Trở lại Baku...

Giữa những con đường đá và những tòa tháp hiện đại phía xa là hình ảnh một Baku luôn gìn giữ quá khứ để bước tới tương lai.

Điểm dừng chân đầu tiên của đoàn vẫn là Trường Dầu Baku. Với nhiều thế hệ người làm dầu khí Việt Nam, nơi đây không đơn thuần là một trường đại học, mà là một phần ký ức của ngành. Ngôi trường năm xưa mang tên Viện Công nghiệp Dầu mỏ và Hóa học Azerbaijan (AzOCI), sau này là Học viện Dầu khí Quốc gia Azerbaijan, nay là Đại học Công nghiệp và Dầu khí Quốc gia Azerbaijan (ASOIU). Từ đây, nhiều thế hệ kỹ sư Việt Nam đã mang tri thức trở về, góp phần xây dựng và phát triển ngành dầu khí nước nhà.

Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm khu công nghiệp dầu lửa Baku, Azerbaijan, ngày 23/7/1959.

Lần trở lại này, chúng tôi mong muốn có thể vào thăm phòng truyền thống của Khoa Địa chất Dầu khí, nơi lưu giữ bảng vàng ghi danh nhiều thế hệ lưu học sinh Việt Nam, và phòng lưu niệm về chuyến thăm khu công nghiệp dầu lửa Baku của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào ngày 23/7/1959, vừa được khánh thành vào năm ngoái. Chuyến thăm ấy không chỉ là dấu mốc quan trọng trong quan hệ hữu nghị Việt Nam - Azerbaijan, mà còn mở ra một giai đoạn hợp tác lâu dài trong đào tạo nguồn nhân lực, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của ngành dầu khí Việt Nam.

Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân cùng các đại biểu tham quan Phòng lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh với ngành dầu khí Việt Nam - Azerbaijan, tháng 5/2025.

Điều đáng quý là trong những cuộc gặp gỡ với các lãnh đạo SOCAR, mỗi khi nhắc đến Việt Nam, câu chuyện thường nhanh chóng quay về những thế hệ lưu học sinh Việt Nam từng học tập tại Baku. Họ nhắc lại những người bạn, những đồng nghiệp Việt Nam với sự trân trọng và tình cảm đặc biệt. Sau hơn nửa thế kỷ, ký ức về các thế hệ kỹ sư Việt Nam từng học tập tại Azerbaijan dường như vẫn còn nguyên vẹn và đã trở thành một phần của lịch sử hợp tác dầu khí giữa hai quốc gia.

Ngôi trường từng gắn bó với nhiều thế hệ lưu học sinh Việt Nam - nơi lưu giữ một phần lịch sử hợp tác dầu khí giữa Việt Nam và Azerbaijan.

Đáng tiếc, lần này chúng tôi không liên hệ được với các cựu lưu học sinh hay cán bộ nhà trường như những lần trước, nên chỉ có thể đứng bên ngoài khuôn viên, lặng ngắm ngôi trường từ xa.

Chỉ vậy thôi cũng đủ để ký ức về một Baku ùa về. Ngày trước, biết bao thế hệ người Việt đã đến đây với khát vọng mang kiến thức trở về xây dựng ngành dầu khí của đất nước. Hôm nay, hành trình trở lại không chỉ để nhắc về những giếng dầu, mà còn để tìm hiểu cách thế giới đang chuẩn bị cho một tương lai năng lượng mới.

Rời Trường Dầu, đoàn ghé thăm İçərişəhər - thành cổ với hệ thống tường thành có từ thế kỷ XII, trái tim của Baku và là một Di sản Thế giới được UNESCO công nhận. Nếu Trường Dầu kể câu chuyện về hơn một thế kỷ phát triển của ngành công nghiệp dầu khí, thì thành cổ lại đưa người ta trở về một Baku còn lâu đời hơn thế. Những con đường lát đá, những bức tường thành, các caravanserai, Cung điện Shirvanshah và những quán cà phê nhỏ nép mình trong các ngõ hẹp kể về một thành phố từng là điểm dừng chân quan trọng trên Con đường Tơ lụa, rất lâu trước khi những giếng dầu đầu tiên đưa Baku trở thành thủ phủ dầu mỏ của thế giới. Baku vì thế không chỉ là thành phố của dầu khí, mà còn là nơi giao thoa của nhiều nền văn hóa.

İçərişəhər (Old City) - trái tim hơn 800 năm tuổi của Baku, Di sản Thế giới được UNESCO công nhận, nơi lưu giữ lịch sử của thành phố từ trước khi dầu mỏ thay đổi vận mệnh vùng đất này.

Rời thành cổ, xe tiếp tục lăn bánh qua đường Vũng Tàu. Giữa lòng Baku lại có một con đường mang tên thành phố biển của Việt Nam, khiến cả đoàn không khỏi thích thú. Và ở quê nhà, Vũng Tàu cũng có một con đường mang tên Baku.

Hai con đường, cách nhau hơn 7.000 kilômet nhưng được kết nối với nhau bằng một mối duyên rất đặc biệt. Đó không chỉ là biểu tượng của tình hữu nghị Việt Nam - Azerbaijan, mà còn là dấu ấn của hơn nửa thế kỷ hợp tác dầu khí giữa hai quốc gia. Từ Baku, nhiều thế hệ kỹ sư Việt Nam đã mang tri thức trở về xây dựng ngành dầu khí nước nhà. Còn tại Vũng Tàu, nhiều chuyên gia Azerbaijan từng sát cánh cùng đồng nghiệp Việt Nam trong những ngày đầu hình thành ngành công nghiệp dầu khí.

Hai cái tên trên những tấm biển đường hôm nay như một lời nhắc rằng tình hữu nghị giữa hai dân tộc không chỉ được vun đắp bằng ngoại giao, mà còn bằng tri thức và những năm tháng cùng nhau xây dựng một ngành công nghiệp có ý nghĩa đặc biệt đối với cả hai đất nước.

Một tấm biển nhỏ nhưng gợi nhớ cả một hành trình hơn nửa thế kỷ hợp tác dầu khí giữa Việt Nam và Azerbaijan.

Nhưng Baku hôm nay không chỉ có lịch sử. Thành phố hiện ra hiện đại, sạch sẽ và nhiều cây xanh. Những đại lộ rộng rãi, các quảng trường và công viên được quy hoạch hài hòa. Xe cộ hiếm khi bóp còi, người đi bộ luôn được ưu tiên. Chỉ cần dạo một vòng quanh thành phố cũng đủ cảm nhận nhịp sống trật tự, văn minh và một sự bình yên hiếm gặp ở một đô thị hơn hai triệu dân.

Điều gây ấn tượng nhất là hệ thống giao thông công cộng. Tuyến tàu điện ngầm Baku được đưa vào khai thác từ năm 1967, thời Liên Xô, đến nay vẫn vận hành hiệu quả sau gần 6 thập kỷ. Những nhà ga sạch sẽ, các đoàn tàu hiện đại luôn đúng giờ và kết nối thuận tiện với mạng lưới xe buýt phủ khắp thành phố. Việc đi lại rất đơn giản. Chỉ cần chạm thẻ ngân hàng hoặc sử dụng các hình thức thanh toán điện tử là có thể lên tàu hoặc xe buýt mà không phải lo tìm tiền lẻ hay mua vé giấy. Một chi tiết nhỏ, nhưng đủ để cảm nhận cách Baku đang từng bước xây dựng một đô thị thông minh, nơi công nghệ hiện diện rất tự nhiên trong những dịch vụ hằng ngày.

Một góc đường Vũng Tàu rộng rãi, xanh, sạch và yên bình, phản ánh nhịp sống của một Baku hiện đại.

Nhưng điều để lại nhiều ấn tượng hơn cả lại là con người. Ghé vào một nhà hàng hay quán nhỏ, chỉ cần biết khách đến từ Việt Nam, nhiều người lập tức nở nụ cười, thăm hỏi vài câu rồi nhiệt tình mời một ly vodka hoặc rượu địa phương. Có người từng làm việc với chuyên gia Việt Nam, có người chỉ đơn giản biết đến Việt Nam như một đất nước thân thiện, nhưng tất cả đều khiến câu chuyện trở nên gần gũi. Sự hiếu khách ấy khiến cảm giác xa nhà dường như vơi đi rất nhiều.

Một điều khác dễ nhận thấy là sự thay đổi về ngôn ngữ. Tiếng Nga vẫn được thế hệ lớn tuổi sử dụng khá phổ biến, nhưng nhiều bạn trẻ, dù hiểu tiếng Nga, lại chủ động giao tiếp bằng tiếng Anh. Tiếng Anh dường như đã trở thành ngôn ngữ của học tập, công việc và hội nhập quốc tế. Trong những câu chuyện bên tách cà phê hay trên bàn ăn, họ thường nói nhiều hơn về một Azerbaijan độc lập, đang phát triển và hướng ra thế giới.

Điều đó không có nghĩa quá khứ bị lãng quên. Những dấu ấn của thời kỳ Xô Viết đối với giáo dục, khoa học và công nghiệp vẫn hiện diện rất rõ trong đời sống hôm nay. Qua những cuộc trò chuyện, có thể cảm nhận rằng với thế hệ trẻ, niềm tự hào lớn nhất là được xây dựng tương lai từ nền tảng của một Azerbaijan độc lập, tự tin và ngày càng hội nhập với thế giới.

Đêm xuống trên vịnh Baku. Thành phố từng được biết đến là thủ phủ dầu mỏ của thế giới nay đang hướng tới một tương lai của năng lượng sạch, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Lần trở lại này, Baku không còn chỉ được biết đến với dầu mỏ. Thành phố vẫn tự hào về hơn 150 năm lịch sử của ngành công nghiệp đã làm nên tên tuổi mình, nhưng đồng thời cũng đang chuẩn bị cho một tương lai của năng lượng tái tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Điều thú vị là ở Baku, quá khứ và tương lai dường như không đối lập với nhau. Những bức tường đá của thành cổ, Trường Dầu hơn một thế kỷ tuổi hay những tuyến metro từ thời Liên Xô vẫn song hành rất tự nhiên với các trung tâm hội nghị hiện đại, những tuyến xe buýt văn minh, thanh toán số và các cuộc thảo luận về hydrogen, điện gió hay chuyển dịch năng lượng.

Flame Towers - biểu tượng của một Baku hiện đại, nơi lịch sử dầu mỏ và khát vọng về tương lai năng lượng cùng song hành.

Vẫn là Baku. Vẫn là thành phố đã góp phần viết nên lịch sử của ngành dầu khí thế giới. Chỉ có góc nhìn của người trở lại là khác.

Ngày trước, Baku là nơi các thế hệ người Việt đến học cách tìm dầu để xây dựng ngành công nghiệp còn non trẻ của đất nước. Hôm nay, Baku lại là nơi để tìm hiểu và chuẩn bị cho một tương lai năng lượng mới. Có lẽ chính điều đó khiến thành phố này luôn đáng để trở lại: không chỉ để gặp lại ký ức, mà còn để nhìn thấy tương lai.

Petrovietnam nhớ Bác

[Multimedia] Mệnh lệnh từ trái tim và kỳ tích từ con số 0

67 năm Petrovietnam thực hiện mong ước của Bác Hồ: Hành trang kỷ nguyên mới

Từ mong ước của Người đến tầm vóc Petrovietnam

Giao lưu văn hóa Việt Nam - Azerbaijan tại trường Đại học Dầu mỏ và Công nghiệp Quốc gia Azerbaijan