Quảng Ngãi định hình động lực mới để trở thành cực tăng trưởng miền Trung

Tại hội thảo, các chuyên gia, cơ quan quản lý Trung ương và địa phương đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho tỉnh trong giai đoạn 2026-2030, tập trung vào hạ tầng, năng lượng, logistics, công nghiệp xanh và đổi mới sáng tạo.

Mở rộng không gian kinh tế từ hạ tầng, năng lượng và logistics

Một trong những nội dung xuyên suốt được đặt ra tại hội thảo là yêu cầu thay đổi tư duy phát triển, tận dụng không gian mới của Quảng Ngãi sau hợp nhất để hình thành một hệ sinh thái kinh tế có tính liên kết cao.

Theo đó, tham luận của Sở Tài chính tham mưu tỉnh Quảng Ngãi đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030; GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 6.900-7.000 USD và kinh tế số đóng góp tối thiểu 30% GRDP. Từ mục tiêu này, Quảng Ngãi xác định tư duy phát triển với phương châm “Liên kết để mạnh hơn - Tập trung để bứt phá - Bản sắc để trường tồn”.

Toàn cảnh hội thảo.

Sau khi sáp nhập với Kon Tum, Quảng Ngãi có không gian phát triển mới rộng khoảng 14.832 km², tạo điều kiện hình thành hành lang kinh tế kết nối từ khu vực cửa khẩu quốc tế Bờ Y, qua Tây Nguyên đến Khu kinh tế Dung Quất và các không gian du lịch ven biển, hải đảo.

Tham luận của Sở Tài chính cũng đề xuất 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trong đó lấy hành lang Đông - Tây làm trục động lực; tạo lập các động lực tăng trưởng mới từ KKT Dung Quất, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp sau thép, hóa chất, công nghệ cao; phát triển dịch vụ, du lịch; thúc đẩy nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn và kinh tế dược liệu; đồng thời lấy khoa học - công nghệ làm động lực xuyên suốt.

Ông Nguyễn Văn Trọng - Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Quảng Ngãi trình bày tham luận.

Cùng với đó là yêu cầu đột phá về hạ tầng kết nối, trong đó ưu tiên các dự án mở rộng không gian phát triển như tuyến cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum, hạ tầng cảng Dung Quất, sân bay Măng Đen và Cửa khẩu quốc tế Bờ Y.

Đáng chú ý, tham luận nhấn mạnh sự chuyển dịch trong cách tiếp cận thu hút đầu tư, từ chú trọng số lượng sang chất lượng, hiệu quả và khả năng lan tỏa. Doanh nghiệp được xác định là trung tâm, người dân là chủ thể, còn Nhà nước đóng vai trò kiến tạo môi trường phát triển.

Ở góc độ năng lượng, đại diện Cục Điện lực - Bộ Công Thương cho rằng Quảng Ngãi đang sở hữu lợi thế đặc biệt khi có sự kết hợp giữa khu vực phía Đông với KKT Dung Quất, cảng nước sâu, phụ tải công nghiệp lớn và khu vực phía Tây giàu tiềm năng thủy điện, điện gió, điện mặt trời và thủy điện tích năng.

Ông Bùi Quốc Hùng - Phó Cục trưởng Cục Điện lực, Bộ Công Thương trình bày tham luận.

Theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030 tổng công suất nguồn điện trên địa bàn tỉnh được định hướng khoảng 6.852 MW. Trong đó, chuỗi 3 nhà máy điện tuabin khí hỗn hợp Dung Quất I, II, III, mỗi nhà máy công suất 750 MW, tổng công suất 2.250 MW, được xác định là một trong những hạt nhân quan trọng gắn với nguồn khí Cá Voi Xanh.

Từ đó, Cục Điện lực đề xuất thay đổi cách tiếp cận về “trung tâm năng lượng”, không chỉ tính bằng tổng công suất nguồn điện mà phải hình thành hệ sinh thái năng lượng - công nghiệp - hạ tầng - thị trường.

Sáu nhóm giải pháp được đề xuất gồm đồng bộ quy hoạch điện với quy hoạch tỉnh; tháo gỡ điểm nghẽn trong chuỗi khí - điện Dung Quất; ưu tiên phát triển hệ thống lưới điện truyền tải; phát triển năng lượng tái tạo gắn với khả năng điều tiết và lưu trữ; kết nối nguồn năng lượng với các phụ tải công nghiệp xanh; đồng thời xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, lựa chọn nhà đầu tư có năng lực và công nghệ phù hợp.

Cùng với năng lượng, logistics được xem là một “mắt xích” có khả năng mở rộng đáng kể không gian kinh tế của Quảng Ngãi. Báo cáo tư vấn chính sách logistics cho rằng ranh giới kinh tế không đồng nhất với địa giới hành chính; việc giảm chi phí logistics sẽ giúp mở rộng bán kính thị trường và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Hiện nay, cảng Dung Quất hiện có nguồn hàng lớn, với khoảng 50 triệu tấn hàng qua cảng trong năm 2025. Trong đó, tổ hợp thép Hòa Phát Dung Quất có công suất khoảng 12 triệu tấn/năm, trong khi Tổng Công ty Lọc hoá dầu Việt Nam (BSR) đạt sản lượng khoảng 7,94 triệu tấn/năm. Theo đánh giá tại hội thảo, điểm nghẽn không nằm chủ yếu ở nguồn hàng mà ở dịch vụ giá trị gia tăng và khả năng kết nối sau cảng.

Hội thảo do ông Trần Phước Hiền - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi và ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong chủ trì.

Một trong những đề xuất đáng chú ý là phát triển KKT Dung Quất thành Trung tâm Logistics 3 tầng. Tầng thứ nhất tập trung vào kho bãi, hải quan và chuyển phương thức vận tải; tầng thứ hai phát triển các dịch vụ chuyên ngành dầu khí, thép, kho ngoại quan, chuỗi lạnh; tầng thứ ba hướng đến các dịch vụ giá trị gia tăng cao như 3PL/4PL, số hóa dữ liệu cảng, tài chính và bảo hiểm thương mại.

Trong đó, tuyến đường sắt chuyên dùng Trì Bình - Dung Quất được xem là một giải pháp để tháo gỡ điểm nghẽn kết nối sau cảng, dự kiến có thể đảm nhận khoảng 2,72 triệu tấn hàng/năm vào năm 2030.

Xanh hóa công nghiệp, thúc đẩy đổi mới sáng tạo

Với hạ tầng, năng lượng và logistics được xác định là nền tảng mở rộng không gian kinh tế, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo được xem là những yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng của Quảng Ngãi trong giai đoạn mới.

Theo TS. Hoàng Hồng Hiệp - Giám đốc Phân hiệu Trường Đại học Tài chính - Marketing TP Huế, công nghiệp chế biến, chế tạo hiện là trụ cột quan trọng của kinh tế Quảng Ngãi, nhưng mô hình tăng trưởng vẫn bộc lộ một số hạn chế. Sự phụ thuộc lớn vào lọc hóa dầu và thép khiến cơ cấu công nghiệp có độ tập trung cao, trong khi thương mại - dịch vụ, đô thị hóa và logistics chưa phát triển tương xứng.

Cùng với xanh hóa sản xuất, đổi mới sáng tạo được đặt ở vị trí trung tâm để nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp tại tỉnh Quảng Ngãi.

Từ thực tế này, chuyên gia đề xuất chuyển từ mô hình công nghiệp hóa truyền thống sang nâng cấp chuỗi giá trị theo hướng xanh và tuần hoàn. Trong đó, việc phát triển chuỗi sản phẩm sau hóa dầu, thúc đẩy đô thị hóa gắn với công nghiệp hóa, đào tạo nhân lực theo nhu cầu của từng dự án và hình thành hệ sinh thái khu công nghiệp sinh thái được xem là những hướng đi quan trọng.

Đáng chú ý là đề xuất xây dựng mô hình cộng sinh công nghiệp tại KKT Dung Quất, trong đó các doanh nghiệp có thể trao đổi nhiệt dư, nước tái sử dụng, tro xỉ và các phụ phẩm. Những doanh nghiệp quy mô lớn như BSR và Hòa Phát Dung Quất có thể đóng vai trò hạt nhân trong việc hình thành các tiêu chuẩn và chuỗi liên kết công nghiệp xanh.

Theo tham luận từ đại diện Cục Đổi mới sáng tạo - Bộ Khoa học và Công nghệ, trình độ công nghệ sản xuất của doanh nghiệp Quảng Ngãi đạt 57,14/100 điểm, ở mức trung bình. Trong khi đó, các nhóm nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo còn đạt điểm thấp. Toàn tỉnh hiện có tỷ lệ rất nhỏ doanh nghiệp được công nhận là doanh nghiệp khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo hoặc chuyển đổi số.

Để cải thiện năng lực nội tại, chuyên gia đề xuất 4 nhóm giải pháp, gồm hoàn thiện thể chế và chính sách hỗ trợ; hình thành hạ tầng và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp ứng dụng các công cụ quản trị tiên tiến, phát triển tài sản trí tuệ; đồng thời đào tạo nguồn nhân lực về AI, bán dẫn, dữ liệu lớn, tự động hóa và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản trị, sản xuất.

Từ các tham luận, một hướng phát triển tương đối rõ nét được đặt ra cho Quảng Ngãi là mở rộng không gian kinh tế bằng hạ tầng, năng lượng và logistics; đồng thời nâng chất lượng tăng trưởng bằng công nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo. Để đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030, các tham luận cho rằng Quảng Ngãi cần đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn về kết nối, thể chế, nhân lực và năng lực công nghệ. Khi các nguồn lực được kết nối thành một hệ sinh thái thống nhất, lợi thế từ Dung Quất, hành lang Đông - Tây, Tây Nguyên và các không gian biển, đảo có thể được chuyển hóa thành động lực tăng trưởng mới cho tỉnh.

Trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia: Làm thế nào để tạo cực tăng trưởng mới?

Quảng Ngãi quyết liệt ngăn chặn vi phạm IUU

Tàu chở hơn 174.000 tấn quặng sắt gặp sự cố tại vùng biển Quảng Ngãi

Xã miền núi Quảng Ngãi ghi nhận 7 trận động đất trong 2 ngày