Vì sao xung đột dữ dội tại Trung Đông lại khiến giá vàng, bạc giảm?

Giá vàng hôm nay 3/3: Trong nước vượt ngưỡng 190 triệu đồng/lượng, thế giới tiếp tục tăng mạnh

Giá vàng hôm nay 4/3: Đồng loạt giảm mạnh trên cả hai thị trường

Ảnh minh họa: Mô phỏng căng thẳng quân sự tại Trung Đông - bối cảnh khiến thị trường tài chính toàn cầu biến động mạnh và giá vàng, bạc điều chỉnh sâu.

Điều đáng chú ý là đợt giảm sâu này diễn ra trong bối cảnh xung đột Trung Đông leo thang dữ dội - yếu tố vốn thường thúc đẩy nhu cầu trú ẩn vào vàng. Vì sao nghịch lý này xảy ra?

Cú sốc thanh khoản - khi vàng bị bán để giữ tiền mặt

Theo các chuyên gia tại tập đoàn dịch vụ tài chính và ngân hàng lâu đời Societe Generale, nguyên nhân chính không nằm ở việc vàng mất vai trò trú ẩn, mà ở áp lực thanh khoản trên diện rộng. Khi chứng khoán lao dốc, nhiều nhà đầu tư buộc phải bán tài sản có thể thanh khoản nhanh nhất để bù lỗ và đáp ứng yêu cầu ký quỹ.

Vàng và bạc - do giao dịch thuận lợi và thanh khoản cao - trở thành “nguồn tiền mặt khẩn cấp”. Hiện tượng này từng xảy ra trong khủng hoảng tài chính 2008 và cú sốc Covid-19 tháng 3/2020. Khi đó, vàng cũng giảm mạnh trong những phiên đầu vì nhà đầu tư bán tháo mọi tài sản để giữ tiền mặt. Nhưng sau khi áp lực kỹ thuật qua đi và thị trường bắt đầu tái định giá rủi ro, vàng lại bước vào chu kỳ tăng mạnh.

Điều cần phân biệt rõ, Shock thanh khoản (liquidity shock) là phản ứng ngắn hạn vì thiếu tiền mặt. Trong giai đoạn này, giá không phản ánh đánh giá dài hạn về rủi ro, mà phản ánh nhu cầu tiền mặt tức thời. Shock thanh khoản xảy ra khi thị trường hoảng loạn, margin call lan rộng, nhà đầu tư bán tài sản để bảo toàn dòng tiền. Giá lúc này phản ánh áp lực kỹ thuật ngắn hạn.

Trong khi đó, Tái định giá rủi ro (risk repricing) là giai đoạn thị trường bình tĩnh lại và định giá lại môi trường bất ổn. Nếu rủi ro thực sự tăng cao, vàng thường được mua trở lại như một tài sản phòng vệ.

Shock thanh khoản và tái định giá rủi ro là hai việc hoàn toàn khác nhau.

Phiên 3/3 mang nhiều đặc điểm của một cú sốc thanh khoản hơn là sự thay đổi xu hướng dài hạn.

USD, lợi suất và cơ chế ETF - áp lực kỹ thuật khuếch đại biến động

Cùng thời điểm, đồng USD và lợi suất trái phiếu Mỹ tăng vọt khi thị trường giảm kỳ vọng vào khả năng cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED). Giá năng lượng leo thang do xung đột Iran làm gia tăng rủi ro lạm phát, khiến FED có thể giữ chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn.

Khi lợi suất tăng, chi phí cơ hội nắm giữ vàng - một tài sản không sinh lãi - cũng tăng theo. Đồng USD mạnh lên càng tạo thêm áp lực.

Một yếu tố hiện đại khác là dòng tiền ETF vàng. Phần lớn nhà đầu tư hiện tiếp cận vàng thông qua các quỹ ETF. Khi thị trường cổ phiếu giảm mạnh thì nhà đầu tư có thể bán chứng chỉ ETF ngay lập tức; Quỹ phải điều chỉnh lượng vàng nắm giữ; Áp lực bán diễn ra mang tính cơ học.

Điều này khiến biến động vàng trong ngắn hạn có thể sâu hơn so với thời kỳ giao dịch vật chất truyền thống. Tuy nhiên, cơ chế này cũng có thể hoạt động ngược lại khi dòng tiền quay trở lại tài sản phòng vệ.

Bạc giảm tới 7%, mạnh hơn vàng trong phiên 3/3. Nguyên nhân là bạc vừa mang tính chất kim loại quý, vừa là kim loại công nghiệp. Khi chứng khoán giảm mạnh và lo ngại tăng trưởng kinh tế gia tăng, nhu cầu công nghiệp bị đặt dấu hỏi, khiến bạc chịu áp lực kép.

Bảng giá vàng bạc tính đến 14h chiều ngày 4/3/2026 của Tập đoàn Phú Quý.

Lịch sử cho thấy: giảm trước, tăng sau?

Năm 2008, vàng giảm mạnh trong giai đoạn đầu khủng hoảng, sau đó tăng liên tục và lập đỉnh mới vào năm 2011. Năm 2020, vàng cũng giảm sâu trong vài phiên đầu đại dịch Covid-19 trước khi thiết lập kỷ lục mới.

Hiện tại, căng thẳng quân sự leo thang với các tuyên bố cứng rắn từ Donald Trump và các động thái đáp trả giữa Israel và Iran đang khiến thị trường tài chính toàn cầu biến động mạnh.

Các chuyên gia từ JPMorgan cảnh báo biến động sẽ còn duy trì nếu xung đột kéo dài. Tuy nhiên, ngân hàng tư nhân UBP nhận định, vàng vẫn có dư địa thách thức lại mức kỷ lục 5.595 USD/ounce nếu bất ổn kéo dài nhiều tuần tới.

Lịch sử cho thấy trong những thời điểm thị trường “bán mọi thứ”, giá thường phản ánh nhu cầu tiền mặt ngắn hạn hơn là cấu trúc rủi ro dài hạn.

Nếu căng thẳng địa chính trị chưa hạ nhiệt và rủi ro lạm phát vẫn hiện hữu, vai trò phòng vệ của vàng và bạc khó có thể biến mất chỉ sau một vài phiên điều chỉnh dữ dội.

Cú giảm rạng sáng 4/3 có thể là phản ứng thanh khoản tức thời. Câu chuyện dài hạn của kim loại quý - trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và áp lực giá cả toàn cầu - có thể vẫn chưa khép lại.