Đề xuất cơ chế chia sẻ rủi ro tài chính trong quy định hợp tác PPP phát triển KHCN

Bộ Tài chính đề xuất nhiều cơ chế ưu đãi hỗ trợ doanh nghiệp trong hợp tác PPP phát triển KHCN

Dự thảo Nghị quyết được lấy ý kiến đã đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ đột phá nhằm giảm thiểu rủi ro, gia tăng hấp dẫn đối với doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Dự thảo đề xuất ba hình thức triển khai PPP trong lĩnh vực khoa học công nghệ: Theo Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP); Hợp tác liên doanh, liên kết theo pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công; Các hình thức hợp tác khác như hợp tác ba bên, nghiên cứu - phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo, tài trợ nghiên cứu.

Cách tiếp cận này mở rộng cơ hội lựa chọn mô hình phù hợp cho doanh nghiệp, đồng thời khuyến khích các tổ chức khoa học - công nghệ và viện trường tăng cường liên kết với khu vực tư nhân.

Một điểm đáng chú ý là cơ chế chia sẻ rủi ro tài chính, theo đó Nhà nước có thể tham gia tới 70% tổng mức đầu tư của dự án để hỗ trợ chi phí xây dựng, giải phóng mặt bằng, tái định cư và các hạng mục tạm. Trong trường hợp doanh thu thực tế thấp hơn dự kiến, Nhà nước cho phép áp dụng mức chia sẻ 100% phần chênh lệch giảm doanh thu, theo quy định tại khoản 2 Điều 82 Luật PPP.

Đặc biệt, các dự án nghiên cứu khoa học - công nghệ có thể được miễn trách nhiệm dân sự và không phải hoàn trả ngân sách nhà nước nếu kết quả nghiên cứu không như mong đợi, với điều kiện tuân thủ đúng quy trình và quy định. Cơ chế này được xây dựng dựa trên Nghị quyết số 193/2025/QH15, cho phép thí điểm cơ chế “chấp nhận rủi ro” trong nghiên cứu công - tư.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh, PPP trong khoa học công nghệ là lĩnh vực mới, doanh nghiệp còn nhiều bỡ ngỡ, do đó Bộ Tài chính và Cục Quản lý Đấu thầu sẵn sàng đồng hành, hướng dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình triển khai các dự án tiên phong. Đồng thời, ông khuyến nghị các đơn vị cần phân tích rõ lợi ích song phương giữa Nhà nước và doanh nghiệp, tránh các dự án chỉ mang lại lợi ích đơn phương.

Theo Thứ trưởng, doanh nghiệp có thể hợp tác với Nhà nước theo ba cách chính: Cùng đầu tư vào các dự án cần thiết; Nhận hỗ trợ tài chính hoặc tài sản công nếu là doanh nghiệp đổi mới sáng tạo gặp khó khăn; Đồng hành với Nhà nước trên cơ sở chia sẻ lợi ích và rủi ro công bằng.

Bộ Tài chính cũng lưu ý, trong hợp tác PPP cần phân biệt rõ giữa đầu tư thương mại và đầu tư sử dụng ngân sách. Không phải mọi dự án đều buộc Nhà nước phải tham gia, mà luật cho phép chủ đầu tư linh hoạt lựa chọn hình thức phù hợp, dựa trên hiệu quả và lợi ích mang lại.

Nội dung hợp đồng PPP cũng sẽ được xây dựng linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo tuân thủ pháp luật và có điều khoản đặc thù phù hợp với tính chất đặc biệt của các dự án khoa học công nghệ. Bộ Tài chính kỳ vọng nghị định sẽ góp phần giải phóng nguồn lực xã hội, khơi thông dòng vốn tư nhân, và thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo trên quy mô rộng.