"Màn sương mù" ngoại giao ở Trung Đông

(Ảnh minh họa)

Báo Le Monde ở Paris ghi nhận: “Iran tuyên bố các “tàu không thù địch” có thể đi qua eo biển Hormuz, với điều kiện tuân thủ các quy định về an toàn và an ninh, theo thông cáo gửi tới Tổ chức Hàng hải Quốc tế được công bố tối qua”.

Trong những giờ gần đây, ông Donald Trump cho rằng Tehran đã dành cho Mỹ “một món quà rất lớn” liên quan đến lĩnh vực dầu khí - có thể ám chỉ việc nới lỏng kiểm soát tại eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ cũng lặp lại rằng các cuộc đàm phán đang diễn ra, nhưng không cung cấp thêm chi tiết.

Một kế hoạch 15 điểm?

Theo một số hãng truyền thông, trong đó có New York Times, “Mỹ đã gửi cho Iran một kế hoạch nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông. Kế hoạch gồm 15 điểm, được chuyển tới Tehran thông qua Pakistan”. Tờ báo Mỹ chưa tiếp cận được nội dung cụ thể, nhưng cho biết kế hoạch này liên quan đến “chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran” cũng như “vấn đề các tuyến hàng hải”.

Tuy vậy, New York Times thừa nhận: “Chưa rõ kế hoạch này đã được phổ biến đến mức nào trong giới lãnh đạo Iran, và liệu Iran có chấp nhận nó làm cơ sở đàm phán hay không. Hiện tại, chưa có dấu hiệu nào cho thấy chiến sự sẽ sớm hạ nhiệt”.

Theo trang tin Mỹ Axios, “các cuộc đàm phán hòa bình cấp cao với Iran có thể bắt đầu ngay từ ngày mai thứ Năm”, nhưng Tehran đã lập tức bác bỏ.

Ông Mohammad Bagher Ghalibaf là người đối thoại?

Theo Axios, phía Iran có thể cử Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf làm đại diện đối thoại. Trang tin này cho biết ông thậm chí đã trao đổi với các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner. “Những tiết lộ mang dáng dấp “nụ hôn của con rắn” đối với phía Iran”, báo La Croix ở Paris bình luận. Ông Ghalibaf nhanh chóng bác bỏ mọi thông tin đối thoại trên nền tảng X, đồng thời cáo buộc ông Donald Trump “phát tán thông tin sai lệch nhằm thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ và thoát khỏi thế bế tắc”.

Dù vậy, La Croix cho rằng giả thuyết này không phải vô căn cứ: “Ít nhất, ông Mohammad Bagher Ghalibaf vẫn còn sống. Quan trọng hơn, ông có hồ sơ kết hợp kinh nghiệm quân sự, chính trị, ngoại giao và cả trấn áp”.

Libération cũng nhận định: “Giả thuyết này không phải là vô lý. Sau khi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Larijani qua đời, ông Ghalibaf đã trở thành nhân vật không thể thiếu của chính quyền”. Là cựu chỉ huy trong lực lượng Vệ binh Cách mạng, thân cận với ông Ali Khamenei, ông giữ chức Chủ tịch Quốc hội từ năm 2020 và từng là Thị trưởng Tehran, mang trong mình hồ sơ vừa quân sự vừa chính trị.

Tuy nhiên, Libération thừa nhận: “Tình hình Trung Đông hiện cực kỳ khó đoán, và kết cục càng thêm mù mịt”.

Khoảng cách lập trường còn rất xa

“Làn sương mù ngoại giao tại Iran”, Wall Street Journal nhận định: “Hai bên vẫn còn cách nhau rất xa. Một bên, ông Donald Trump nhắc lại các yêu cầu trước xung đột, đặc biệt là kế hoạch 15 điểm. Bên kia, giới chức Iran tái khẳng định các từ chối trước đây và yêu cầu các cam kết bảo đảm, bồi thường, rút quân Mỹ khỏi khu vực và thu phí qua lại tại eo biển Hormuz”. Những yêu cầu này bị Wall Street Journal đánh giá là không thể chấp nhận, điều này giải thích sự hoài nghi của các quan chức Arab và Israel, những người không tin vào khả năng đàm phán trong ngắn hạn.

Sức ép từ thị trường và người tiêu dùng

Theo The Guardian ở London, “chiến lược của ông Donald Trump có thể là trấn an thị trường tài chính ngay từ bây giờ bằng việc nhắc đến khả năng đàm phán, sau đó tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn vào cuối tuần, khi các thị trường đóng cửa, nhằm buộc Iran phải đầu hàng”.

Ở trong nước, theo Le Temps tại Geneva, “ông Donald Trump đang tìm cách kiềm chế giá xăng, vì ông hiểu rằng kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể phụ thuộc vào yếu tố này”. Và “chỉ lời nói thôi sẽ không đủ để ông thoát khỏi tình thế khó khăn mà mình đã tự đẩy vào. Nếu không sớm tìm được lối thoát danh dự, ông có nguy cơ làm suy giảm cơ hội của đảng mình trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11”.

Bởi lẽ, như tờ báo Thụy Sĩ kết luận: “Có một điều chắc chắn: Người Mỹ hiểu rất rõ ngôn ngữ của tài khoản ngân hàng. Những màn tự ca ngợi thành tích kinh tế mà ông Donald Trump ưa thích có thể sẽ vấp phải thực tế này”.

Philippines muốn mua dầu từ các nước bị Mỹ trừng phạt

Vì sao giá nhiên liệu khó giảm ngay sau khi xung đột Trung Đông kết thúc?

Hãng vận tải hàng đầu Trung Quốc nối lại các chuyến hàng đến Trung Đông