Sau hơn một tháng mở rộng BHYT ngoại trú: Người bệnh được lợi gì?

Một thay đổi được người dân đặc biệt quan tâm là từ ngày 1/7/2026, quyền lợi BHYT khi tự đi khám, chữa bệnh ngoại trú tại một số cơ sở cấp cơ bản được mở rộng. Theo đó, với những trường hợp thuộc diện áp dụng, quỹ BHYT thanh toán 50% mức hưởng đối với các bệnh, nhóm bệnh trước đây chưa được thanh toán; các bệnh, nhóm bệnh thuộc danh mục quy định tiếp tục được thanh toán 100% mức hưởng.

Bà Nguyễn Thị Nguyệt, 62 tuổi, trú tại phường Hồng Hà, Hà Nội, rất quan tâm đến thay đổi của chính sách BHYT, chia sẻ: Chính sách mới cho phép người dân khám, chữa bệnh trái tuyến được hưởng 50% là rất mừng. Nó sẽ giúp giảm khoản tiền người dân phải tự bỏ ra. Trước đây, khi đi khám trái tuyến, tôi phải thanh toán 100%, trong khi đồng lương hưu ít ỏi. Bây giờ luật mới thay đổi, thực sự rất mừng.

Cùng chung sự quan tâm, chị Nguyễn Thị Huỳnh Trang, ở phường Hồng Hà, cho biết trước đây, do bận rộn, nên muốn khám nhanh hoặc lựa chọn bệnh viện hạng I của Hà Nội như Thanh Nhàn, Xanh Pôn, chị phải khám tự nguyện và chi trả 100%. Nếu phải chụp chiếu, xét nghiệm, chi phí mỗi lần khám không nhỏ. Vì vậy, thay vì đi kiểm tra sức khỏe thường xuyên, chị thường phải cân nhắc.

Giờ đây, đi khám trái tuyến vẫn được BHYT hỗ trợ 50% mức hưởng, sẽ giảm được gánh nặng kinh tế, chị có thể đi khám đều hơn.

Cô giáo Phạm Thị Hoài Thương ở xã Đại Phúc, tỉnh Thái Nguyên cũng rất vui khi về Bệnh viện Đa khoa Đức Giang khám trái tuyến vẫn được BHYT chi trả 50% mức hưởng. “Với chính sách mới, giờ đây tôi được quyền lựa chọn nơi khám bệnh ngoài tỉnh Thái Nguyên” - cô chia sẻ.

Những chia sẻ của người dân cho thấy lợi ích được quan tâm nhất của chính sách mới là người bệnh có thêm lựa chọn khi khám ngoại trú. Đây là thay đổi có ý nghĩa với những người muốn lựa chọn cơ sở khám, chữa bệnh phù hợp hơn về chuyên môn, vị trí địa lý hoặc thời gian.

Cô giáo Thương cho rằng chính sách mới giúp người dân bớt phụ thuộc vào cơ sở y tế đăng ký ban đầu. Theo cô, nếu Nhà nước hỗ trợ như vậy thì người dân sẽ thuận tiện hơn trong việc đi khám, vừa giảm chi phí, vừa yên tâm hơn về sức khỏe. Những người ở xa cơ sở đăng ký ban đầu cũng có thể lựa chọn nơi khám thuận tiện hơn.

Người phải khám nhiều lần được giảm áp lực chi phí

Quyền lợi này đặc biệt có ý nghĩa với những người phải khám nhiều lần như người mắc bệnh mạn tính hoặc người cần theo dõi sức khỏe định kỳ, nếu thuộc trường hợp được hưởng theo quy định.

Nếu mỗi lần khám đều phải tự chi trả toàn bộ, khoản tiền tích lũy qua nhiều lần tái khám có thể trở thành gánh nặng. Khi quỹ BHYT chia sẻ một phần chi phí trong phạm vi và trường hợp được hưởng, số tiền người bệnh phải tự trả sẽ giảm xuống.

Không chỉ giảm tiền khám, người bệnh còn có thể giảm các chi phí gián tiếp như đi lại, ăn ở, thời gian nghỉ làm hoặc chi phí cho người thân đi cùng.

Với những người sống xa nơi đăng ký khám ban đầu, khả năng lựa chọn một cơ sở thuận tiện hơn vì thế cũng là một lợi ích đáng kể.

Theo chị Trang, nếu chi phí giảm, người dân có thể chủ động khám sức khỏe thường xuyên hơn thay vì trì hoãn vì lo tốn kém.

“Chi phí giảm thì người dân sẽ bớt lo, từ đó có thể đi khám định kỳ nhiều hơn. Tôi cảm thấy đây là chính sách rất phù hợp và thiết thực đối với người dân”, chị nói.

Ghi nhận bệnh nhân trái tuyến tăng

Sau hơn 1 tháng triển khải chính sách mới, các bệnh viện hạng I ở Hà Nội như Thanh Nhàn tăng trên 30%, Đức Giang tăng 20%, Xanh Pôn tăng 15%... cho thấy nhu cầu được chọn mơi khám, chữa bệnh là rất lớn.

Ông Nguyễn Văn Thường, Giám đốc Bệnh viện Thanh Nhàn, cho biết trước đây, bệnh viện khám khoảng 1.500 lượt người bệnh mỗi ngày, điều trị nội trú khoảng 1.100 người; trong đó bệnh nhân trái tuyến chiếm khoảng 25%. Sau khi chính sách mới có hiệu lực, tỷ lệ bệnh nhân trái tuyến tăng khoảng 30-35%.

Ông Thường cho biết với năng lực hiện có, Bệnh viện Thanh Nhàn đáp ứng được khoảng 2.000 lượt khám mỗi ngày, không lo quá tải.

Để đáp ứng lượng người bệnh gia tăng, từ trước đó, Bệnh viện đã chuẩn bị về cơ sở vật chất, nhân lực và công nghệ thông tin; bố trí phòng dự phòng, xây dựng phương án phân luồng, tập huấn cán bộ và chuẩn bị hệ thống phần mềm để nhận diện người bệnh, tính toán chính xác mức hưởng BHYT.

Tuy nhiên, Giám đốc Bệnh viện Thanh Nhàn lưu ý người bệnh phải hiểu đúng quyền lợi của mình. Một số người có thể chưa nắm đầy đủ quy định hoặc kỳ vọng vượt quá phạm vi được hưởng. Vì vậy, bệnh viện phải tăng cường giải thích, hướng dẫn để bảo đảm người bệnh được thanh toán đúng, đủ quyền lợi.

“50%” không có nghĩa BHYT trả một nửa hóa đơn

Một điểm người dân cần đặc biệt chú ý là mức “50%” không đồng nghĩa quỹ BHYT thanh toán một nửa toàn bộ hóa đơn khám, chữa bệnh.

Đây là mức thanh toán tính trên mức hưởng BHYT của người bệnh, đối với chi phí thuộc phạm vi được hưởng và thuộc trường hợp được áp dụng theo quy định.

Do đó, số tiền thực tế quỹ BHYT chi trả còn phụ thuộc vào mức hưởng của từng người và các khoản chi phí có thuộc phạm vi thanh toán hay không. Các khoản ngoài phạm vi được hưởng vẫn do người bệnh tự chi trả.

Chẳng hạn, người bệnh có mức hưởng BHYT 80%, chi phí thuộc phạm vi được hưởng là 1 triệu đồng và trường hợp đó được thanh toán 50% mức hưởng thì quỹ BHYT thanh toán 400.000 đồng, không phải 500.000 đồng.

Bên cạnh đó, không phải mọi trường hợp tự đi khám, chữa bệnh ngoại trú tại cơ sở cấp cơ bản đều áp dụng cùng một tỷ lệ thanh toán. Mức hưởng phụ thuộc vào trường hợp cụ thể, cơ sở khám, chữa bệnh, cấp chuyên môn kỹ thuật và lộ trình được quy định.

Nhiều quyền lợi BHYT khác cũng được mở rộng

Cùng với việc mở rộng quyền lợi khi tự đi khám, chữa bệnh ngoại trú, từ ngày 1/7, một số quyền lợi BHYT khác cũng được điều chỉnh theo hướng giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh.

Với trường hợp chi phí cho một lần khám, chữa bệnh thấp hơn 15% mức lương cơ sở, ngưỡng để được quỹ BHYT thanh toán 100% cũng tăng theo mức lương cơ sở mới 2,53 triệu đồng/tháng, tương đương khoảng 379.500 đồng.

Quy định này giúp người có những lần khám, chữa bệnh chi phí thấp được hưởng lợi nhiều hơn khi đáp ứng đủ điều kiện.

Một số người mắc bệnh nặng, bệnh hiếm hoặc bệnh cần kỹ thuật cao thuộc nhóm được Bộ Y tế quy định cũng có thể được đến thẳng cơ sở khám, chữa bệnh cấp chuyên sâu mà vẫn được quỹ BHYT thanh toán theo mức hưởng.

Với người tham gia BHYT 5 năm liên tục, khi số tiền cùng chi trả trong năm vượt quá 6 tháng lương cơ sở, quỹ BHYT thanh toán 100% chi phí trong phạm vi được hưởng theo quy định. Đây là quyền lợi đặc biệt đáng chú ý với người mắc ung thư, chạy thận, tim mạch, đái tháo đường và các bệnh mạn tính phải điều trị kéo dài.

Sau hơn một tháng chính sách mới đi vào thực tế, câu chuyện của bà Nguyệt và chị Trang cho thấy điều người dân quan tâm không chỉ là một tỷ lệ thanh toán mới. Đằng sau chính sách là quyền được lựa chọn nơi khám, chữa bệnh thuận tiện hơn trong những trường hợp thuộc diện áp dụng, giảm một phần chi phí và giảm tâm lý trì hoãn khám bệnh vì lo gánh nặng tài chính.

Đây cũng là bước dịch chuyển quan trọng của chính sách BHYT theo hướng tăng quyền lựa chọn, tạo thuận lợi cho người tham gia và đặt người bệnh ở vị trí trung tâm.