Trường Sơn chiều tháng 7

Trong xanh thẳm rừng, vẫn có những người lặng lẽ tìm lại đồng đội nằm xuống năm xưa

Có gì đó nặng như níu như trì xuống khi nhìn triền núi mây trắng bay mờ mắt người, như từng sợi khói trên nén hương vừa đốt đầy ảo ảnh trong chiều tháng 7. Ở Trường Sơn sợi khói có thể đến từ đâu đó. Từ nương rẫy còn sót từ chút tàn của người vào mùa phát dọn. Con đường mòn vào những vùng hỏa tuyến vừa chiều tôi đi đã từng in đầy dấu chân, nay trở lại cỏ cây lấp lối cứ bất chợt lạnh như cỏ sắc cứa vào mắt. Tôi đứng nhìn điệp trùng cây rừng, như nghe thấy cả tiếng của biển người rập rập bước, như trăm ngàn đôi mắt chực xô theo gió về, lúc tản ra, lúc dồn quẫy muốn trườn lên nhưng bước nhịp vẫn ngay hàng như thuở hành quân lên đường vào chiến trường.

Những con người tuổi 20 ra trận, gác sách vở để một lòng cho lý tưởng. Nhiều lắm những điều nói về họ ở tuổi 20 như thế. Cả dân tộc ra trận, ý chí dồn hết vào bước chân và đôi bàn tay. Đi và giành lấy cái gì là của mình, và quyết lấy cho được, bởi đó là báu vật trao truyền từ tiếng gọi sâu thẳm đã vang lên thuở lập quốc. Để đến được bến bờ của tự do, không biết bao nhiêu con người đã nằm xuống, thân xác hóa thành cây cỏ, cát đá. Những trai tráng bằng bằng thịt bằng xương, có trái tim đập đủ nhịp của tiếng gọi tổ quốc. Vậy mà những xương thịt đó đem chọi với bạn bom sắt thép, thì hỏi còn gì? Những trai tráng tuổi hai mươi ấy bước đi và nằm xuống trong những triền rừng đã hơn nửa thế kỷ. Nhưng trước khi ra đi, bóng lồng lộng sử thi của họ đã đổ đầy trên trang sử bi tráng của nước Việt.

Việt Nam hiện có hơn 3.200 nghĩa trang liệt sĩ, có những nghĩa trang quốc gia như Trường Sơn, Đường 9, nghĩa trang quốc tế Việt Lào, nghĩa trang Vị Xuyên, nghĩa trang Độc lập, hay Hàng Dương... Tôi đã đi vào rất nhiều những nghĩa trang liệt sĩ. Đi vào cả những vùng rừng, nơi mà dọc ngang con đường mòn hồ chí minh tỏa ra như xương cá để chuyển vận, để nối dài mạch nhịp của đất nước vào phương Nam những năm chiến tranh. Rừng thiêng cất tiếng. Những mặt người in dấu đêm mà mắt như đứng lại. Từng hàng, từng hàng mộ trải dài xa tít đến nao lòng bất chợt được hòa cùng âm thanh day dứt của một người trong đoàn cựu chiến binh về thăm đồng đội: “Qua nghĩa trang thăm đồng đội tôi nằm, đồng đội tôi hàng dọc hàng ngang, nghiêm trang như trước giờ xuất trận, lặng im, lặng im nghe lệnh công đồn…” khiến tất cả nghèn nghẹn. Trong số ấy những người nằm lại đây, có những con người vẫn còn nằm đâu đó trên chiến trường xưa và mãi mãi “chưa thể biết thông tin” trên bia mộ, có lẽ tên các anh đã hòa vào với đất mẹ thiêng liêng. Nói như ai đó, họ đã “Sống duy nhất chỉ để mà đánh giặc - Cái cắn răng nơi đó đã anh hùng!”.

Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn trong một chiều tháng 7.

Những ngày tháng 7 này trên khắp những nghĩa trang liệt sĩ trải dài suốt dất nước khói sương cứ bảng lảng, trong vọng âm của sự hào hùng và đầy bi tráng có những người lặng lẽ đứng nhìn hàng bia mộ, nước mắt họ đã rơi mà trong đó có những người đã từng sống và chiến đấu, có người mất một phần thân thể, và còn có rất nhiều người trẻ. Hình ảnh gây xúc động với những người từng chứng kiến vùng đất này trong đạn bom, và bây giờ là trong lòng thành của hậu thế. “Có biết bao nhiêu người con gái, con trai/Trong bốn nghìn lớp người giống ta lứa tuổi/Họ đã sống và chết/Giản dị và bình tâm/Không ai biết mặt đặt tên/Nhưng họ đã làm ra đất nước..” (Đất nước - Nguyễn Khoa Điềm).

Những người lính đã nằm lại với Trường Sơn. Đi vào Trường Sơn là trao cả tuổi thanh xuân ở đó. Lá thư nào gửi về nhà cũng có thể là lá thư cuối cùng. Chiến tranh đã đi qua nhiều năm, đất nước đã hòa bình, nhưng những đau thương mất mát vẫn còn đó. Với trách nhiệm và nghĩa tình sâu nặng, Đảng, Nhà nước đã làm rất nhiều việc để cuộc sống của các thương binh, thân nhân liệt sĩ và những người có công với nước ngày càng được cải thiện. Những cánh rừng vẫn chưa thôi trút lá nỗi đau mất mát. Bởi vẫn có những người mẹ, người vợ, người con trong đêm trường ngồi ngóng xa xăm.

Chiều Trường Sơn tháng 7 với sắc xanh của cỏ rừng, suối xa, cả tiếng cười xanh và mái tóc năm nào. Ngày đó, Trường Sơn có những cô văn công hát. Tiếng hát vang dài đến cả con đường rừng hun hút ngàn sâu và liên tiếp những khúc cua trong núi thẳm rừng xa. Chẳng biết người hát còn không, người nghe thuở đó còn không, chiếc đàn ngày đó đâu rồi, hay tất cả thành một tiếng đàn du dương trong lòng đất. Tôi nhìn về núi xa thăm thẳm, như thấy đoàn quân với bao mái tóc xanh lặng lẽ tiến. Họ đi trong chớp mắt, giấu tiếng cười và đôi mắt tuổi hai mươi vào đất mẹ trong một niềm tin vĩnh cửu.

Hơn nửa thế kỷ, có người vẫn nằm lại đó, quây quần bên rừng bên suối của Trường Sơn. Dấu giày cha ông ngàn năm đánh giặc như bước chân vĩ đại bước qua mưa nguồn chớp bể, lặn sâu vào đất để bây giờ mọc lên đó những loài hoa không tên, mọc lên niềm xanh xứ xở. Ở đó, bây giờ mây và sương vờn đặc dày trên xa mù và xanh thẳm cây rừng.

Những người trẻ lặng lẽ trước những liệt sĩ chưa biết thông tin.

Chiều tháng 7 thoang thoảng khói hương, những đoàn người lặng lẽ, bịn rịn trước những bia mộ liệt sĩ. Trong tiếng chuông chiều vang vọng, Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn thật tĩnh lặng, bình yên. Bom đạn đã không còn đổ xuống mảnh đất này hơn nửa thế kỷ qua, sức sống đã trở lại, những sự hồi sinh đã bắt đầu, để viết nên một trang sử mới cho vùng đất bất tử năm nào. Nắng tháng bảy rực nồng hoàng hôn, đám mây vờn lấp lánh ngũ sắc phía triền tây như thể núi xanh kia mặc nhiên dịu lại những mất mát, để nuôi giấc mơ của rừng.

Chiều Trường Sơn tháng 7, những ngọn nến và nén hương thơm hôm nay chia đều niềm đau và trĩu nặng tấc lòng tri ân của người còn sống. Và những người con Việt Nam tuổi đôi mươi đã nằm lại với rừng đã hóa thành cây rừng vững chãi, cho xanh thêm mùa hòa bình và ấm yên vĩnh viễn. Họ không bị lãng quên, bởi những người lính xứng đáng được tưởng nhớ, khi chọn nằm xuống để đất nước đứng lên.