Giải mã thông điệp Mỹ loại trừ phương án hạt nhân với Iran

Ông Trump không loại trừ khả năng Mỹ triển khai MOAB, loại bom phi hạt nhân có sức công phá lớn nhất của quân đội Mỹ, trong một đợt tấn công Iran mới. (Ảnh: AFP)

Trong cuộc phỏng vấn với trang tin Newsmax hôm thứ Năm, ông Trump khẳng định Mỹ không cần sử dụng vũ khí hạt nhân, nhưng để ngỏ khả năng tiếp tục không kích các cơ sở hạt nhân của Iran, đặc biệt là khu vực Pickaxe Mountain, nơi Tehran bị nghi xây dựng cơ sở hạt nhân sâu dưới các lớp đá granite.

Ông Trump nói gì về khả năng tấn công Iran?

Ông Trump tuyên bố Mỹ có thể tiếp tục tấn công các cơ sở hạt nhân Iran, nhưng bác bỏ việc sử dụng cả vũ khí hạt nhân chiến lược lẫn hạt nhân chiến thuật. Ông cũng xác nhận bom MOAB không phải vũ khí hạt nhân, đồng thời từ chối tiết lộ liệu mình đã phê chuẩn việc sử dụng loại bom này tại Iran hay chưa.

Ông Trump cho rằng Mỹ chưa thể chấm dứt xung đột ngay lập tức vì cần bảo đảm Iran không thể chế tạo vũ khí hạt nhân. Ông dự đoán xung đột sẽ sớm kết thúc bằng quân sự hoặc ngoại giao, sau đó giá dầu sẽ giảm. Khi được hỏi về khả năng đưa bộ binh Mỹ vào Iran, ông Trump trả lời rằng ông không thấy cần thiết phải làm như vậy.

MOAB, có biệt danh “Mẹ của mọi loại bom”, là bom thông thường sử dụng thuốc nổ mạnh, không phải bom hạt nhân. Khối lượng thuốc nổ khoảng 8,5 tấn. Tổng trọng lượng gần 10 tấn. Chiều dài hơn 9 mét. Cách triển khai cần máy bay vận tải C-130 Hercules cỡ lớn, do máy bay ném bom tàng hình không đủ không gian mang loại bom này.

MOAB được thiết kế để phát nổ cách mặt đất vài mét, tạo ra sóng nổ cực mạnh có thể phá hủy các công trình và mục tiêu lộ thiên trong phạm vi đáng kể. Theo các chuyên gia quân sự được Al Jazeera dẫn lời, sức công phá của nó có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho nhân lực, thiết bị và công trình dễ tổn thương. Tuy nhiên, hiệu quả của MOAB đối với các cơ sở hạt nhân nằm sâu dưới lòng đất vẫn còn gây nghi ngờ. Địa hình núi non của Iran cũng có thể khiến việc tiếp cận bằng máy bay vận tải cỡ lớn trở nên khó khăn.

Vì sao trước đây xuất hiện lo ngại Mỹ dùng vũ khí hạt nhân?

Trước tuyên bố mới nhất, ông Trump chưa từng công khai nói rõ sẽ sử dụng vũ khí hạt nhân, nhưng cũng chưa trực tiếp loại trừ khả năng này. Tháng 4, trong bối cảnh Iran phong tỏa tàu thuyền tại eo biển Hormuz, ông Trump từng cảnh báo trên mạng xã hội Truth Social rằng “cả một nền văn minh sẽ chết trong đêm nay” nếu Tehran không đạt thỏa thuận hòa bình và mở lại eo biển.

Ông cũng đe dọa phá hủy cơ sở hạ tầng của Iran. Những phát ngôn này làm dấy lên suy đoán rằng Mỹ có thể cân nhắc một cuộc tấn công hạt nhân, dù Iran vẫn không chấp nhận các điều kiện mà Washington đưa ra.

Vũ khí hạt nhân chiến thuật có sức nổ nhỏ hơn một số loại vũ khí hạt nhân chiến lược và được thiết kế để sử dụng trên chiến trường. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng chúng vẫn có thể gây hậu quả thảm khốc. Sức nổ của loại vũ khí này có thể dao động từ 0,3 đến 50 kiloton. Để so sánh, quả bom Mỹ ném xuống Hiroshima có sức nổ khoảng 15 kiloton. Hiện Mỹ, Nga và Triều Tiên đều sở hữu vũ khí hạt nhân chiến thuật, nhưng chưa quốc gia nào từng sử dụng loại vũ khí này trong chiến đấu.

Kịch bản tiếp theo có thể ra sao?

Việc ông Trump không loại trừ sử dụng MOAB làm dấy lên suy đoán rằng Mỹ có thể mở một đợt không kích quy mô lớn khác nhằm vào các cơ sở hạt nhân và quốc phòng Iran, đặc biệt là Pickaxe Mountain. Ngoài không kích, Mỹ có thể tiếp tục phong tỏa các cảng Iran và hộ tống tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.

Iran đã cảnh báo sẽ đáp trả các cuộc tấn công leo thang bằng cách nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ và kỹ thuật số tại các quốc gia vùng Vịnh lân cận.

Trước đó, ông Trump từng đề cập khả năng đưa lực lượng bộ binh vào Iran để thu hồi khoảng 400 kg uranium được làm giàu mà Mỹ và Israel cho rằng Tehran đang cất giấu dưới lòng đất. Tuy nhiên, trong phát biểu mới nhất, ông tỏ ý không muốn triển khai quân trên bộ.

Tóm lại, ông Trump đã loại trừ khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân, nhưng vẫn để ngỏ việc Mỹ tiếp tục tấn công Iran bằng vũ khí thông thường có sức công phá lớn. Khả năng xảy ra một đợt không kích mới, cùng nguy cơ Iran trả đũa nhằm vào hạ tầng năng lượng khu vực, tiếp tục là những yếu tố đáng chú ý đối với an ninh Trung Đông và thị trường dầu mỏ.

Từ dầu khí sang hạt nhân: Bước chuyển đáng chú ý của EIL

Thị trường dầu mỏ "phớt lờ" những tuyên bố của ông Trump về Iran?

Mỹ - Iran bế tắc: Ông Trump còn những lựa chọn quân sự nào?

Iran đang bán dầu bằng cách nào để né tránh trừng phạt?