Nơi cho dòng dầu đẹp… mê hồn!

Giàn khoan THOR đang khoan giếng 5X thăm dò tiềm năng dầu khí trên mỏ Cá Ngừ Vàng

Kỹ sư Bùi Văn Thái lấy chiếc ống thủy tinh chuyên dùng để đựng mẫu dầu, đưa vào dưới vòi rồi thận trọng mở van từng chút, từng chút một…

Khi dòng dầu chảy ra, tôi gần như muốn thốt lên vì màu sắc của nó quá đẹp. Dòng dầu vàng tươi như nước cam, trong sáng và quyến rũ đến lạ thường. Nó không giống bất cứ hình dung nào của tôi về dầu thô.

Kỹ sư Thái đưa ống dầu cho tôi, tôi cầm lấy và ngắm mãi không chán.

Lạ thật! Từ trước đến nay, tôi chỉ nghe nói dầu thô khai thác lên thường có màu nâu đen, đen hoặc nâu nhạt… Vậy mà trước mắt tôi là một dòng dầu có màu vàng óng ánh, tinh khiết đến ngỡ ngàng.

Mấy ngày trước đó, khi trò chuyện với một chuyên gia trong lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò dầu khí, ông từng kể rằng trong cuộc đời làm dầu khí, ông đã gặp nhiều loại dầu có màu sắc rất đặc biệt: dầu vàng óng ánh ở HVJOC; dầu xanh ngọc bích sapphire ở mỏ Tê Giác Đen; dầu màu nâu ở Algeria; hay dầu đặc quánh như kẹo kéo ở Venezuela.

Khi nghe ông kể, tôi cứ nghĩ đó chỉ là những cách nói giàu hình ảnh để mô tả sự khác biệt của từng loại dầu. Nhưng hôm nay, tận mắt nhìn thấy dòng dầu vàng óng của Cá Ngừ Vàng, tôi mới hiểu đó là sự thật.

Nói không ngoa, nếu đặt dầu của mỏ Cá Ngừ Vàng cạnh một ly nước cam vắt, nếu không ngửi trước khi uống thì rất có thể người ta sẽ nhầm.

Mà cũng thật thú vị, tại sao mỏ lại có tên là “Cá Ngừ Vàng”? Hóa ra, trong vùng biển thuộc chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam ở Biển Đông có khá nhiều cá ngừ vây vàng (Yellowfin). Đây là loài cá có giá trị kinh tế rất cao, thậm chí được người Nhật ưa chuộng hơn cả cá ngừ vây xanh trong một số sản phẩm chế biến cao cấp.

Đốc công Phùng Minh Hải và chai dầu thô có màu vàng cam

Mỏ Cá Ngừ Vàng cho dòng dầu vàng… Một sự trùng hợp thật lý thú!

Tôi hỏi đốc công Phùng Minh Hải về giá trị của loại dầu “nước cam” này. Anh trả lời: “Em cũng nghe nói dầu này có giá trị rất cao. Nhưng dòng dầu và khí khai thác được ở đây sẽ theo đường ống dài 25 km về Trung tâm xử lý dầu khí MP3 của Vietsovpetro. Sau đó họ bán đi như thế nào thì chúng em không biết”. Tôi lại hỏi: “Vậy tại sao một loại dầu có giá trị cao như thế lại không được tách riêng để bán?”. Hải giải thích: “Muốn bán riêng thì phải có tàu FPSO hoặc hệ thống xử lý riêng, sau đó chuyển sang FSO (Floating Storage Tank) để chứa, xử lý nước và các tạp chất trong dầu. Đầu tư một con tàu FPSO, một giàn công nghệ và tàu FSO như vậy rất tốn kém. Trong khi đó, sản lượng của Cá Ngừ Vàng không lớn. Nếu tách lọc riêng thì hiệu quả kinh tế sẽ không cao”. Ra là thế.

Thực tế, việc HVJOC hợp tác với Vietsovpetro đã được hình thành từ rất lâu và được xem là một mô hình hợp tác hiệu quả trong ngành dầu khí Việt Nam. Đây cũng là dự án tie-in (kết nối) mỏ giữa hai đơn vị đầu tiên tại Việt Nam vào năm 2008.

Mỏ Cá Ngừ Vàng là mỏ khai thác dầu trong tầng đá móng. Theo tính toán, trữ lượng dầu tại chỗ của mỏ khoảng 221,6 triệu thùng và khoảng 11 tỷ mét khối khí.

Kiểm tra chất lượng cột thép trên giàn bằng máy siêu âm

Khi bắt đầu khai thác năm 2008, mỏ đạt sản lượng gần 10.000 thùng dầu/ngày. Tuy nhiên, theo quy luật tự nhiên của khai thác dầu khí, sản lượng mỏ cũng dần suy giảm. Hiện nay, sản lượng khoảng 3.000 thùng dầu/ngày cùng khoảng 200.000 mét khối khí/ngày.

Ngay từ khi đưa vào khai thác, Cá Ngừ Vàng từng nhận được những dự báo khá bi quan. Có ý kiến cho rằng mỏ chỉ có thể hoạt động trong thời gian ngắn và đến khoảng năm 2012 sẽ phải đóng mỏ. Nhưng bằng trí tuệ, bản lĩnh và sự sáng tạo của những người làm dầu khí Petrovietnam, tập thể HVJOC đã khiến Cá Ngừ Vàng “bơi khỏe và biết bơi ngược dòng”.

Mỏ Cá Ngừ Vàng nằm trong Hợp đồng dầu khí Lô 09-2 thuộc bồn trũng Cửu Long, do HVJOC điều hành với các bên tham gia gồm Việt Nam (PVEP), Thái Lan (PTTEP) và Vương quốc Anh (SOCO). Bộ máy nhân sự này đồng thời điều hành cả Công ty Liên doanh Điều hành chung Hoàng Long (HLJOC), đơn vị hoạt động tại Hợp đồng Dầu khí Lô 16-1 cũng thuộc bồn trũng Cửu Long.

Trần Vinh Quang kỹ sư kiểm tra chất lượng giàn.

Cá Ngừ Vàng là một mỏ nhỏ nhưng đặc biệt, bởi đây là mỏ khai thác dầu chủ yếu từ tầng đá móng có chiều sâu lớn được phát hiện tại Việt Nam. Nếu như mỏ Đông Đô, thuộc Lô 01/97 & 02/97 là mỏ khai thác dầu từ tầng đá móng nông nhất hiện nay, với độ sâu hơn 1.800m, thì tầng chứa dầu của Cá Ngừ Vàng nằm ở độ sâu từ 3.700 m đến 4.700 m dưới mực nước biển. Thân dầu của mỏ nằm trong tầng đá granite nứt nẻ, với đặc điểm địa chất rất phức tạp, độ bất đồng nhất cao. Đây chính là những thách thức rất lớn đối với công tác khai thác, đưa dòng dầu từ sâu dưới lòng đất lên mặt biển.

Tuy nhiên, chính việc chinh phục những khó khăn đó đã giúp Cá Ngừ Vàng trở thành một trong những dự án thành công của ngành dầu khí Việt Nam trong khai thác dầu từ tầng đá móng nứt nẻ ở độ sâu lớn, đồng thời khẳng định năng lực của đội ngũ kỹ thuật trong nước trong việc phát triển các mỏ dầu khí ngoài khơi.

Từ ngày thành lập cho tới nay, HL-HVJOC luôn được đánh giá là một doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài với một nét văn hóa doanh nghiệp khá đặc sắc. Đây thực sự là một điểm tựa quan trọng cho sự phát triển bền vững của liên doanh.

Hơn chục năm trước, tôi từng đến đây để viết về chủ đề: “Vai trò của công tác Đảng ở một doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài”. Và cũng chính tại nơi này, tôi đã gặp ông Vincent Duignan, Phó Tổng Giám đốc Điều hành HL-HVJOC.

Điều khiến tôi ấn tượng nhất là trong phòng làm việc của ông có một bức tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông nói rằng ông rất kính trọng, yêu quý Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Không chỉ vậy, ông còn từng chia sẻ rằng ông muốn được trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Tôi khá bất ngờ. Tìm hiểu kỹ hơn mới biết, trước đó ở một số doanh nghiệp liên doanh, tổ chức Đảng chưa thực sự được quan tâm đúng mức.

Nhưng rồi một lần ông Vincent tham dự một buổi sinh hoạt Đảng của liên doanh, ông đã có một cái nhìn hoàn toàn khác.

Ông ngạc nhiên khi nhận thấy những đảng viên trong chi bộ đều là những người mà ông rất yêu quý và tôn trọng bởi trình độ chuyên môn, tính chuyên nghiệp và tinh thần trách nhiệm trong công việc. Đặc biệt, mọi nội dung trao đổi trong cuộc họp đều tập trung vào một mục tiêu duy nhất: làm sao để sản xuất kinh doanh hiệu quả hơn, an toàn hơn.

Từ đó, thái độ của ông thay đổi hoàn toàn. Ông không chỉ hiểu hơn về vai trò của tổ chức Đảng trong doanh nghiệp mà còn bày tỏ mong muốn được trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Câu chuyện ấy sau này tôi đã viết thành một bài phóng sự và tác phẩm đã đoạt giải cao trong cuộc thi báo chí Búa Liềm Vàng.

Tôi đã từng đi qua nhiều giàn khoan, giàn khai thác, giàn xử lý dầu khí ngoài khơi và ở đâu cũng cảm nhận được một không khí lao động sôi nổi, khẩn trương. Nhưng ở Cá Ngừ Vàng, cảm giác đầu tiên của tôi lại khác. Bao trùm lên tất cả là một sự tĩnh lặng, có phần hiu quạnh, cô đơn…

Nếu không có giàn khoan tự nâng THOR đang khoan giếng CNV-5X để thăm dò khả năng mở rộng mỏ, có lẽ nơi đây còn vắng vẻ hơn rất nhiều.

Sân bay trực thăng trên giàn trước kia nay đã nhường chỗ cho hệ thống khoan của giàn tự nâng THOR. Những kết cấu thép, những bậc cầu thang lên xuống cũng đã đổi màu theo thời gian. Duy chỉ có một thứ dường như vẫn giữ nguyên vẻ mới mẻ ban đầu: những đầu giếng khai thác.

Anh em trên giàn chỉ cho tôi một giếng mang số hiệu 1P và giới thiệu: Đây chính là giếng đầu tiên của giàn cho dòng dầu thương mại vào ngày 25-7-2008. Cho đến nay, dù sản lượng đã giảm nhiều nhưng đây vẫn là giếng có sản lượng cao của mỏ.

Hiện nay, trên giàn Cá Ngừ Vàng chỉ có 6 người. Trong đó, đốc công Phùng Minh Hải là người của HVJOC. Còn lại gồm hai công nhân khai thác, một kỹ sư tự động hóa, một kỹ sư cơ khí và một kỹ sư điện đều là người của Vietsovpetro.

Tìm hiểu kỹ hơn, tôi mới biết HL-HVJOC thuê Vietsovpetro thực hiện công tác vận hành, bảo trì, bảo dưỡng cũng như xử lý, tàng trữ dầu khí để xuất bán theo thỏa thuận TIA (Tie-In Agreement).

Sự hợp tác này đã kéo dài hơn chục năm và mang lại những kết quả rất tích cực. Đối với HVJOC, mô hình này giúp giảm chi phí đầu tư, tận dụng được hệ thống hạ tầng sẵn có. Đối với Vietsovpetro, thông qua những hợp đồng hợp tác như vậy, đơn vị không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn có thêm cơ hội tiếp cận phương thức quản lý mới của các JOC, tiếp nhận những công nghệ tiên tiến, nâng cao năng lực vận hành, bảo đảm an toàn và tiến độ dự án.

Có được thành công ấy là nhờ sự hỗ trợ rất lớn của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam); sự quyết liệt trong công tác lãnh đạo, điều hành của HL-HVJOC và Vietsovpetro; cùng sự nỗ lực không ngừng của toàn thể người lao động hai bên.

Một câu hỏi đặt ra: Vì sao một giàn khai thác khá đồ sộ giữa biển khơi lại chỉ cần 6 người vận hành? Câu trả lời nằm ở chính sự đặc biệt của Cá Ngừ Vàng. Đây là giàn khai thác tự động hoàn toàn. Nói một cách đơn giản, toàn bộ hệ thống khai thác với 5 giếng dầu có thể vận hành mà không cần người điều khiển thường xuyên trên giàn.

Bình thường, chỉ có nhóm vận hành và bảo dưỡng luân phiên thực hiện các công việc kiểm tra, bảo trì theo ca, theo kíp nhằm duy trì hoạt động sản xuất. Nhờ vậy, giàn đạt mức độ uptime (thời gian vận hành liên tục) gần như tuyệt đối 100%, không xảy ra tình trạng dừng mỏ ngoài kế hoạch bảo dưỡng định kỳ hoặc các chương trình can thiệp giếng.

Những ngày này, khi giàn khoan tự nâng THOR đang thực hiện khoan, cuộc sống của 6 anh em trên giàn cũng trở nên sôi động hơn. Hằng ngày, họ sang giàn khoan ăn cơm cùng đội khoan. Còn trước kia, 6 người cứ quây quần bên một mâm cơm, với phần hậu cần do một nhân viên của PETROSETCO đảm nhiệm.

Việc duy trì sản lượng và gia tăng khả năng thu hồi dầu luôn là nhiệm vụ quan trọng đối với Cá Ngừ Vàng.

Trong những năm qua, các giải pháp như can thiệp giếng, áp dụng phương pháp khai thác bằng gaslift nhằm duy trì áp suất và sản lượng đã được triển khai.

Trong đó, khoan thêm giếng đan dày vào những khu vực mà các giếng hiện hữu chưa thể khai thác được xem là một trong những giải pháp quan trọng để gia tăng sản lượng, nâng cao hệ số thu hồi dầu trong bối cảnh nhiều giếng đã bị ngập nước.

Tất nhiên, cũng phải nhìn nhận một thực tế rằng sản lượng của Cá Ngừ Vàng đang suy giảm nhanh theo quy luật khai thác. Cách khai thác hiện nay có thể gọi là “bòn mót” những phần dầu quý giá còn lại trong lòng đất. Nhưng nhờ áp dụng hợp lý các công nghệ mới, cùng với việc thực hiện tốt công tác bảo dưỡng, bảo trì và quản lý vận hành, Cá Ngừ Vàng vẫn tiếp tục đóng góp những dòng dầu quý giá.

Khi tôi đang viết những dòng này thì nhận được một tin vui từ giàn khoan tự nâng THOR. Giếng khoan CNV-5X đã đi đến đúng độ sâu thiết kế 7.799,99m. Đây là mũi khoan đi vào tầng đá móng có chiều dài và độ sâu lớn nhất từ trước tới nay tại Việt Nam. Mũi khoan đã xuyên qua 9 tầng địa chất khác nhau và tại tầng thứ 10 đã xuất hiện những dấu hiệu rất khả quan về dầu khí.

Theo tính toán của các nhà địa chất, nếu mọi việc diễn ra đúng như dự báo, khi đưa giếng CNV-5X vào khai thác, có thể cho sản lượng hơn 1.000 thùng dầu “nước cam” mỗi ngày.

Đó là một con số có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh hiện nay. Và với HL-HVJOC, con số ấy không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là niềm tin, là sự khẳng định cho một hành trình bền bỉ. Cá Ngừ Vàng đã từng được dự báo sẽ sớm phải dừng lại. Nhưng bằng trí tuệ, sự sáng tạo và tinh thần vượt khó của những người làm dầu khí Việt Nam, nó vẫn đang tiếp tục tồn tại, tiếp tục đóng góp.

Và biết đâu, với những thùng dầu “nước cam” mới sắp xuất hiện từ giếng CNV-5X, trong một tương lai không xa, chúng ta sẽ lại thấy con Cá Ngừ Vàng bơi tung tăng giữa biển khơi.

Chuyện mới trên giàn khoan (Kỳ 1)

Chuyện mới trên giàn khoan (Kỳ 2)

Chuyện mới trên giàn khoan (Kỳ 3)