Mở rộng không gian cho đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững

Trước khi biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, thay mặt Thủ tướng Chính phủ, trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật. Theo Bộ trưởng, dự thảo dài 20 trang gồm 35 điều, đã thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng mới của Đảng trong quản lý và phát triển AI.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật.

Bộ trưởng nhấn mạnh AI là lĩnh vực mới, tốc độ phát triển “vũ bão”, tác động sâu rộng tới kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh và cả quản trị quốc gia. Việc Việt Nam ban hành luật ở giai đoạn này mang ý nghĩa quan trọng, tạo hành lang pháp lý để phát triển bền vững và chủ động kiểm soát rủi ro.

Trong quá trình xây dựng, Chính phủ đã nghiên cứu mô hình quản lý AI của nhiều quốc gia: châu Âu ưu tiên an toàn, Nhật Bản chú trọng phát triển, Hàn Quốc kết hợp cả hai nhưng mức độ kiểm soát chưa chặt như châu Âu. Việt Nam lựa chọn cách tiếp cận “lai”: bảo đảm an toàn ở mức cao hơn Hàn Quốc nhưng nhẹ hơn châu Âu; đồng thời thúc đẩy phát triển mạnh mẽ như Nhật Bản.

Về cấu trúc, dự thảo được thiết kế theo hướng “luật khung”, quy định nguyên tắc quản lý nhà nước; các nội dung kỹ thuật, tiêu chuẩn cụ thể sẽ được hướng dẫn tại nghị định để phù hợp với tốc độ thay đổi nhanh của công nghệ.

Luật không điều chỉnh mô hình AI - vốn là sáng tạo nội bộ của doanh nghiệp - mà chỉ điều chỉnh sản phẩm đầu ra, hành vi sử dụng và những rủi ro AI có thể gây ra đối với xã hội. Đây cũng là thông lệ quốc tế nhằm không cản trở đổi mới sáng tạo.

Về quản lý theo mức độ rủi ro, dự thảo đã thu gọn từ 4 xuống 3 nhóm: thấp, trung bình, cao; kèm theo quy định riêng về các hành vi bị cấm, giúp phân tầng quản lý rõ ràng.

Liên quan đến các hệ thống AI rủi ro cao, Bộ trưởng cho biết doanh nghiệp chỉ cần chuẩn bị hồ sơ đánh giá an toàn trước khi triển khai, không phải xin phép. Hồ sơ sẽ được xuất trình khi cơ quan quản lý thực hiện hậu kiểm.

Về bồi thường thiệt hại, dự thảo bỏ quy định mức phạt theo doanh thu, thay bằng nguyên tắc bồi thường toàn bộ thiệt hại và có thể áp dụng biện pháp đình chỉ cung cấp dịch vụ nếu vi phạm. Đây là biện pháp được đánh giá là mạnh và phù hợp với pháp luật Việt Nam.

Dự thảo luật cũng khẳng định hệ thống AI rủi ro cao không được xem là “nguồn nguy hiểm cao độ”, do bản chất rủi ro xuất phát từ quyết định của phần mềm chứ không phải nguy cơ vật lý như phương tiện cơ giới hay vật liệu nổ. Tuy nhiên, nhằm bảo vệ tốt hơn quyền lợi người dân, luật bổ sung cơ chế bồi thường nghiêm ngặt - yêu cầu chủ thể liên quan phải bồi thường ngay cả khi không có lỗi.

Để thúc đẩy hệ sinh thái AI, luật đề ra nhiều cơ chế khuyến khích như phát triển hạ tầng, mở rộng dữ liệu dùng chung, hỗ trợ thử nghiệm mô hình mới, ưu đãi doanh nghiệp AI, phát triển nguồn nhân lực và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng AI.

Quốc hội thông qua Luật Tương trợ tư pháp về dân sự

Quốc hội thông qua Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi) với nhiều điểm mới quan trọng

Quốc hội thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi)