Ông Trump và chiến lược tái định hình quyền lực dầu mỏ toàn cầu

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi bắt tay trước cuộc gặp tại Hyderabad House, tại New Delhi, Ấn Độ. (Ảnh tư liệu: AP/Alex Brandon)

Trong nhiều thập kỷ, Mỹ phụ thuộc nặng nề vào dầu mỏ nhập khẩu. Phải đến những năm 2010, cục diện mới thay đổi với cuộc cách mạng dầu đá phiến. Khoảng mười năm trở lại đây, Mỹ đã trở thành nhà khai thác dầu lớn nhất thế giới. Với hơn 20 triệu thùng mỗi ngày, sản lượng của Mỹ gần gấp đôi Ả Rập Xê-út hay Nga. Kết quả là Washington không còn bị thị trường dầu mỏ chi phối nữa. Ngược lại, Mỹ giờ đây có khả năng ảnh hưởng tới thị trường này. Đây là một bước ngoặt then chốt để hiểu các lựa chọn kinh tế và ngoại giao hiện nay của chính quyền ông Trump.

Dầu mỏ - Vấn đề chính trị và công nghiệp sống còn

Chiến lược năng lượng này cũng phục vụ mục tiêu chính trị trong nước. Tại Mỹ, giá năng lượng là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp nhất tới lá phiếu của cử tri. Vì vậy, đây là vấn đề mang tính sống còn về chính trị. Mục tiêu của chính quyền ông Trump được nêu rất rõ: Khai thác thật nhiều dầu và giữ giá dầu trong khoảng 50-60 USD/thùng, nhằm đảm bảo nhiên liệu giá rẻ cho các hộ gia đình Mỹ. Lập luận khá đơn giản và mang tính cơ học: Nguồn cung càng dồi dào, giá càng giảm. Và nói tới dầu mỏ là nói tới công nghiệp. Với ông Donald Trump, “vàng đen” chính là mạch máu của công nghiệp Mỹ, không thể thiếu cho quá trình tái công nghiệp hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước.

Địa chính trị của “vàng đen”: Venezuela, đế chế dầu mỏ và cạnh tranh với Trung Quốc

Cũng cần nhìn tham vọng giành lại ảnh hưởng đối với dầu mỏ Venezuela của Mỹ dưới lăng kính này. Vấn đề càng nhạy cảm hơn khi diễn ra trong bối cảnh bất ổn chính trị sâu sắc tại Caracas. Venezuela từng trở thành nhà cung cấp chiến lược cho Trung Quốc, với dầu mỏ được bán ở mức giá rất thấp. Bằng cách tìm cách tái khẳng định ảnh hưởng, Washington gửi đi một thông điệp rõ ràng: Mỹ Latinh vẫn là không gian chiến lược then chốt đối với Mỹ.

Rộng hơn, Mỹ đang xây dựng cái mà một số người gọi là “đế chế dầu mỏ phương Tây”. Nếu cộng sản lượng của Mỹ, Canada và khu vực Mỹ Latinh, con số này chiếm gần 40% sản lượng dầu toàn cầu. Hệ quả trực tiếp là Washington ít phụ thuộc hơn vào OPEC (Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ), và Ả Rập Xê-út không còn giữ vai trò “trọng tài” về giá dầu như trong suốt một thời gian dài trước đây.

Tuy nhiên, vẫn tồn tại một nghịch lý lớn. Trong khi Mỹ đặt cược vào dầu mỏ, Trung Quốc lại tăng tốc phát triển xe điện, năng lượng tái tạo và kiểm soát các khoáng sản chiến lược. Hai tầm nhìn về thế giới đang đối đầu nhau. Với ông Donald Trump, năng lượng phải dồi dào và rẻ. Còn với các tập đoàn dầu khí lớn, điều kiện để tiếp tục đầu tư lại là giá dầu cao. Nhưng với Tổng thống Mỹ, có một điều chắc chắn: Ai kiểm soát được năng lượng thì sẽ kiểm soát được thế giới. Đó là một canh bạc được đặt trọn vào “vàng đen”, ngay trong lúc phần còn lại của thế giới đang bắt đầu chuyển sang những mô hình năng lượng khác.

Mỹ: Hoạt động M&A thượng nguồn lấy lại đà tăng trưởng

Mỹ phản ứng trước việc Trung Quốc “vũ khí hóa” nguồn cung khoáng sản