Thứ ba 25/06/2019 04:23

WHO khuyến nghị Việt Nam tăng thuế rượu bia để hạn chế mức uống

11:49 | 24/05/2019

|
Tiến sĩ Kidong Park, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế Thế giới ở Việt Nam cho rằng thuế thấp và không siết quảng cáo làm tăng tiêu thụ rượu bia.

Việt Nam nằm trong nhóm tiêu thụ rượu bia tăng nhanh nhất thế giới, theo báo cáo mới công bố của Lancet. Ông đánh giá thế nào về thực trạng này?

Trước năm 1990, hầu hết rượu bia được tiêu thụ ở các nước thu nhập cao, trong đó châu Âu được ghi nhận có mức sử dụng cao nhất. Tuy nhiên, thực tế này đã thay đổi đáng kể từ năm 1990. Lượng sử dụng rượu bia đã giảm ở hầu hết các nước châu Âu trong khi tăng đáng kể ở một số quốc gia có thu nhập trung bình và thu nhập thấp, như Trung Quốc, Ấn Độ và Việt Nam.

Trên toàn cầu, mức tiêu thụ rượu bia bình quân đầu người tăng từ 5,9 lít cồn nguyên chất năm 1990 lên 6,5 lít trong năm 2017. Trong 13 năm tới, dự kiến tỷ lệ này sẽ tăng 17%, đạt 7,6 lít vào năm 2030.

Mức tiêu thụ rượu bia ở Việt Nam năm 2016 bình quân 8,3 lít, cao hơn nhiều so với trung bình toàn cầu (6,5 lít năm 2017). Xu hướng tiêu thụ rượu bia ngày càng tăng ở Việt Nam, tăng 90,2% trong vòng 7 năm kể từ năm 2010, nhanh hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu (tăng 10%). Việt Nam đứng thứ năm trong số các quốc gia có mức tăng tiêu thụ rượu bia nhanh nhất trong giai đoạn 2010-2017.

Chúng tôi lo ngại sâu sắc về vấn đề này vì sự gia tăng tiêu thụ rượu bia ở các nước thu nhập trung bình bao gồm cả Việt Nam sẽ dẫn đến tăng tác hại - nhiều bệnh liên quan đến rượu bia, tử vong và thiệt hại kinh tế.

Theo ông, nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng Việt Nam nằm trong nhóm tiêu thụ rượu bia nhanh nhất thế giới?

Có ba lý do chính cho vấn đề này ở Việt Nam như sau:

Thứ nhất, rượu bia ở Việt Nam có giá rất phải chăng do thuế thấp. Hiện tại, thuế đối với rượu bia ở Việt Nam còn thấp, chiếm khoảng 30% giá bán lẻ, trong khi ở nhiều quốc gia khác, thuế dao động từ 40% đến 85% giá bán lẻ. Một nghiên cứu xuyên quốc gia cho thấy thuế đối với bia ở Việt Nam chỉ bằng 1/2 thuế đối với bia ở Australia, New Zealand và Thái Lan.

Thứ hai, ở Việt Nam có thể tiếp cận rộng rãi với rượu bia. Chính phủ có một số quy định về cấp phép và hạn chế mật độ điểm bán rượu bia và tuổi hợp pháp để mua rượu bia. Tuy nhiên, những quy định này phần lớn không được thực thi, dẫn đến vấn đề đáng quan ngại là tình trạng uống rượu bia ở người chưa đủ tuổi (14-17 tuổi) cao với 47,5% cho cả hai giới.

Thứ ba, hiện ở Việt Nam chỉ có rượu mạnh và rượu vang độ cồn từ 15% trở lên mới bị cấm quảng cáo và khuyến mãi. Vẫn còn khoảng trống lớn trong việc kiểm soát tiếp thị bia và rượu độ cồn dưới 15%. Hiện nay không có quy định hạn chế quảng cáo bia. Bia và rượu/rượu mạnh gây tác hại như nhau khi quy đổi thành nồng độ cồn nguyên chất. Ngoài ra, không có quy định nào về tài trợ hoặc trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp bia.

Quốc hội Việt Nam đang thảo luận về dự thảo Luật phòng chống tác hại rượu bia. Ông đánh giá thế nào về nội dung của dự thảo hiện tại?

Thực trạng tiêu thụ rượu bia ngày càng tăng mạnh ở Việt Nam cần phải dừng lại, hoặc ít nhất là phải giảm tốc độ để bảo vệ sức khỏe con người khỏi tác hại của rượu bia. Việt Nam cần những công cụ lập pháp để phòng chống tác hại của rượu bia.

Có hai nguyên tắc chủ đạo trong việc quyết định các chính sách phòng chống tác hại của rượu bia như sau:

Đầu tiên, các nhóm dễ bị tổn thương, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, cần được bảo vệ khỏi việc tiếp xúc với hoạt động quảng cáo/tiếp thị rượu bia.

Thứ hai, những người chọn không uống rượu bia cần được bảo vệ khỏi tiếp xúc với quảng cáo/tiếp thị rượu bia.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị chính phủ nên giảm khả năng chi trả của người mua bia và rượu bằng cách tăng thuế tiêu thụ đặc biệt. Giảm số người trẻ tuổi tiếp xúc với rượu bia thông qua việc hạn chế quảng cáo rượu bia trên các phương tiện truyền thông. Giảm sự sẵn có của rượu bia bằng cách giới hạn thời gian, địa điểm và độ tuổi cho phép tiếp cận rượu bia. Tăng cường hơn nữa việc thực thi kiểm soát lái xe uống rượu bia.

Để thực hiện thành công luật này, kinh phí đầy đủ là rất quan trọng. WHO khuyến nghị luật nên bao gồm các điều khoản trích riêng một khoản kinh phí nhất định cho việc phòng ngừa tác hại của rượu bia.

Dự thảo luật hiện hành đã tiếp thu hầu hết các khuyến nghị của WHO. Tuy nhiên, vẫn còn khía cạnh để cải thiện, đặc biệt là việc kiểm soát tiếp thị đồ uống có cồn với nồng độ cồn dưới 5,5%. Hiện tại, dự Luật phòng chống tác hại của rượu bia mới chỉ quy định những hạn chế đáng kể đối với việc tiếp thị các loại đồ uống có nồng độ cồn từ 5,5% trở lên.

Suốt 10 năm xây dựng dự thảo Luật phòng chống tác hại rượu bia, có nhiều tranh cãi về đề xuất cấm bán rượu bia theo giờ. Quan điểm của ông về đề xuất này như thế nào?

Sự sẵn có của rượu bia trên thị trường và trong cộng đồng nói chung và sự sẵn có về mặt xã hội của rượu bia có ảnh hưởng qua lại với nhau. Sự sẵn có của rượu bia sẽ làm thay đổi các chuẩn mực văn hóa xã hội, cổ súy việc tiêu thụ rượu bia. Các chính sách giới hạn thời gian, địa điểm và độ tuổi có thể bán rượu bia sẽ cung cấp biện pháp thiết yếu để ngăn chặn việc tiếp cận dễ dàng với rượu bia bởi các nhóm dễ bị tổn thương và có nguy cơ cao.

WHO khuyến nghị:

- Xây dựng hệ thống chính sách phù hợp, vận hành và thực thi chính sách để điều tiết sản xuất, bán buôn và phục vụ rượu bia, nhằm hạn chế hợp lý việc phân phối rượu bia và các hoạt động của các cửa hàng rượu bia.

- Quy định độ tuổi tối thiểu phù hợp được phép mua hoặc tiêu dùng rượu bia hoặc các chính sách khác nhằm tăng rào cản đối với việc bán cho vị thành niên và ngăn ngừa vị thành niên tiêu dùng rượu bia.

- Áp dụng các chính sách ngăn chặn việc bán rượu bia cho người say, người dưới độ tuổi hợp pháp; xem xét áp dụng cơ chế gắn trách nhiệm pháp lý cho người bán và người phục vụ phù hợp với luật pháp quốc gia.

- Xây dựng chính sách và quy định hạn chế uống rượu bia nơi công cộng hoặc các địa điểm, trụ sở cơ quan đặc thù như bệnh viện, cơ sở y tế, cơ sở giáo dục hoặc các cơ quan của Chính phủ.

- Áp dụng các chính sách giảm thiểu hoặc xóa bỏ sản xuất, bán và phân phối rượu bia bất hợp pháp; quy định nhằm kiểm soát rượu bia không rõ nguồn gốc.

Nhiều đề nghị bỏ nội dung quản lý quảng cáo, khuyến mại đối với rượu, bia dưới 15 độ cồn trong dự thảo luật. Ý kiến của ông là gì?

Tác hại liên quan đến rượu bia không phụ thuộc vào loại đồ uống (bia hoặc rượu/rượu mạnh). Thay vào đó, nó phụ thuộc vào tổng khối lượng uống (bao nhiêu gam cồn được tiêu thụ) và mô hình uống (tần suất sử dụng hoặc uống nhiều lần). Năm 2016, khoảng 91% tổng lượng rượu bia tiêu thụ được ghi nhận ở Việt Nam là bia. Do đó, nếu không có hạn chế nào trong việc tiếp thị bia, mức tiêu thụ sẽ tiếp tục tăng, đặc biệt là trong giới trẻ.

Để hạn chế quảng cáo/tiếp thị rượu bia, WHO khuyến nghị thiết lập các khung pháp lý, tốt nhất là dựa trên cơ sở lập pháp và được hỗ trợ khi thích hợp bằng các biện pháp tự điều chỉnh, cho quảng cáo/tiếp thị rượu bia. Phát triển các hệ thống giám sát quảng cáo/tiếp thị các sản phẩm rượu hiệu quả thông qua các cơ quan nhà nước hoặc các cơ quan độc lập. Thiết lập các hệ thống hành chính và răn đe hiệu quả đối với các hành vi vi phạm các quy định hạn chế quảng cáo/tiếp thị.

Theo ông, Việt Nam học hỏi được gì từ kinh nghiệm quản lý tác hại của rượu bia với sức khỏe con người ở các nước khác?

Kể từ năm 1990, việc sử dụng rượu bia đã giảm ở hầu hết các nước châu Âu. Pháp cấm quảng cáo/tiếp thị rượu bia đối với tất cả các quảng cáo trên các kênh truyền hình và trong rạp chiếu phim; quảng cáo trên đài phát thanh từ 5h chiều đến 12h đêm; quảng cáo trên các ấn phẩm, trang web nhắm mục tiêu đến trẻ em; quảng cáo trên các trang web thể thao và tài trợ cho các sự kiện văn hóa thể thao.

Thụy Điển cấm quảng cáo/tiếp thị rượu bia đối với tất cả quảng cáo trên truyền hình và đài phát thanh; quảng cáo trên các ấn phẩm cho sản phẩm có nồng độ cồn trên 15%.

Phần Lan cấm tiếp quảng cáo/thị rượu bia đối với tất cả quảng cáo trên truyền hình và đài phát thanh đồ uống có cồn trên 22%; quảng cáo trên truyền hình và đài phát thanh cho đồ uống có cồn nhẹ từ 7h sáng đến 10h tối; tất cả quảng cáo trên phim cho trẻ em; tất cả quảng cáo trên xuất bản trừ các sự kiện công khai cho rượu độ cồn dưới 22%; tất cả quảng cáo trên trò chơi, xổ số và các sản phẩm được chia sẻ trên Internet.

Một số nước ASEAN cũng đã đưa ra chính sách hạn chế quảng cáo/tiếp thị. Malaysia cấm tất cả các quảng cáo rượu bia. Singapore cấm tất cả quảng cáo trên các chương trình truyền hình cho trẻ em hoặc thời gian phát sóng cho trẻ em. Thái Lan cấm tất cả các hình thức quảng cáo trực tiếp hoặc gián tiếp nêu lợi ích của rượu bia hoặc thúc đẩy tiêu thụ rượu bia.

Xin cảm ơn ông.

Quốc hội Việt Nam sáng 23/5 thảo luận về dự thảo Luật phòng chống tác hại của rượu bia, sau 10 năm soạn thảo và lấy ý kiến, lần đầu trình Quốc hội cuối năm 2018.

Dự thảo trình Quốc hội lần này có 36 điều, ít hơn 2 điều so với bản cuối năm 2018. Dự thảo hiện theo hướng không cấm bán rượu bia trên Internet, quy định điều kiện bán theo hình thức thương mại điện tử, cấm quảng cáo rượu từ 15 độ cồn trở lên, cấm khuyến mãi hoặc dùng rượu bia khuyến mãi cho người chưa đủ 18 tuổi, cấm sử dụng rượu từ 15 độ cồn trở lên để khuyến mãi, cấm quảng cáo rượu bia dưới 15 độ cồn từ 19h đến 20h hàng ngày.

Theo Vnexpress.net

who khuyen nghi viet nam tang thue ruou bia de han che muc uongDisney tung bản phối mới “A Whole New World” của Aladdin 2019
who khuyen nghi viet nam tang thue ruou bia de han che muc uongWHO kêu gọi hành động khẩn cấp với đề kháng kháng sinh
who khuyen nghi viet nam tang thue ruou bia de han che muc uongWHO đưa ra 10 khuyến cáo về sử dụng công nghệ y tế kỹ thuật số