Bốn điểm đáng lo với thị trường dầu mỏ nếu Mỹ tấn công Iran trên bộ

(Ảnh: AFP)

Hai đơn vị viễn chinh Thủy quân Lục chiến, Sư đoàn Dù 82, cùng các nhóm tác chiến đổ bộ USS Boxer và Tripoli (ARG - Amphibious Ready Group), lực lượng phản ứng nhanh có sức chiến đấu mạnh của Mỹ, sẽ bổ sung cho khoảng 40.000 quân đã triển khai tại các căn cứ hải quân và không quân ở vùng Vịnh.

ABC News dẫn lời hai quan chức Nhà Trắng giấu tên cho biết nhóm tác chiến tàu sân bay George HW Bush đã rời Norfolk đầu tuần này để tới Tây Á; nếu đúng, Mỹ sẽ có hiện diện hải quân rất mạnh tại khu vực với hai tàu sân bay - USS Abraham Lincoln và George HW Bush - cùng hai “tàu sân bay hạng nhẹ” Boxer và Tripoli, mỗi chiếc có thể mang tới 20 tiêm kích tàng hình F-35B và trực thăng tấn công MV-22 Osprey.

Tất cả những động thái này cho thấy Washington đang chuẩn bị cho khả năng đưa bộ binh tham chiến nếu Tehran từ chối đề nghị “hòa bình” của ông Trump và không chấp nhận “từ bỏ” khoảng 400 kg uranium làm giàu.

Xung đột trên bộ sẽ ảnh hưởng quân sự ra sao?

Một cuộc chiến trên bộ nhiều khả năng sẽ kéo dài giao tranh trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Xung đột sẽ mở rộng đáng kể phạm vi chiến trường, tạo ra nhiều mặt trận chồng lấn, buộc Washington phải phân tán lực lượng hoặc tăng thêm quân số.

Quân Mỹ có thể phải chiến đấu trên nhiều hướng - với Lực lượng ủy nhiệm của Iran như Houthi ở Yemen, Hezbollah tại Lebanon, Hamas ở Dải Gaza, cùng các nhóm dân quân Shiite tại Iraq và Bahrain.

Các cuộc tấn công mạnh của Israel vào Hezbollah - được xem là một trong những lực lượng phi nhà nước được vũ trang mạnh nhất thế giới - có thể đã làm suy yếu tổ chức này, nhưng họ vẫn còn khả năng chiến đấu.

Các nhà phân tích cảnh báo Mỹ không nên kỳ vọng một chiến dịch trên bộ dễ dàng - dù là nhằm chiếm các kho dầu trên đảo Kharg, kiểm soát khoảng 400 kg uranium làm giàu, hay bảo đảm an ninh eo biển Hormuz.

Việc mở rộng chiến trường không chỉ kéo theo các lực lượng ủy nhiệm của Iran mà còn có thể buộc các nước vùng Vịnh - vốn đang giữ thế phòng thủ - phải xích lại gần Mỹ hơn.

Cho đến nay, Qatar, Ả Rập Xê-út, UAE và Kuwait đều khẳng định lãnh thổ của họ không được sử dụng để tiến hành các cuộc tấn công tên lửa và không kích vào Iran, dù những tuyên bố này bị nghi ngờ.

Iran đã tiến hành các cuộc tấn công vào tài sản quân sự Mỹ và cơ sở hạ tầng năng lượng tại các quốc gia này, làm gia tăng căng thẳng trong khu vực và làm dấy lên nguy cơ bùng phát xung đột toàn diện tại một khu vực vốn bất ổn về quân sự, đồng thời cung cấp khoảng 32% nguồn dầu thô toàn cầu (số liệu năm 2025).

Tuy nhiên, một cuộc tấn công trên bộ của Mỹ sẽ khiến Tehran tăng cường các cuộc tấn công này.

Yếu tố “phi đối xứng”

Khi giao tranh bắt đầu ngày 28/2, Iran đã gây bất ngờ khi triển khai chiến lược tác chiến phi đối xứng, sử dụng hàng nghìn máy bay không người lái dòng Shahed giá rẻ, khai thác hàng loạt.

Điều này buộc Mỹ và Israel phải sử dụng các tên lửa trị giá hàng triệu USD để đối phó, tạo ra một cuộc chiến tiêu hao đã khiến Washington và Tel Aviv tốn hàng tỷ USD, ngay cả trước khi đạt được “chiến thắng”.

Việc đưa bộ binh vào Iran lúc này sẽ khiến họ đối mặt trực tiếp với các đợt tấn công bằng drone tương tự, nhưng lần này cái giá phải trả sẽ là sinh mạng của hàng chục, thậm chí nhiều hơn. Năng lực xung đột mạng của Tehran cũng là một yếu tố cần tính đến.

Thị trường dầu mỏ

Các cuộc tấn công gia tăng nhằm vào các quốc gia vùng Vịnh - một chiến dịch trên bộ sẽ tạo cớ để Iran đẩy mạnh nhắm mục tiêu vào hạ tầng năng lượng - sẽ làm tê liệt hơn nữa hoạt động xuất khẩu dầu khí.

Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz đã ảnh hưởng tới khoảng 1/5 nguồn cung dầu thô toàn cầu. Trước xung đột, khoảng 20-25 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua tuyến này. Hiện nay, lưu lượng tàu chở dầu rất thưa thớt, chỉ còn một số ít quốc gia được phép đi qua mà không bị tấn công bởi tên lửa chống hạm hoặc máy bay không người lái của Iran.

Một cuộc tấn công trên bộ của Mỹ được xem là phản ứng khả dĩ trước việc phong tỏa - tức mục tiêu là kiểm soát tuyến đường biển rộng 33 km này, qua đó nắm quyền kiểm soát thực tế một phần nguồn cung dầu toàn cầu.

Dù kết quả ra sao, xung đột trên bộ tại Iran sẽ tiếp tục gây cú sốc cho thị trường năng lượng toàn cầu và đẩy giá lên cao hơn nữa, gây thiệt hại lớn cho các quốc gia nghèo và những nước có chi phí năng lượng cao như Ấn Độ và Trung Quốc.

Giá dầu Brent được dự báo sẽ tăng mạnh - có thể vượt mốc 150 USD/thùng - do lo ngại thiếu hụt nguồn cung. Các quốc gia vùng Vịnh bị cuốn vào xung đột nhiều khả năng sẽ giảm hoặc dừng khai thác, khiến các kênh xuất khẩu tiếp tục bị thu hẹp.

Ảnh hưởng này sẽ kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm sau khi giao tranh kết thúc, bao gồm chi phí sửa chữa hạ tầng dầu khí và tái thiết các cảng xuất khẩu.

Yếu tố con người

Cho đến nay, hơn 4.000 người đã được báo cáo thiệt mạng tại Iran, Lebanon và Israel.

Cũng có ghi nhận thương vong tại UAE và một số quốc gia khác.

Tuy nhiên, con số này có thể còn nhỏ so với tổn thất nếu xảy ra xung đột trên bộ.

Tổ chức nhân quyền HRANA có trụ sở tại Mỹ cho biết đã có 3.461 người thiệt mạng, bao gồm cả dân thường và trẻ em.

Để so sánh, lần gần nhất Mỹ tiến hành xung đột tại khu vực Tây Á là xung đột Vùng Vịnh lần hai tại Iraq, khiến khoảng 4.400-5.000 binh sĩ Mỹ thiệt mạng. Số dân thường thiệt mạng khi đó ở mức hàng trăm nghìn người.

Xung đột tại Tây Á năm 2026 có thể gây ra số người chết còn lớn hơn, đồng thời khiến hàng triệu người phải di dời, tạo ra làn sóng tị nạn và khủng hoảng nhân đạo lan rộng nhanh chóng.

Xung đột tại Trung Đông và bài toán thoát phụ thuộc dầu mỏ

Bốn tuần xung đột: Những gì đã xảy ra với thị trường dầu mỏ?