Thủy thủ mắc kẹt ở vùng Vịnh: Ám ảnh khi tên lửa bay qua đầu mỗi ngày

Các thủy thủ người Bangladesh mắc kẹt ở vịnh Ba Tư ăn mừng lễ Eid giữa lúc có cảnh báo tên lửa và máy bay không người lái. (Ảnh: AFP)

Các thủy thủ phải thức trên boong tàu vào ban đêm, đôi khi nhìn thấy tên lửa bay qua đầu.

Chuyến đi đầu tiên tưởng chừng bình lặng chở dầu qua vịnh Ba Tư đã biến thành cơn ác mộng với một thủy thủ 28 tuổi người Ấn Độ, người đã bị mắc kẹt suốt một tháng qua khi con tàu phải nằm im vì xung đột ở Iran.

“Chúng tôi không ngủ vào ban đêm. Phải thức trên boong vì không biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo”, người này nói và xin giấu tên vì lo ngại bị chính quyền và chủ tàu trả đũa.

Người thủy thủ, đã lênh đênh trên biển từ tháng 11, trả lời phỏng vấn NBC News từ vùng biển Iraq chỉ vài phút sau một cuộc không kích vào chiều thứ Ba, mà anh nói là đánh vào Iran cách đó chỉ vài dặm. “Con tàu vẫn còn rung lên”, anh nói bằng tiếng Hindi.

Anh cùng ba thuyền viên khác trên chiếc tàu chở dầu nhỏ nằm trong số 20.000 thủy thủ bị mắc kẹt trên hàng trăm con tàu ở vịnh Ba Tư, theo cơ quan hàng hải của Liên Hợp Quốc, sau khi Iran gần như đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel.

Việc phong tỏa tuyến vận tải quan trọng này - khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt - cũng khiến lực lượng lao động thầm lặng duy trì thương mại đường biển bị mắc kẹt, kéo dài thời gian xa gia đình và đặt họ vào nguy hiểm. Ít nhất 7 thủy thủ đã thiệt mạng và nhiều người khác bị thương nặng trong các vụ tấn công vào tàu thương mại mà Liên Hợp Quốc cho là do Iran thực hiện.

“Thế giới đã dựa vào những con người này để giữ cho thương mại vận hành trong những điều kiện không thể tưởng tượng”, Angad Banga, Giám đốc điều hành Tập đoàn Caravel có trụ sở tại Hong Kong, nói. Công ty con Fleet Management Limited của tập đoàn quản lý hơn 600 tàu, trong đó có một số đang mắc kẹt tại khu vực này.

Những năm gần đây vốn đã rất khó khăn với gần 2 triệu thủy thủ trên thế giới, chủ yếu đến từ Philippines, Ấn Độ và các nước châu Á khác. Trong đại dịch Covid-19, họ bị mắc kẹt trên tàu trong thời gian dài, không thể lên bờ do các hạn chế biên giới.

Công việc và sức khỏe tinh thần của họ tiếp tục bị ảnh hưởng khi lực lượng Houthi tại Yemen bắt đầu tấn công tàu ở Biển Đỏ, khiến ít nhất 9 thủy thủ thiệt mạng và 11 người khác bị bắt giữ trong 5 tháng. “Khi khủng hoảng không còn trên mặt báo, thế giới lại quên mất họ tồn tại - và điều đó cần phải thay đổi”, ông Banga nói thêm.

Tổ chức Hàng hải Quốc tế của Liên Hợp Quốc đã ghi nhận 18 vụ tàu thương mại bị hư hại từ ngày 1 đến 19/3 tại eo biển Hormuz, vịnh Ba Tư và vịnh Oman. Trong một vụ ngày 11/3, một tàu treo cờ Thái Lan phát nổ sau khi trúng đạn, 20 thuyền viên phải được cứu, và đến thứ Sáu vẫn còn 3 người mất tích, trong khi truyền thông nhà nước Iran cho biết con tàu đã mắc cạn gần đảo Qeshm. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran nói con tàu đã phớt lờ “cảnh báo”.

Ngay cả khi tàu không bị trúng đạn trực tiếp, các thủy thủ bị mắc kẹt vẫn chỉ có thể lo sợ theo dõi khi Iran đáp trả qua lại với Mỹ và Israel.

Trong vụ việc hôm thứ Ba, người thủy thủ cho biết ông nghe thấy tiếng tên lửa tấn công kéo dài gần nửa giờ và đếm được hơn chục vụ nổ. “Lúc đầu tôi ở trong phòng máy nên không biết chuyện gì xảy ra”, ông nói. “Khi lên boong, tôi thấy các thuyền viên khác đang nhìn những quả tên lửa bay qua, rồi sau đó là các vụ nổ ở phía xa”. “Tôi có thể thấy lúc chúng chạm đất, thấy khói bốc lên và cảm nhận được chấn động truyền qua con tàu”, ông nói thêm.

Cũng trong ngày hôm đó, công ty của Banga đã cho NBC News thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình.

Tại trụ sở Fleet Management trong một tòa nhà văn phòng ở Hong Kong, trong căn phòng gọi là “Bridge”, hàng trăm chấm trắng xuất hiện trên tám màn hình tạo thành một bản đồ hàng hải toàn cầu khổng lồ, mỗi chấm đại diện cho một con tàu do tập đoàn quản lý.

Sự tương phản rất rõ: Bình thường có khoảng 130 tàu đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày, trong đó có tàu của Fleet Management, nhưng hiện tại gần như không có tàu nào đi qua được. Trên màn hình vẫn thấy nhiều tàu đang chờ để được đi tiếp.

Trong lúc các thủy thủ mắc kẹt cố gắng giữ tinh thần, ông Banga cho biết công ty vẫn thường xuyên liên lạc với họ. Các thuyền viên cố duy trì một phần nhịp sinh hoạt, bao gồm giải trí và làm công việc bảo trì trên tàu. “Họ tập thể dục, xem phim, một số người chơi bóng rổ trên boong, hoặc ngồi nghỉ”, ông nói.

“Khi nhịp sinh hoạt bị phá vỡ là lúc mọi thứ bắt đầu sụp đổ”, ông nói thêm. “Mặt trời lặn là lúc nỗi sợ xuất hiện, vì hầu hết các cuộc tấn công diễn ra trong bóng tối”.

Hôm thứ Ba, trang theo dõi tàu MarineTraffic cho biết chỉ có 9 con tàu đi qua eo biển kể từ ngày hôm trước, với sự hỗ trợ rõ ràng từ phía Iran.

Một trong số đó là tàu thuộc sở hữu Trung Quốc, đã đi qua an toàn hôm thứ Hai.

Một đoạn video do thủy thủ trên tàu quay lại, được đăng trên nền tảng Douyin của Trung Quốc và được NBC News xác định vị trí, cho thấy tàu chở dầu đang đi qua một đoạn hẹp của eo biển gần Bandar Abbas, miền nam Iran.

Người quay lia camera quanh tàu, cho thấy các xuồng cao tốc nhỏ ở phía xa đang hộ tống tàu của ông cùng ít nhất ba tàu chở dầu khác, dường như tạo thành một đoàn. “Có thể thấy một số tàu chở dầu lớn. Không rõ vì sao họ lại neo ở đây”, người quay nói bằng tiếng Trung trong một video khác, vừa chỉ về phía bờ biển Iran và các tòa nhà cao tầng ở xa. “Tôi không thể quay video bên ngoài nữa. Nguy hiểm lắm. Mau vào cabin trốn thôi”, ông nói. NBC News đã liên hệ với đơn vị quản lý con tàu để xin bình luận.

Tuần này, Iran tuyên bố các “tàu không thù địch” sẽ được phép đi qua eo biển Hormuz một cách an toàn với sự phối hợp của phía Iran.

“Như chúng tôi đã nhiều lần nhấn mạnh, eo biển Hormuz vẫn mở và hoạt động hàng hải chưa bị đình chỉ”, Bộ Ngoại giao Iran viết trong một bức thư gửi Liên Hợp Quốc mà NBC News tiếp cận được. “Việc lưu thông vẫn diễn ra, với điều kiện tuân thủ các biện pháp cần thiết và thực tế phát sinh từ xung đột đang diễn ra”, cơ quan nói thêm.

Bức thư định nghĩa “tàu không thù địch” là những tàu “không tham gia hoặc hỗ trợ các hành động gây hấn chống lại Iran”. Tuy nhiên, không nêu rõ những nước nào được tính, chỉ nói rằng tàu “thuộc các bên gây hấn”, tức Mỹ và Israel, thì không.

Người thủy thủ đang mắc kẹt ở vùng biển Iraq hy vọng con tàu của mình sẽ sớm rời đi.

“Gia đình tôi đang rất hoảng loạn”, ông nói. “Chúng tôi đã đóng gói hết hành lý, sẵn sàng đi ngay khi có lệnh”.

Vùng Vịnh hối thúc Mỹ "không nửa vời" với Iran

Xung đột leo thang, sản lượng dầu vùng Vịnh sụt giảm ra sao?

Trung Quốc mở rộng dấu ấn hàng hải từ châu Phi tới vùng Vịnh