Các điểm nghẽn dầu mỏ sẽ quyết định kết cục xung đột Mỹ-Iran

Tổng thống Donald Trump đáp trả việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz bằng một lệnh phong tỏa của Mỹ.

Hải quân Mỹ đã chặn tất cả các tàu ra vào eo biển Iran. Trong hơn một tháng, Iran chỉ cho phép một số ít tàu được chọn đi qua eo biển Hormuz. Điều này có nghĩa là dù ít nhất 30% nguồn cung dầu và khí toàn cầu bị gián đoạn, vẫn có một phần nhỏ dầu khí tiếp tục lưu thông. Tuy nhiên, tuyên bố của ông Trump cho thấy khả năng sẽ có một lệnh phong tỏa hoàn toàn.

Dù ông Trump nói chặn mọi tàu, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ làm rõ rằng chỉ “tàu thuyền ra vào các cảng Iran” bị chặn, đồng thời nhấn mạnh hải quân sẽ không “cản trở quyền tự do hàng hải đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz đến hoặc từ các cảng không thuộc Iran”.

Với cách tiếp cận có mục tiêu này, có thể thấy ông Trump muốn dồn Iran vào thế bí bằng chính chiến lược của nước này. Cũng như Iran đã buộc ông Trump phải chấp nhận các yêu cầu của họ tuần trước bằng cách gây thiệt hại kinh tế lớn, giờ đây ông muốn khiến Iran khuất phục bằng cách đưa xuất khẩu dầu của nước này về 0 và gây áp lực kinh tế.

Tuy nhiên, Iran sẽ không phải là quốc gia duy nhất chịu thiệt hại nếu xuất khẩu dầu khí bị cắt đứt. Toàn thế giới, bao gồm cả Mỹ, sẽ phải gánh hậu quả khi nguồn xuất khẩu của Iran bị chặn. Kết cục của cuộc chiến có thể sẽ phụ thuộc vào bên nào chịu không nổi trước.

Ông Trump đặt cược vào cách kết thúc xung đột có thể làm trầm trọng thêm khủng hoảng toàn cầu

Thông qua việc siết chặt eo biển Hormuz, Iran đã chặn tới 20–25% nguồn cung dầu và khí toàn cầu. Các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng khắp Tây Á còn làm gián đoạn thêm khoảng 10–12% nguồn cung toàn cầu.

Do Iran cung cấp khoảng 2% sản lượng dầu thế giới, lệnh phong tỏa của ông Trump - nhằm đưa xuất khẩu của Iran về 0 - có thể khiến tổng cộng khoảng 37–39% nguồn cung dầu toàn cầu bị ảnh hưởng. Hệ quả đã bắt đầu xuất hiện.

Các nhà phân tích cho rằng giá dầu có thể tăng thêm 10–30 USD mỗi thùng nếu xuất khẩu của Iran giảm về 0 - mục tiêu mà lệnh phong tỏa của ông Trump hướng tới. Điều này khiến phong tỏa trở thành “con dao hai lưỡi”: Vừa làm suy kiệt nguồn thu của Iran, vừa đẩy thế giới vào một cuộc khủng hoảng năng lượng sâu hơn và vòng xoáy lạm phát. Đã có dấu hiệu cho thấy kinh tế Mỹ đang tiến gần tới tình trạng “đình lạm”, khi suy thoái và lạm phát cùng tồn tại.

Dù phần lớn nguồn năng lượng qua eo biển này hướng tới châu Á, ảnh hưởng đã lan đến Mỹ: Lạm phát trong tháng 3 tăng lên mức cao nhất trong hai năm qua và giá xăng tăng 21%, vượt mốc 4 USD/gallon.

Những sức ép này gia tăng trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế giảm xuống còn 0,5%, thất nghiệp lên mức cao nhất trong hơn hai thập kỷ, ngành khai thác mất 98.000 việc làm trong năm qua, và tỷ lệ ủng hộ ông Trump sụt giảm. Áp lực từ nhiều phía đang đè nặng lên ông. Tuy vậy, ông vẫn chấp nhận gia tăng sức ép với hy vọng áp lực lên Iran sẽ lớn hơn và nước này sẽ phải nhượng bộ trước.

Việc người dân Mỹ - và phần còn lại của thế giới - có thể chịu đựng các chi phí này đủ lâu để cắt đứt nguồn thu từ dầu của Iran và buộc nước này khuất phục hay không có thể sẽ quyết định kết cục của cuộc chiến.

Doanh thu dầu mỏ của Nga tăng vọt nhờ xung đột Mỹ-Iran

Mỹ và Iran nối lại đàm phán trong 2 ngày tới?

Iran có dấu hiệu nhượng bộ về vấn đề eo biển Hormuz