Mổ tim nội soi: Tiến bộ lớn của ngành phẫu thuật tim

Với tỉ lệ tử vong rất thấp (dưới 1%), tỉ lệ tai biến và biến chứng thấp (dưới 5%), phẫu thuật tim nội soi và ít xâm lấn đã trở thành lựa chọn thường quy đối với người bệnh tại Khoa Phẫu thuật Tim mạch BV ĐHYD.

Một ca mổ tim nội soi tại BV ĐHYD

Trong đó, bệnh nhân Nguyễn Văn Tr, 49 tuổi, ngụ tại Tiền Giang, là bệnh nhân đầu tiên tại Việt Nam được thực hiện mổ nội soi thay 2 van tim. Trước đó, bệnh nhân đến khám tại phòng mạch và được chẩn đoán bệnh van động mạch chủ và bệnh van hai lá nặng hậu thấp, bác sĩ theo dõi và điều trị thuốc. Tuy nhiên, bệnh ngày càng diễn tiến nặng, dẫn đến tình trạng khó thở khi gắng sức, ảnh hưởng đến công việc nên bệnh nhân đã đến BV ĐHYD để mổ tim. Ca phẫu thuật diễn ra thành công, bệnh nhân hồi phục tốt sau mổ, xuất viện với 1 sẹo mổ nhỏ ở ngực.

Điều trị bệnh tim bằng phương pháp phẫu thuật trước đây chủ yếu sử dụng đường mở ngực giữa xương ức. Với ưu điểm dễ dàng bộc lộ tim, tiếp cận đến các cấu trúc bên trong như van tim, các thành tim để sửa chữa những khiếm khuyết, bệnh lý mà người bệnh mắc phải. Đây là tiêu chuẩn vàng trong phẫu thuật tim, từ lúc bắt đầu phát triển cho đến những năm gần đây. Tuy vậy, đường mở ngực giữa xương ức vẫn có một số nhược điểm nhất định như đau nhiều, mất máu nhiều hơn, làm tăng thời gian nằm hồi sức và thở máy, từ đó làm tăng thời gian nằm viện, tính thẩm mỹ chưa cao. Bên cạnh đó, còn một biến chứng quan trọng là nhiễm trùng xương ức, đây là biến chứng có tỉ lệ thấp (dưới 1%), tuy nhiên khi xảy ra sẽ làm tăng nguy cơ tử vong từ 30-50%, cũng như kéo rất dài thời gian nằm viện (nhiều tuần đến nhiều tháng).

PGS TS BS. Trương Quang Bình – Phó Giám đốc BV ĐHYD, Giám đốc Trung tâm Tim mạch cho biết, trong khoảng 2 thập kỉ trở lại đây, nhờ vào sự phát triển của chuyên ngành gây mê hồi sức cũng như hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể (Tim phổi nhân tạo), phẫu thuật tim cũng dần dần tiếp cận với xu hướng chung của ngoại khoa như giảm dần đến tối thiểu mức độ xâm lấn trên người bệnh mà vẫn đảm bảo được kết quả điều trị tốt nhất. Nhờ vào những thành quả của khoa học, phẫu thuật tim nội soi đã ra đời và phát triển mạnh mẽ. Số lượng trung tâm áp dụng kĩ thuật này cũng như số người bệnh được mổ nội soi không ngừng tăng cao, không chỉ ở những nước phát triển mà còn ở những nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam.

Phẫu thuật tim nội soi đã ra đời và phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây

Theo PGS TS BS. Nguyễn Hoàng Định – Phó Giám đốc Trung tâm tim mạch, Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch BV ĐHYD, phẫu thuật tim nội soi và ít xâm lấn có thể điều trị được hầu hết các mặt bệnh tim mạch mà phẫu thuật tim hở qua đường mở ngực giữa xương ức có thể thực hiện được. Trong đó nổi bật là phẫu thuật van tim (van 2 lá, van động mạch chủ), phẫu thuật tim bẩm sinh (thông liên nhĩ, thông liên thất, còn ống động mạch), phẫu thuật điều trị hẹp động mạch vành… Lợi ích của phẫu thuật tim nội soi như giảm đau, giảm chảy máu, giảm truyền máu, giảm thời gian thở máy và nằm hồi sức, giảm thời gian nằm viện và có tính thẩm mỹ cao.

Bệnh tim mạch tại Việt Nam hiện nay đang có xu hướng gia tăng và trẻ hoá. Nguyên nhân có thể do sự tăng nhanh của các bệnh lý chuyển hoá (rối loạn lipid máu, đái tháo đường) và các thói quen xấu (hút thuốc lá, ít vận động và tập thể dục), ý thức điều trị lâu dài chưa cao (đặc biệt trong điều trị bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường), tỉ lệ bệnh tim mạch đang trở nên ngày càng cao.

Tài liệu khảo sát nghiên cứu của Viện Tim mạch Việt Nam cho thấy, năm 2000 có khoảng 16,3% người lớn bị tăng huyết áp thì năm 2009 tỷ lệ này là 25,4% và đến năm 2016 thì đang ở con số báo động là 46%.

Mai Phương