CCS ngoài khơi: Lợi ích cốt lõi đối với ngành dầu khí

Dự án CCS lớn của Anh đạt cột mốc quan trọng hướng tới lưu trữ CO₂ ngoài khơi. (Ảnh: AFP)

Đây được coi là giải pháp quan trọng giúp giảm thiểu phát thải và tận dụng hạ tầng dầu khí cũ khi chuyển dịch năng lượng.

Cách thức hoạt động của CCS ngoài khơi

Quá trình này bao gồm ba giai đoạn chính liên kết chặt chẽ với nhau:

Thu giữ (CO₂ Capture): Tách khí CO₂ ra khỏi nguồn phát thải bằng phương pháp hấp thụ hóa học ngay tại giàn khoan hoặc các nhà máy ven biển.

Vận chuyển (Transport): Nén khí CO₂ thành dạng lỏng siêu tới hạn để vận chuyển ra khơi bằng tàu chuyên dụng hoặc qua hệ thống đường ống.

Lưu trữ vĩnh viễn (Storage): Bơm khí qua các giếng khoan sâu hàng nghìn mét dưới đáy biển vào các mỏ dầu khí đã cạn kiệt hoặc các tầng ngậm nước mặn. Lợi ích cốt lõi đối với ngành dầu khí

Lợi ích cốt lõi đối với ngành dầu khí

Tái sử dụng hạ tầng cũ: Chuyển đổi công năng của các mỏ cạn kiệt, giàn khoan và đường ống sẵn có thay vì phải tháo dỡ tốn kém.

Khai thác dầu tăng cường (EOR): Bơm CO₂ vào các mỏ dầu đang hoạt động để tăng áp suất, giúp đẩy lượng dầu khó tiếp cận lên bề mặt dễ dàng hơn.

Phi carbon hóa ngành công nghiệp nặng: Cung cấp không gian lưu trữ quy mô lớn cho các ngành khó giảm phát thải như xi măng, hóa chất và luyện kim.

Các dự án trọng điểm đang triển khai toàn cầu

Hạ tầng lưu trữ carbon ngoài khơi đang ghi nhận bước tiến lớn từ các tập đoàn năng lượng hàng đầu:

Dự án Morecambe (Vương quốc Anh): Do Centrica và Spirit Energy hợp tác phát triển nhằm biến mỏ khí cạn kiệt trên biển Ireland thành nơi lưu trữ 3 triệu tấn CO₂ mỗi năm.

Dự án Porthos (Hà Lan): Hệ thống thu gom CO₂ từ cảng Rotterdam và bơm trực tiếp vào mỏ khí cũ dưới đáy biển Bắc do Shell cùng các đối tác thực hiện.

Dự án Bayu-Undan (Timor-Leste): Dự án do tập đoàn Santos dẫn dắt nhằm biến mỏ khí ngoài khơi Bayu-Undan thành trung tâm lưu trữ carbon quy mô lớn của khu vực Đông Nam Á. Mục tiêu là lưu trữ tới khoảng 10 triệu tấn CO₂ mỗi năm, vận chuyển khí qua các ranh giới biển thông qua hệ thống đường ống dài khoảng 800 km.

Do dự án trải dài qua biên giới quốc tế giữa Australia và Timor-Leste, nên nó đối mặt với những rủi ro pháp lý vô cùng phức tạp và cần sự chấp thuận từ nhiều cơ quan quản lý khác nhau. Santos đặt mục tiêu đưa hệ thống thu giữ và lưu trữ carbon Bayu-Undan vào hoạt động năm 2028.

Thách thức và tranh cãi hiện tại

Chi phí đầu tư lớn: Đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ cho việc cải tạo hạ tầng biển và xây dựng đội tàu vận chuyển chuyên dụng.

Rủi ro môi trường: Các tổ chức bảo vệ đại dương như AMCS lo ngại nguy cơ rò rỉ khí làm axit hóa đại dương và hủy hoại hệ sinh thái biển.

Hiệu quả thực tế: Nhiều ý kiến chỉ trích cho rằng CCS chỉ là công cụ để các công ty hóa thạch kéo dài thời gian khai thác dầu khí thay vì chuyển dịch hoàn toàn sang năng lượng tái tạo.

Petronas đi đầu với các dự án thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) lớn nhất thế giới

Malaysia soạn thảo khung pháp lý để hiện thực hóa thu giữ và lưu trữ carbon (CCS)

Malaysia - Trung tâm lưu trữ và sử dụng carbon của khu vực Đông nam Á

Malaysia hướng tới hình thành trung tâm CCS phục vụ khu vực châu Á - Thái Bình Dương

Các quy định pháp lý về triển khai CCS và CCUS của Indonesia

Indonesia tiên phong trong việc thực hiện các quy định CCS/CCUS ở Đông Nam Á

Singapore tăng cường nghiên cứu về công nghệ CCS

Vì sao các Big Oil tăng tốc đầu tư vào công nghệ CCS?

Dự án CCS đầu tiên của Thái Lan

Thực trạng thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) tại châu Á