Thị trường dầu vẫn chưa tìm được điểm cân bằng

Phần bù rủi ro do xung đột Mỹ - Iran đã giảm mạnh sau khi Mỹ ngừng tấn công Iran cuối tuần qua và Iran không tấn công các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực. Điều này khiến giá dầu Brent giảm khoảng 15%, xuống dưới 85 USD/thùng vào thứ Ba sau khi từng chạm 100 USD/thùng tuần trước. Ba ngày liên tiếp, hai bên không leo thang thêm, trong khi Iran cho biết sẽ kiềm chế để tiếp tục đàm phán với Oman về eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, sự lạc quan của thị trường có thể là quá sớm. Dòng chảy dầu thực tế vẫn bị gián đoạn và nguy cơ leo thang chưa biến mất. Nguồn cung dầu toàn cầu tiếp tục thắt chặt do hoạt động qua eo biển Hormuz vẫn bị cản trở. Tổ chức Hàng hải Quốc tế cảnh báo việc đi qua eo biển này hiện quá nguy hiểm, trong khi số tàu quá cảnh giảm mạnh do Iran tiếp tục nhắm vào các tàu chở dầu. Với thị trường vẫn phụ thuộc nhiều vào dầu từ Vùng Vịnh, chỉ cần gián đoạn một phần cũng đủ khiến nguồn cung căng thẳng và giá biến động mạnh.

Hormuz không thể nhanh chóng được thay thế

Cho rằng các nước vùng Vịnh có thể nhanh chóng chuyển hướng xuất khẩu để tránh Hormuz chỉ đúng một phần. Đường ống Đông - Tây của Ả Rập Xê-út và các tuyến xuất khẩu của UAE có thể chuyển khoảng 8-9 triệu thùng dầu và sản phẩm dầu mỗi ngày ra ngoài eo biển, giúp giảm bớt thiếu hụt trong khủng hoảng. UAE dự kiến nâng năng lực này từ 1,5 lên 3 triệu thùng/ngày vào năm 2027. Tuy nhiên, ngay cả khi mở rộng, vẫn còn khoảng 7-9 triệu thùng/ngày phụ thuộc vào Hormuz.

Đây là rủi ro chính đối với thị trường. Mirae Asset cho rằng thị trường đang đánh giá thấp khoảng thiếu hụt nguồn cung do xung đột và gián đoạn tại Hormuz. Khi Iran dần siết chặt kiểm soát eo biển và môi trường an ninh Vùng Vịnh xấu đi, nguy cơ giá dầu tăng vẫn rất lớn. Trong bối cảnh năng lực vận chuyển dự phòng hạn chế, chỉ cần gián đoạn ngắn cũng có thể khiến giá tăng mạnh.

Một áp lực nguồn cung khác đến từ xung đột Nga - Ukraine. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào hạ tầng dầu mỏ Nga đã làm gián đoạn nhiều nhà máy lọc dầu, giảm công suất chế biến và buộc Nga siết xuất khẩu nhiên liệu. Sản lượng dầu Nga giảm còn 8,3 triệu thùng/ngày trong tháng 6, mức thấp nhất trong 2,5 năm. Các cuộc tấn công cũng khiến công suất lọc dầu giảm mạnh. Tình trạng thiếu hụt thể hiện qua chênh lệch giá sản phẩm lọc dầu tại Mỹ và giá nhiên liệu tăng ở châu Âu.

Ấn Độ cũng là nước đáng chú ý. Với công suất lọc dầu khoảng 5 triệu thùng/ngày, đứng thứ tư thế giới, nước này rất nhạy cảm với biến động giá, chi phí vận chuyển và thay đổi nguồn cung từ Nga. Nếu nguồn dầu Vùng Vịnh giảm, sản lượng lọc dầu của Nga tiếp tục suy yếu và phí bảo hiểm xung đột tăng, lợi nhuận các nhà máy lọc dầu và kế hoạch nhập khẩu của các nước châu Á sẽ chịu áp lực.

Dự trữ dầu đang cạn dần

Một lý do khiến giá dầu chưa tăng mạnh dù xung đột Trung Đông leo thang là các nước OECD đã sử dụng dự trữ dầu chiến lược. Khoảng 700 triệu thùng dầu dự trữ đã được giải phóng từ tháng 3 đến tháng 6, khiến dư địa ứng phó với một cuộc chiến kéo dài còn rất ít. Nếu xuất hiện thêm cú sốc nguồn cung, thị trường sẽ thiếu bộ đệm và giá dầu có thể tăng nhanh hơn.

Rủi ro giá dầu vì vậy vẫn nghiêng về xu hướng tăng. Các mối đe dọa mới tại eo biển Bab el-Mandeb và các cuộc tấn công vào tuyến xuất khẩu của Liên danh Đường ống Caspi tại Kazakhstan tiếp tục làm gia tăng rủi ro nguồn cung. Trong khi đó, thuế quan của Mỹ chỉ tạm thời khiến nhà đầu tư chú ý đến nhu cầu suy yếu. Dữ liệu vận tải cũng cho thấy lượng dầu lưu trữ trên các tàu neo đậu ít nhất 7 ngày đã tăng 3,5% trong tuần kết thúc ngày 24/7, lên 102,84 triệu thùng.

Triển vọng

Trong ngắn hạn, giá dầu nhiều khả năng vẫn biến động rất mạnh. Kênh đàm phán giữa Mỹ và Iran do Oman làm trung gian còn mong manh, và nguy cơ xung đột tái diễn vẫn đáng kể. Giá dầu cũng có thể giảm nếu xuất hiện tín hiệu hai nước tiến gần đến hòa bình, dù Mirae Asset vẫn hoài nghi sau những diễn biến leo thang gần đây, ngay cả sau khi biên bản ghi nhớ được ký ngày 17/6.

Nếu giá cao buộc các bên hạ nhiệt căng thẳng, dầu Brent có thể giảm về mức trung bình khoảng 80 USD/thùng trong quý IV, thấp hơn mức gần 85 USD hiện nay. Tuy nhiên, nếu xung đột tiếp diễn, kịch bản giá dầu Brent dao động 90-110 USD/thùng vẫn được duy trì trong ngắn hạn. Triển vọng quý IV phụ thuộc vào sự cân bằng mong manh giữa động lực ngoại giao do giá cao và rủi ro gián đoạn kéo dài tại eo biển Hormuz.

Trung Quốc trở thành "ẩn số" lớn của thị trường dầu

Châu Âu đối mặt một mùa đông khó khăn vì thiếu năng lượng

Thị trường dầu mỏ trước những phép thử mới về nguồn cung