15 tuần xung đột Mỹ - Iran: Những hệ lụy còn kéo dài

Kể từ khi xung đột bắt đầu, người Mỹ đã phải chi thêm khoảng 60 tỷ USD cho xăng và dầu diesel do giá tăng cao. (Ảnh: AFP)

Trước áp lực trong và ngoài nước, Tổng thống Trump cho biết ông và Phó Tổng thống JD Vance đã ký điện tử một văn bản với phía Iran, chính thức chấm dứt xung đột. Cuộc xung đột bắt đầu ngày 28/2 khi Mỹ và Israel tấn công Iran.

Hôm thứ Tư tuần trước, Tổng thống Trump ký lại thỏa thuận này tại Cung điện Versailles ở Pháp, nơi hơn một thế kỷ trước từng diễn ra lễ ký hiệp ước kết thúc Thế chiến thứ nhất nhưng sau đó bị xem là thất bại.

Chi phí của cuộc chiến đối với Mỹ hiện được ước tính khoảng 132 tỷ USD và vẫn đang tiếp tục được thống kê khi hai bên bước vào giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày. Dưới đây là những gì đã được ghi nhận.

Khoảng 3.500 người Iran đã thiệt mạng trong xung đột, theo một cơ quan chính phủ Iran. Israel cho biết có 26 người Israel thiệt mạng. Hàng nghìn người ở cả hai nước bị thương.

Quân đội Mỹ cho biết 13 quân nhân Mỹ đã tử trận.

Ngày 18/3, Israel nối lại các cuộc tấn công vào Lebanon như một phần của cuộc chiến mở rộng, khiến khoảng 3.700 người thiệt mạng tại nước này, theo Bộ Y tế Lebanon.

Các cuộc không kích, chủ yếu do Iran tiến hành, cũng đã gây thương vong trên khắp Trung Đông, bao gồm cả lao động đến từ các nước Nam Á đang làm việc tại khu vực vịnh Ba Tư.

Quân đội Mỹ đã khiến ba thủy thủ dân sự người Ấn Độ thiệt mạng trong một cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại gần Oman, làm gia tăng căng thẳng giữa Mỹ và Ấn Độ.

Trong vụ việc gây thương vong dân sự nghiêm trọng nhất được biết đến, một tên lửa Mỹ đã phá hủy một trường học ở Iran, khiến ít nhất 175 người thiệt mạng ngay trong ngày đầu tiên của cuộc chiến, theo các quan chức Iran.

Chi phí tài chính

Nền kinh tế Iran vốn đã gặp nhiều khó khăn trước xung đột. Nhưng hiện nay tình hình đang lao dốc nghiêm trọng. Giá lương thực và các mặt hàng thiết yếu tăng vọt, khiến cuộc sống hằng ngày trở nên vô cùng khó khăn.

Mức độ tàn phá rất lớn. Theo Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran, tổ chức cứu trợ nhân đạo chính của nước này, hàng trăm trường học và cơ sở y tế đã bị hư hại hoặc phá hủy trong xung đột.

Đối với người nộp thuế và người tiêu dùng Mỹ, cuộc chiến đã tiêu tốn ít nhất 132 tỷ USD, theo Moody’s Analytics. Con số này bao gồm chi tiêu quân sự, giá năng lượng và hàng hóa tăng cao, cùng với lãi suất tăng, theo nhà kinh tế trưởng Mark Zandi của công ty.

Một quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc nói với Quốc hội tháng trước rằng chi phí quân sự đã tăng lên khoảng 29 tỷ USD. Ước tính này chưa bao gồm chi phí sửa chữa khoảng một chục căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực bị Iran tấn công.

Ngoài ra còn phải tính đến chi phí sửa chữa, bảo trì và duy trì các nhóm tác chiến tàu sân bay trên biển. Linda Bilmes, chuyên gia tài chính công và giảng viên cao cấp tại Trường Harvard Kennedy, cho biết: “Chỉ riêng việc duy trì lực lượng và toàn bộ hệ thống triển khai tại đó cũng đã tốn rất nhiều tiền”. Bà cũng cho rằng chi phí thay thế lượng đạn dược khổng lồ mà quân đội Mỹ đã sử dụng sẽ cao hơn nhiều so với giá mua ban đầu.

Iran cũng gây thiệt hại nặng cho các tài sản khác của Mỹ trong khu vực, bao gồm một máy bay radar quân sự có giá trị đang đỗ tại Ả Rập Xê Út và khuôn viên Đại sứ quán Mỹ ở Riyadh.

Giá năng lượng

Theo công cụ theo dõi chi phí năng lượng của cuộc chiến Iran do Đại học Brown xây dựng, kể từ khi xung đột bắt đầu, người Mỹ đã phải chi thêm khoảng 60 tỷ USD cho xăng và dầu diesel do giá tăng cao. Trung bình mỗi hộ gia đình phải trả thêm khoảng 460 USD. Con số này vẫn đang tiếp tục tăng.

Khi Mỹ và Israel bắt đầu xung đột với Iran, giá xăng trung bình tại Mỹ là 2,98 USD/gallon, theo AAA, tổ chức phi lợi nhuận của các câu lạc bộ ô tô.

Kể từ đó, giá xăng liên tục tăng mạnh và hiện ở mức khoảng 4 USD/gallon.

Giá dầu tăng vọt khi quân đội Iran tấn công một số tàu thương mại tại eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch đối với các nước xuất khẩu năng lượng ở Trung Đông. Điều này gần như khiến eo biển bị phong tỏa và làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ toàn cầu. Dầu thô là nguyên liệu chính để khai thác xăng.

Giá dầu thô chuẩn toàn cầu đã giảm kể từ khi khuôn khổ thỏa thuận hòa bình được công bố hôm thứ Hai. Hiện giá ở mức gần 80 USD/thùng. Có thời điểm trong tháng 3, giá đã tăng lên khoảng 120 USD/thùng.

Giá nhiên liệu cao đã lan sang nhiều lĩnh vực khác, làm tăng chi phí vé máy bay cũng như chi phí vận chuyển hàng hóa và sản phẩm công nghiệp.

Phân bón và lương thực

Sự gián đoạn thương mại toàn cầu do eo biển Hormuz bị phong tỏa đã khiến giá nhiều loại hàng hóa tăng lên, trong đó có lưu huỳnh - một thành phần quan trọng trong một số loại phân bón.

Trong một báo cáo của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại công bố đầu tháng này, Máximo Torero Cullen, kinh tế trưởng của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), cho rằng những gián đoạn tại eo biển Hormuz sẽ gây ra các ảnh hưởng “vượt xa lĩnh vực nông nghiệp, đe dọa làm tăng giá thực phẩm, lạm phát thực phẩm, làm chậm tăng trưởng kinh tế và gia tăng nạn đói trên toàn thế giới”.

Làm giàu từ thông tin xung đột Mỹ - Iran?

Chi tiết dự thảo thỏa thuận 14 điểm giữa Mỹ và Iran