Điện mặt trời: Dấu ấn mới của tình hữu nghị Việt Nam - Cuba

Ngày hội của hai dân tộc anh em

Tháng 12/2025, tại thị trấn Juraco, huyện Vista Alegre, tỉnh Mayabeque - vùng đất nằm ở Tây Bắc Cuba - một buổi lễ trọng thể đã diễn ra, cùng lúc đánh dấu hai cột mốc lịch sử: kỷ niệm 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Cuba (2/12/1960 - 2/12/2025) và lễ khởi công Dự án Nhà máy điện mặt trời "Vista Alegre" - món quà của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam tặng nhân dân Cuba anh em. Buổi lễ được diễn ra dưới sự chứng kiến của Bí thư thứ nhất, Chủ tịch nước Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez và Phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam Hồ Quốc Dũng.

Tại buổi lễ, cả hội trường như lặng đi khi Chủ tịch Díaz-Canel nhắc lại câu nói bất hủ mà lãnh tụ Fidel Castro từng khắc cốt ghi tâm: "Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình!". Ông cũng nhắc đến tình cảm đặc biệt mà Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dành cho nhân dân Cuba, khẳng định rằng hai dân tộc đã cùng nhau vượt qua nhiều khó khăn, xây dựng mối quan hệ hữu nghị, gắn bó mẫu mực. Đó không phải là những lời ngoại giao xã giao, mà là ký ức sống động của một tình bạn đã được tôi luyện qua nửa thế kỷ đầy những biến cố, thăng trầm.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng (thứ tư từ phải sang) và Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel (thứ ba từ phải sang) tại lễ kỷ niệm 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Cuba. (Ảnh: VGP)

Khi ánh sáng trở thành cấp thiết

Để hiểu vì sao món quà mang tên "điện mặt trời" lại quý giá đến vậy, phải hiểu Cuba đang trải qua những gì. Đất nước Cuba anh em đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt năng lượng trầm trọng. Hệ thống điện cũ kỹ, phụ thuộc lớn vào các nhà máy nhiệt điện chạy dầu và khí đã vận hành lâu năm, cùng với nguồn cung nhiên liệu khan hiếm do các yếu tố địa chính trị và lịch sử, đã dẫn đến tình trạng mất điện kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và sản xuất.

Nhiều nhà máy điện hư hỏng, nhiều địa phương phải cắt điện luân phiên, tác động trực tiếp tới bệnh viện, trường học và cuộc sống thường nhật của hàng triệu người dân, trong khi hệ thống y tế cũng thiếu hụt thuốc men, vật tư thiết yếu.

Giữa lúc gian khó ấy, Việt Nam - người bạn, người đồng chí thủy chung - đã không đứng ngoài cuộc. Bốn công viên điện mặt trời mang tên Vista Alegre, El Jobo, El Fénix và El Comino sẽ lần lượt mọc lên tại tỉnh Mayabeque, mỗi công viên có công suất 20 MW, tổng cộng đóng góp 80 MW vào hệ thống điện quốc gia Cuba, trong đó 10 MW đến từ hệ thống lưu trữ hiện đại - công nghệ cho phép tích trữ điện để đáp ứng những giờ cao điểm hoặc lúc bức xạ mặt trời yếu đi. Cơ quan năng lượng tỉnh Mayabeque đã gọi đây là một "bước tiến quan trọng" trong hành trình mở rộng năng lượng tái tạo của Cuba, góp phần ổn định dịch vụ điện không chỉ ở Mayabeque mà trên khắp cả nước.

Xúc động trước tấm lòng của Việt Nam, Chủ tịch Díaz-Canel đã bày tỏ lòng biết ơn với sáng kiến của chính phủ Việt Nam về việc tặng bốn công viên điện mặt trời, coi đây là một cử chỉ giúp Cuba có thêm nguồn lực phân bổ cho các lĩnh vực năng lượng, thủy lợi và giáo dục. Tại buổi lễ đó, ông đã khẳng định một lần nữa, với niềm tin chân thành: "Chúng tôi hoàn toàn tin tưởng rằng Việt Nam sẽ đạt được những thắng lợi mới. Chúng ta sẽ hợp tác chặt chẽ để tăng cường tình anh em của mình".

Tấm lòng của nhân dân Việt Nam

Điều đặc biệt là món quà này không chỉ đến từ ngân sách nhà nước, mà còn kết tinh từ tấm lòng của hàng triệu người dân Việt Nam bình dị. Trong khuôn khổ lễ kỷ niệm, lãnh đạo hai nước đã chứng kiến lễ trao tặng biểu trưng số tiền đợt 2 của Chương trình vận động "65 năm nghĩa tình Việt Nam - Cuba" do Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức. Đó là số tiền được đóng góp bởi công nhân, học sinh, những cụ già, những em nhỏ - tất cả đều hướng về một Cuba đang gồng mình vượt khó, với tình yêu, niềm tin và hy vọng.

Những tấm pin năng lượng mặt trời của Việt Nam đang được lắp đặt ở nhiều tỉnh, thành phố trên khắp đất nước Cuba.

Không dừng lại ở những công viên điện mặt trời quy mô lớn, tình cảm của người Việt còn lan tỏa tới từng lớp học nhỏ trên đất nước Cuba xa xôi. Thông qua chiến dịch gây quỹ của Liên hiệp các Tổ chức Hữu nghị và Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba tại TP Hồ Chí Minh, dự án lắp đặt pin năng lượng mặt trời cho các trường học tại Cuba đang được triển khai mạnh mẽ, với 20 trường học - gồm cả tiểu học, trung học và sư phạm - tại nhiều tỉnh thành được lựa chọn để lắp đặt hệ thống điện mặt trời, bảo đảm quá trình học tập của các em nhỏ Cuba không bị gián đoạn bởi những đợt mất điện triền miên.

Đại sứ Cuba tại Việt Nam, ông Rogelio Polanco Fuentes đã khẳng định rằng, dự án là một trong những "điểm sáng nhất" trong quan hệ song phương hiện nay, minh chứng sống động cho tinh thần đoàn kết thực chất giữa hai dân tộc trong thời đại mới.

Ông cũng nhấn mạnh thêm rằng, trong dòng chảy lịch sử đầy tự hào của mối quan hệ Việt Nam - Cuba, sự hợp tác về năng lượng và tinh thần đoàn kết thực chất đang trở thành biểu tượng mới, minh chứng cho tình anh em gắn bó giữa hai dân tộc trong thời đại mới.

Bàn tay kỹ thuật Việt Nam trên đất bạn

Phía sau những công viên điện mặt trời còn là sự đồng hành thầm lặng của các kỹ sư, chuyên gia năng lượng Việt Nam. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), thông qua Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng Điện 2 (PECC2), đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Tổng Công ty Điện lực Quốc gia Cuba (UNE), sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao kiến thức và thực tiễn tốt trong phát triển hạ tầng điện, đặc biệt là năng lượng tái tạo; đồng thời cung cấp tư vấn kỹ thuật từ khảo sát, thiết kế đến giám sát thi công, và làm cầu nối để doanh nghiệp Việt Nam có năng lực trong lĩnh vực năng lượng tái tạo tham gia sâu hơn vào thị trường Cuba.

Đây không chỉ là hoạt động hợp tác quốc tế đơn thuần, mà còn là dịp để những người làm năng lượng Việt Nam - vốn đã trải qua hành trình xây dựng ngành điện từ những năm tháng khó khăn nhất - trao lại cho bạn bè Cuba chính những bài học mà mình từng đúc rút.

Nghĩa tình không đo bằng khoảng cách địa lý

Giữa những cánh đồng rộng lớn ở Mayabeque, những nền móng đầu tiên của công viên điện mặt trời Vista Alegre đang thành hình, chúng ta không khỏi bồi hồi nhớ lại một câu chuyện đã đi vào huyền thoại: giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt nhất, Cuba - một hòn đảo nhỏ bé cách Việt Nam nửa vòng trái đất - đã sẵn sàng "hiến dâng cả máu của mình" vì độc lập của Việt Nam. Hôm nay, khi Cuba gặp khó khăn, chính người Việt Nam - từ những công nhân xây dựng công viên điện mặt trời, đến những em học sinh góp từng đồng tiền tiết kiệm… lại đang viết tiếp câu chuyện ân nghĩa ấy bằng một ngôn ngữ khác: ngôn ngữ của ánh sáng.

Quan hệ Việt Nam - Cuba là tài sản chung vô giá của hai dân tộc, là hình mẫu sáng ngời trong quan hệ quốc tế, trong thời gian tới, hai nước sẽ còn tiếp tục đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau vượt qua khó khăn, cùng hướng tới phát triển bền vững, nâng tầm quan hệ lên tầm cao mới, xứng đáng với di sản quý báu mà các thế hệ đi trước dày công vun đắp.

Rồi đây, khi những tấm pin mặt trời tại Vista Alegre, El Jobo, El Fénix và El Comino chính thức hòa vào lưới điện quốc gia Cuba, ánh sáng phát ra từ đó sẽ không chỉ thắp lên những bóng đèn trong mỗi mái nhà, mà còn thắp lên niềm tin của người dân Cuba vào một tương lai tươi sáng hơn, nơi tình hữu nghị Việt Nam - Cuba, được vun đắp bằng máu, bằng mồ hôi, và giờ đây bằng cả ánh nắng mặt trời, sẽ còn tỏa sáng qua nhiều thế hệ nữa.

Bởi lẽ, như người Cuba vẫn thường nói về Việt Nam bằng tất cả sự trìu mến: đó là đất nước của những người bạn không bao giờ quay lưng khi ta gặp khó khăn.