự không giải quyết được tình trạng thiếu hụt nguồn cung tổng thể mà chúng ta đang gặp phải trên thị trường hiện nay, và điều đó chỉ có thể thực sự xảy ra khi cuộc xung đột chấm dứt”.

Vào đầu tuần thứ hai của cuộc chiến tranh Iran, điều trở nên khá rõ ràng là Tổng thống Donald Trump và các thành viên Nội các của ông có thể tác động đến giá dầu chỉ bằng một câu nói duy nhất.

Sáng sớm ngày 9/3, giá dầu Brent và WTI tăng vọt hơn 30% lên mức đỉnh khoảng 119 đô la mỗi thùng, trước khi giảm mạnh chỉ vài giờ sau đó xuống còn khoảng 89 USD và 86 USD mỗi thùng.

Ảnh hưởng của chính quyền Trump càng trở nên rõ ràng hơn vào ngày hôm sau, khi tài khoản X của Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright chia sẻ một bài đăng tuyên bố Hải quân Mỹ đã hộ tống thành công một tàu chở dầu qua eo biển Hormuz.

Nếu điều đó là sự thật, thì đó sẽ là một thành công lớn đối với chính quyền trong mong muốn khôi phục dòng chảy dầu mỏ bình thường qua eo biển. Và kết quả là, giá dầu thô đã giảm hơn 17%.

Tuy nhiên, bài đăng đã bị xóa khoảng 15 phút sau đó, và giá cả bắt đầu tăng trở lại. Nhà Trắng sau đó đã làm rõ rằng Hải quân không hộ tống bất kỳ tàu nào.

Trong vài tuần qua, ông Trump dường như tiếp tục gây sức ép lên thị trường, tuyên bố leo thang hành động quân sự vào các ngày cuối tuần - khi thị trường đóng cửa - trước khi đưa ra thông điệp giảm leo thang trong những giờ giao dịch đầu tiên.

Mới đây, vào thứ Hai tuần trước, Tổng thống Trump cho biết ông đang hoãn các cuộc tấn công của Mỹ vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran, vốn được công bố hai ngày trước đó, thêm năm ngày.

Bài đăng của ông đã khiến giá dầu Brent giảm gần 11%, xuống dưới 100 USD/thùng, và giá dầu WTI giảm hơn 10% xuống khoảng 88 USD/thùng.

Khi Iran phản bác lại những thông điệp giảm leo thang của Trump, bác bỏ kế hoạch hòa bình 15 điểm của chính quyền, giá cả bắt đầu tăng trở lại vào thứ Tư và thứ Năm.

Hôm thứ Năm, ông Trump lại cố gắng xoa dịu nỗi lo ngại của thị trường bằng cách tuyên bố trì hoãn thêm một lần nữa các cuộc tấn công của Mỹ. Tuy nhiên, lần này, giá cả tiếp tục tăng vào thứ Sáu, khi các báo cáo cho thấy chính quyền đang cân nhắc việc điều thêm 10.000 binh sĩ đến Trung Đông.

“Những lời can thiệp bằng lời nói chỉ có tác dụng đến một mức độ nhất định cho đến khi thị trường vạch trần trò lừa bịp của Washington”, Hunter Kornfeind, một nhà phân tích của Rapidan Energy Group, nói với tờ Washington Examiner.

Mọi thứ đang hướng đến đâu?

Ông Kornfeind cho rằng sẽ khó có thể dùng lời nói để gây hoang mang cho các nhà giao dịch cho đến khi có một "diễn biến cụ thể" mạnh mẽ hơn báo hiệu rằng xung đột sắp kết thúc.

Bất kể ông Trump hay các quan chức Iran nói gì trong những ngày tới, các nhà phân tích đều đồng ý rằng không có cách nào để giảm giá xuống mức bền vững trừ khi xung đột kết thúc và dòng chảy dầu mỏ trở lại bình thường.

Ông Atkinson nói: “Chúng ta đang tiến tới một cuộc khủng hoảng cực lớn nếu các hoạt động bình thường không thể được nối lại thông qua vùng Vịnh”.

Ngày càng khó dự đoán giá dầu sẽ duy trì ở mức cao trong những tuần tới, khi một số người cho rằng giá dầu thô sẽ không giảm xuống dưới 100 USD/thùng cho đến năm sau, trong khi những người khác lại cho rằng giá có thể giảm xuống còn 70 USD/thùng vào tháng 5.

Iran tuyên bố "sốc" về số binh sĩ Mỹ thương vong, rủi ro nguồn cung năng lượng hiện hữu

Mỹ cân nhắc các biện pháp trên thị trường dầu mỏ tương lai

CEO Aramco cảnh báo rủi ro với thị trường dầu mỏ nếu xung đột kéo dài

Xung đột tại Trung Đông và bài toán thoát phụ thuộc dầu mỏ