Ngành điện mặt trời Pháp trước báo động đỏ

Lắp đặt điện mặt trời ở Pháp. (Ảnh: AFP)

"Tình hình rất nghiêm trọng"

“Lúc này chúng ta cần đoàn kết hơn bao giờ hết”, ông Vianney de l’Estang, Chủ tịch Ủy ban Điện mặt trời của SER, mở đầu một phiên thảo luận tại hội nghị. Theo ông Jules Nyssen, Chủ tịch SER, “tình hình rất nghiêm trọng”.

Trong khi chính phủ kêu gọi đẩy nhanh điện khí hóa nền kinh tế, đặc biệt để đáp ứng nhu cầu của các trung tâm dữ liệu tiêu thụ điện khổng lồ, ngành điện mặt trời lại không biết điều gì sẽ xảy ra sau mùa hè năm nay.

SER mỉa mai tình trạng hiện tại bằng câu: “Nhu cầu điện sẽ tăng, nên chúng ta phải khai thác ít hơn”. Theo ngành, đây là một nghịch lý khi các mục tiêu phát triển điện mặt trời đang bị cắt giảm ở mọi phân khúc:

Các đợt đấu thầu dự án quy mô lớn ngày càng ít (đã có 3 đợt kể từ khi PPE3 được công bố nhưng không có tầm nhìn sau mùa hè 2026).

Chương trình hỗ trợ cho các hệ thống từ 100 đến 500 kWp chấm dứt vào tháng 9/2025.

Các yêu cầu bắt buộc lắp điện mặt trời trên tòa nhà và bãi đỗ xe theo luật APER đang bị nới lỏng.

Đối với điện mặt trời quy mô nhỏ (dưới 100 kWp), hỗ trợ gần như bị xóa bỏ sau khi cơ chế giá S21 được sửa đổi. Điều này làm giảm mạnh động lực lắp đặt của các hộ gia đình, đặc biệt khi giá mua điện dư thừa giảm xuống chỉ còn khoảng 11 €/MWh.

Trong bối cảnh đó, ông Daniel Bour, Chủ tịch Enerplan, cho biết các doanh nghiệp trong ngành đã ngừng tuyển dụng, nhiều kế hoạch cắt giảm nhân sự đang được triển khai và khoảng một phần ba số việc làm của ngành có nguy cơ biến mất.

Ông cũng lưu ý năm 2027 là năm bầu cử tổng thống, vốn đã được xem là một giai đoạn khó khăn. Tuy nhiên với các biện pháp mới và sự thiếu chắc chắn hiện nay, ngành cảm thấy “bức tường đó đã bị đẩy tới sớm hơn”, ngay từ tháng 7/2026.

Đà tăng trưởng đang bị đe dọa

Điện mặt trời đã phát triển mạnh tại Pháp trong những năm gần đây, đạt gần 32 GW công suất lắp đặt.

Năm 2025, sản lượng điện mặt trời tăng thêm 8,1 TWh so với năm trước, chỉ đứng sau điện hạt nhân về mức tăng tuyệt đối. Theo RTE, điện mặt trời hiện chiếm gần 6% cơ cấu điện của Pháp với sản lượng 32,9 TWh.

Sau nhiều năm được nhà nước hỗ trợ liên tục, theo bà Hermine Durand (Tổng cục Năng lượng và Khí hậu - DGEC), ngành đang bước vào “giai đoạn trách nhiệm”.

PPE3 vẫn đặt mục tiêu đạt 48 GW điện mặt trời vào năm 2030, tương đương khoảng 59 TWh điện mỗi năm. Hiện có gần 10 GW dự án đang chờ triển khai.

Tuy nhiên, mục tiêu này đồng nghĩa với việc tốc độ đấu nối mới sẽ giảm từ khoảng 6 GW trong năm 2025 xuống còn 2,9 GW mỗi năm theo PPE3, điều mà SER cho là đáng lo ngại.

Kết hợp điện mặt trời với lưu trữ pin

Theo ngành điện mặt trời, nhu cầu điện trong tương lai vẫn rất lớn. Trong bối cảnh phát triển trí tuệ nhân tạo, ông Arthur Mensch, CEO của Mistral AI, cho rằng cần bổ sung thêm 40 GW công suất điện trong vòng 5 năm tới, tương đương mức tiêu thụ gần 300 TWh mỗi năm.

Riêng tại vùng Île-de-France, ông Daniel Bour cho biết hiện đã có khoảng 7 GW dự án trung tâm dữ liệu đang triển khai theo thống kê của RTE, cùng với 7 GW dự án đang nghiên cứu và 7 GW khác ở giai đoạn sơ khởi.

Để đáp ứng nhu cầu này, SER cho rằng điện mặt trời là một trong số ít giải pháp khả thi và kêu gọi tăng tốc mạnh mẽ phát triển điện mặt trời và điện gió, kết hợp với các nhà máy nhiệt điện sử dụng khí sinh học.

Trong đó, ông Vianney de l’Estang nhấn mạnh nhu cầu “cực kỳ cấp bách” phải thử nghiệm các dự án điện mặt trời tích hợp hệ thống lưu trữ bằng pin thông qua các đợt đấu thầu thí điểm.

Theo các chuyên gia tham dự hội nghị, sự kết hợp giữa điện mặt trời và pin lưu trữ đã trở thành chính sách phổ biến ở nhiều quốc gia. Trong khi đó, Pháp hiện vẫn chưa có chính sách rõ ràng về lưu trữ điện, dù DGEC cho biết các phương án đang được nghiên cứu.

Vì vậy, các đại diện ngành điện mặt trời đang khẩn thiết đề nghị được đối thoại trực tiếp với lãnh đạo chính phủ, cụ thể là Bộ trưởng phụ trách Năng lượng Maud Bregeon hoặc Thủ tướng. Dự kiến bà Maud Bregeon sẽ gặp đại diện ngành vào ngày 17/6 tới.

Điện mặt trời nổi trên mặt nước ở châu Âu: Tiềm năng, xu hướng tăng trưởng và cơ hội

Mô hình tích hợp trên biển: Định hình tương lai năng lượng ngoài khơi

Điện mặt trời nổi giúp gì cho khai thác dầu khí?

Những công nghệ đột phá giúp phát triển điện mặt trời nổi tại châu Âu