Vì sao nguồn vật liệu cho cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng bị "đứt gãy"?

Theo thông báo ngày 16/10/2026, về kết luận thanh tra chuyên đề về công tác quản lý, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại TP Cần Thơ, tỉnh An Giang và tỉnh Cà Mau, Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Hòa Tuấn có nhiều vi phạm trong hoạt động khai thác cát tại mỏ MSO4. Đáng chú ý, doanh nghiệp khai thác không đạt công suất đăng ký, không chấp hành đầy đủ quyết định xử phạt hành chính và còn các khoản nghĩa vụ tài chính chưa hoàn thành.

Thanh tra Chính phủ cho biết, ngày 12/3/2012, UBND tỉnh Sóc Trăng (cũ) cấp Giấy phép khai thác khoáng sản số 11/GP-CTUBND cho Công ty TNHH TMDV Hòa Tuấn tại mỏ cát MSO4, với diện tích khai thác 100 ha, trữ lượng được phép khai thác 4,5 triệu m3 và công suất 500.000 m3/năm. Thời hạn khai thác ban đầu là 9 năm, đến ngày 12/3/2021.

Tuy nhiên, trong toàn bộ thời gian từ năm 2012 đến khi giấy phép hết hạn, doanh nghiệp chỉ khai thác được khoảng 235.282 m3 cát, thấp hơn nhiều so với trữ lượng được cấp phép.

Sai phạm tại các mỏ cát, nguồn vật liệu cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng gặp khó.

Ngày 20/9/2024, Hòa Tuấn được gia hạn giấy phép khai thác đến ngày 10/1/2033 để phục vụ các dự án trọng điểm quốc gia. Theo giấy phép được gia hạn, trữ lượng được phép khai thác là hơn 4,26 triệu m3, công suất 500.000 m3/năm.

Đến ngày 1/4/2025, UBND tỉnh Sóc Trăng tiếp tục điều chỉnh, nâng công suất khai thác giai đoạn từ tháng 4/2025 đến hết tháng 12/2026 lên 725.000 m3/năm.

Dù được nâng công suất nhằm tăng nguồn cung cát cho các dự án hạ tầng, sản lượng khai thác thực tế của Hòa Tuấn vẫn ở mức thấp. Trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp chỉ khai thác và cung cấp 74.476 m3 cát cho các nhà thầu thi công Dự án thành phần 4 thuộc tuyến cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, tương đương khoảng 10,27% công suất năm được điều chỉnh.

Theo Thanh tra Chính phủ, số phương tiện hoạt động khai thác thực tế tại mỏ thường chỉ từ 1-2 phương tiện/ngày, thấp hơn đáng kể so với mức 8-10 phương tiện/ngày mà doanh nghiệp đề xuất trong hồ sơ xin gia hạn, điều chỉnh giấy phép.

Việc khai thác không đáp ứng công suất trong bối cảnh các dự án cao tốc tại Đồng bằng sông Cửu Long có nhu cầu lớn về vật liệu đã ảnh hưởng đến khả năng cung ứng cát phục vụ thi công.

Chưa chấp hành quyết định xử phạt hơn 2 tỷ đồng

Một nội dung đáng chú ý khác là việc Hòa Tuấn không chấp hành Quyết định số 1216/QĐ-XPHC ngày 25/3/2026 của Chủ tịch UBND TP Cần Thơ về xử phạt vi phạm hành chính với số tiền 2,08 tỷ đồng.

Quyết định xử phạt liên quan đến hành vi quá thời hạn thực hiện các biện pháp khắc phục theo yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước nhưng không thực hiện đầy đủ, không thuộc trường hợp bất khả kháng; đồng thời, doanh nghiệp không thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường theo quy định.

Ngoài khoản phạt nói trên, tại thời điểm thanh tra, Công ty TNHH TMDV Hòa Tuấn còn chưa nộp tiền thuê đất khoảng 800 triệu đồng. Doanh nghiệp cũng chưa nộp đầy đủ thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường phát sinh trong 6 tháng đầu năm 2026, với tổng số tiền hơn 1,237 tỷ đồng. Trong đó, thuế tài nguyên còn phải nộp là khoảng 977,64 triệu đồng, phí bảo vệ môi trường khoảng 260,33 triệu đồng.

Theo thông báo ngày 16/10/2026, về kết luận thanh tra chuyên đề về công tác quản lý, khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại TP Cần Thơ, tỉnh An Giang và tỉnh Cà Mau, Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Hòa Tuấn có nhiều vi phạm trong hoạt động khai thác cát tại mỏ MSO4.

Kết quả đối chiếu hồ sơ kê khai thuế với biên bản nghiệm thu khối lượng khai thác giữa doanh nghiệp và các đơn vị nhận thầu gia công khai thác còn cho thấy Hòa Tuấn kê khai thiếu 1.408 m3 cát trong 6 tháng đầu năm 2026. Việc kê khai thiếu khối lượng khai thác dẫn đến thiếu số thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường phải nộp vào ngân sách nhà nước.

Thanh tra Chính phủ xác định các hành vi nêu trên vi phạm quy định về nghĩa vụ của tổ chức khai thác khoáng sản theo Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024, đồng thời có dấu hiệu vi phạm quy định pháp luật về thuế và phí.

Trách nhiệm chính đối với các vi phạm thuộc về Công ty TNHH TMDV Hòa Tuấn. Bên cạnh đó, cơ quan thanh tra cũng xác định trách nhiệm liên quan của UBND TP Cần Thơ, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình Giao thông và Nông nghiệp TP Cần Thơ, cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ trong công tác quản lý, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Ngày 23/7/2026, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ đã ban hành Quyết định số 3683/QĐ-UBND thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản cấp cho Hòa Tuấn tại mỏ MSO4.

Không chỉ Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Hòa Tuấn, kết luận thanh tra còn chỉ rõ vi phạm của ba nhà thầu thi công trong việc khai thác cát phục vụ Dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1. Cụ thể, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn khai thác mỏ MS12; Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 5 khai thác mỏ MS05. Cả hai doanh nghiệp đều đã hết thời hạn khai thác nhưng chưa khai thác hết trữ lượng cát được cấp phép, đồng thời không bảo đảm công suất khai thác theo bản xác nhận của UBND TP Cần Thơ và bản đăng ký của doanh nghiệp.

Theo kết luận thanh tra, mỏ MS05 do Tổng công ty Xây dựng công trình giao thông 5 khai thác mới đạt 1.459 m³ trên tổng trữ lượng được cấp 650.000 m³, tương đương khoảng 0,23%. Trong khi đó, mỏ MS12 của Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn khai thác được 419.537 m³ trên tổng trữ lượng 628.003 m³, đạt khoảng 66,8%.

Đối với Tổng công ty Xây dựng số 1, đơn vị khai thác mỏ MS03, kết luận thanh tra xác định doanh nghiệp không bảo đảm công suất khai thác và chưa khai thác hết trữ lượng được cấp. Doanh nghiệp đã dừng khai thác từ ngày 10/3/2026, trong khi thời hạn khai thác của mỏ kéo dài đến ngày 30/6/2026. Khối lượng khai thác đạt khoảng 760.042 m³ trên tổng trữ lượng 1.275.595 m³, tương đương 59,6%.

Thanh tra Chính phủ nhận định tình trạng các nhà thầu khai thác không bảo đảm công suất, không khai thác hết trữ lượng được cấp đã dẫn đến thiếu hụt nguồn cung cát cho dự án thành phần 4, ảnh hưởng đến tiến độ chung của toàn dự án. Trách nhiệm đối với những tồn tại này được xác định thuộc về ba nhà thầu nêu trên.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị UBND TP Cần Thơ chỉ đạo cơ quan thuế rà soát, truy thu thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường còn thiếu, tiền chậm nộp và xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi kê khai thiếu khối lượng khai thác 1.408 m3. Đồng thời, địa phương cần đôn đốc và áp dụng biện pháp cưỡng chế theo quy định đối với các khoản nợ quá hạn, bảo đảm thu đúng, thu đủ ngân sách nhà nước.

Đáng chú ý, việc thu hồi giấy phép mỏ MSO4 cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về phương án thay thế nguồn cung cát san lấp cho Dự án thành phần 4 cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng. Theo kết luận thanh tra, nhu cầu cát còn thiếu của dự án từng được xác định khoảng 1,566 triệu m3, trong khi một số mỏ được cấp phép theo cơ chế đặc thù vẫn còn trữ lượng chưa khai thác.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu UBND TP Cần Thơ khẩn trương có giải pháp bố trí nguồn vật liệu, tránh ảnh hưởng đến tiến độ dự án trọng điểm quốc gia.

Vụ việc tại Hòa Tuấn cho thấy, việc cấp phép và điều chỉnh tăng công suất khai thác mới chỉ giải quyết một phần bài toán vật liệu xây dựng. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào năng lực tổ chức khai thác, việc tuân thủ giấy phép và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, môi trường của doanh nghiệp. Đây cũng là những vấn đề cần được siết chặt trong quản lý khoáng sản phục vụ các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Quảng Ngãi: Mỏ cát đấu giá bị giảm gần một nửa trữ lượng sau khi đo đạc

Hà Nội đấu giá quyền khai thác 3 mỏ cát, thu về gần 1.700 tỷ đồng

Thanh tra Chính phủ kết luận ACB ,MB, VIB sử dụng tiền trái phiếu sai mục đích

Thanh tra Chính phủ nêu loạt bất cập trong quản lý xây dựng tại Hà Nội