“Thắt lưng buộc bụng” năng lượng lan rộng khắp châu Á

Cú sốc năng lượng đang định hình lại đời sống xã hội với các biện pháp cắt giảm, hạn chế và tâm lý lo ngại gia tăng. (Ảnh: AFP)

Cuộc khủng hoảng năng lượng ngày càng nghiêm trọng đang buộc các chính phủ trên khắp Nam Á, Đông Nam Á và Tây Á phải nhanh chóng áp dụng các biện pháp "thắt lưng buộc bụng" - trong một số trường hợp là rất khắc nghiệt - khi xung đột kéo dài giữa Mỹ - Israel với Iran và các đòn đáp trả của Tehran làm gián đoạn dòng chảy dầu thô qua eo biển Hormuz.

Cú sốc này đã dẫn tới tình trạng thiếu hụt và giá cả tăng vọt, buộc các chính phủ phải phân bổ nhiên liệu, cắt giảm chi tiêu công và điều chỉnh lại đời sống hàng ngày.

Mục tiêu rất rõ ràng: Tiết kiệm nguồn cung, hạn chế việc mua tích trữ hoảng loạn và ngăn chặn sự xáo trộn kinh tế trên diện rộng.

Các báo cáo từ nhiều hãng tin quốc tế như Reuters, The Guardian, Al Jazeera cùng truyền thông địa phương cho thấy khu vực đang chạy đua để tiết kiệm nhiên liệu, đồng thời kiểm soát lạm phát và tâm lý lo ngại của người dân.

Dù cách tiếp cận thắt lưng buộc bụng này tương tự giai đoạn đại dịch, nhưng lần này được triển khai để đối phó với khủng hoảng năng lượng thay vì khủng hoảng y tế.

Trên khắp Đông Nam Á, các chính phủ đang kết hợp giữa việc thay đổi hành vi người dân và can thiệp thị trường.

Philippines là một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Đây là quốc gia đầu tiên tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng, cảnh báo nguồn cung ở mức “cực kỳ thấp” do phụ thuộc gần như hoàn toàn vào dầu từ Trung Đông. Manila đã chuyển sang tuần làm việc 4 ngày, hạn chế sử dụng điều hòa, đồng thời triển khai trợ cấp và quỹ khẩn cấp để ổn định nguồn cung. Giá nhiên liệu tăng mạnh đã dẫn tới đình công trong ngành vận tải và buộc người lao động phải chịu thiệt hại thu nhập đáng kể. Chính phủ cũng đang tìm kiếm nguồn nhập khẩu thay thế, bao gồm dầu thô từ Nga, để bù đắp thiếu hụt.

Thái Lan đã áp trần giá dầu diesel và khuyến khích làm việc từ xa.

Ấn Độ, quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu, đã bắt đầu phân bổ khí hóa lỏng (LPG) khi giá khí đốt trong nước tăng theo xu hướng thắt chặt nguồn cung toàn cầu. Chính sách này nhằm ưu tiên nhu cầu thiết yếu và hạn chế tích trữ.

Tại Bangladesh, chính phủ đã công bố các biện pháp tiết giảm năng lượng, bao gồm rút ngắn giờ làm việc và đóng cửa sớm trung tâm thương mại, cửa hàng. Đồng thời, nước này quyết định cắt giảm 30% chi phí nhiên liệu, điện và khí đốt cho các cơ quan nhà nước, cũng như tạm dừng toàn bộ các chương trình đào tạo nước ngoài do chính phủ tài trợ cho công chức cho đến khi có thông báo mới. Quốc gia này cũng chứng kiến tình trạng người dân đổ xô mua nhiên liệu và gián đoạn nguồn cung.

Pakistan áp dụng một số biện pháp thắt chặt rõ rệt nhất. Tuần làm việc 4 ngày trong khu vực công, áp dụng làm việc từ xa cho một nửa nhân sự chính phủ và đóng cửa trường học tạm thời nhằm giảm nhu cầu đi lại và tiêu thụ năng lượng. Động thái này phản ánh nỗ lực rộng hơn nhằm “kiểm soát nguồn cung trước khi tình hình trở nên nghiêm trọng hơn”, theo các báo cáo được Al Jazeera dẫn lại.

Tại Sri Lanka và Mauritius, đèn neon và biển quảng cáo đã bị tắt, cho thấy sự chuyển dịch từ tiêu dùng dư thừa sang tiết kiệm.

Ở những nơi khác, Hàn Quốc hạn chế sử dụng xe công, trong khi Úc cắt giảm thuế nhiên liệu để giảm chi phí.

Trong khi đó, Nga đã áp lệnh cấm xuất khẩu xăng nhằm bảo vệ nguồn dự trữ trong nước, khiến nguồn cung toàn cầu càng bị siết chặt và áp lực giá gia tăng.

Từ việc rút ngắn tuần làm việc, đóng cửa trường học cho đến áp trần giá và ban bố tình trạng khẩn cấp, các chính phủ đang cố gắng giảm nhu cầu tiêu thụ ngay lập tức, đồng thời kéo dài thời gian ứng phó trong một thị trường năng lượng ngày càng biến động.

Chừng nào các căng thẳng địa chính trị còn tiếp diễn, thắt lưng buộc bụng không còn là lựa chọn chính sách mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc trong điều hành.

Chứng khoán châu Á tăng mạnh nhờ lạc quan về khả năng xung đột sớm kết thúc

Khi chuẩn Dubai lung lay: Hệ thống định giá dầu châu Á đứng trước bước ngoặt

Xung đột Trung Đông khiến đồng tiền châu Á mất giá mạnh