Lợi ích và rủi ro khi xung đột Houthi - Ả Rập Xê-út leo thang

Trụ sở của công ty dầu khí nhà nước Saudi Aramco của Ả Rập Xê-út tại thành phố Dhahran phía đông đã bị tấn công vào đêm thứ Ba, gây ra thiệt hại nhỏ theo tuyên bố của Bộ Năng lượng vương quốc, trong bối cảnh giao tranh giữa lực lượng Houthi ở Yemen và vương quốc này leo thang. (Ảnh: AFP)

Iran: Tận dụng ảnh hưởng ngoại giao

Iran đề nghị làm trung gian hòa giải. Ngoại trưởng Abbas Araghchi thông báo với người đồng cấp Ả Rập Xê-út rằng Tehran sẵn sàng hỗ trợ khởi động đàm phán giữa Riyadh và lực lượng Houthi nhằm tìm kiếm giải pháp chính trị.

Dù có quan hệ lâu năm với Houthi, Iran không hoàn toàn kiểm soát lực lượng này. Các nhà phân tích cho rằng Houthi theo đuổi lợi ích riêng, thay vì chỉ hành động theo chỉ đạo từ Tehran.

Theo các chuyên gia, bằng cách đề nghị hòa giải, Iran có thể tận dụng ảnh hưởng đối với Houthi để gia tăng đòn bẩy ngoại giao, đồng thời tránh can dự trực tiếp vào xung đột.

Tehran cũng được cho là muốn gắn cuộc đối đầu Houthi - Ả Rập Xê-út với một thỏa thuận rộng hơn cùng Mỹ, hướng tới cơ chế không xâm lược không chính thức giữa Iran và các đồng minh với Mỹ cùng các đối tác trong khu vực.

Israel: Tìm kiếm cơ hội hợp tác với Ả Rập Xê-út

Theo báo Haaretz của Israel, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã thông qua trung gian Mỹ để đề nghị Ả Rập Xê-út chấp thuận cho Israel tham gia các chiến dịch quân sự nhằm vào Houthi. Tuy nhiên, Thái tử Ả Rập Xê-út Mohammed bin Salman được cho là đã bác bỏ đề xuất này.

Israel được cho là kỳ vọng hợp tác an ninh có thể cải thiện quan hệ với Riyadh và thúc đẩy bình thường hóa quan hệ song phương. Chính quyền Ả Rập Xê-út chưa đưa ra bình luận công khai về thông tin trên. Tuy nhiên, Riyadh khẳng định việc bình thường hóa quan hệ với Israel vẫn gắn liền với giải quyết vấn đề Palestine. Diễn biến này cho thấy dù hai nước có chung mối quan ngại về an ninh, những khác biệt chính trị vẫn là rào cản đáng kể.

Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan: Hỗ trợ phòng thủ, hạn chế can dự

Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan lựa chọn hỗ trợ Ả Rập Xê-út thông qua Liên minh Phòng thủ Mecca. Ngày 5/10, ba bên nhất trí triển khai các lực lượng và năng lực đã thỏa thuận tới Ả Rập Xê-út để ứng phó với các cuộc tấn công của Houthi.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan tái khẳng định sự ủng hộ đối với Riyadh hôm thứ Ba, trong khi Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif nhấn mạnh sự ủng hộ của Islamabad đối với quyền tự vệ của Ả Rập Xê-út hôm thứ Tư.

Tuy nhiên, phạm vi hỗ trợ thực tế vẫn chưa rõ ràng. Pakistan phủ nhận việc máy bay chiến đấu nước này thực hiện các chiến dịch xuyên biên giới nhằm vào Houthi. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ dự kiến tập trung vào công nghệ quốc phòng và hỗ trợ kỹ thuật; việc triển khai quân đội ra nước ngoài cần được quốc hội phê chuẩn.

Các chuyên gia nhận định năng lực của hai nước có thể giúp Ả Rập Xê-út tăng cường phòng không, phòng thủ tên lửa và chống UAV mà không buộc Ankara hay Islamabad tham gia sâu vào cuộc chiến tại Yemen.

Mỹ: Cân nhắc giữa bảo vệ đồng minh và nguy cơ sa lầy

Mỹ đang đối mặt với bài toán khó khăn nhất. Hôm thứ Ba, Tổng thống Donald Trump chỉ trích Houthi có hành vi gây hấn và cáo buộc lực lượng này muốn đẩy giá dầu lên cao trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ. Washington chịu sức ép phải hỗ trợ Ả Rập Xê-út, một đối tác quan trọng trong khu vực. Tuy nhiên, việc mở lại chiến dịch quân sự trực tiếp sẽ kéo theo những chi phí khó lường, nhất là khi các hoạt động quân sự trước đây của Mỹ chưa thể loại bỏ năng lực tấn công tầm xa của Houthi.

Các nhà phân tích cho rằng Washington không muốn bị cuốn vào một cuộc đối đầu kéo dài. Dù vậy, nếu Houthi tiếp tục tấn công các cơ sở hạ tầng trọng yếu của Ả Rập Xê-út, Mỹ sẽ ngày càng khó duy trì lập trường kiềm chế.

Nhìn chung, các bên đều tìm cách bảo vệ lợi ích chiến lược nhưng hạn chế rủi ro can dự sâu. Iran ưu tiên đòn bẩy ngoại giao; Israel tìm kiếm cơ hội hợp tác an ninh; Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan tập trung hỗ trợ phòng thủ; còn Mỹ muốn kiềm chế khủng hoảng mà không phải trực tiếp gánh vác toàn bộ cuộc xung đột. Tuy nhiên, các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng Ả Rập Xê-út và nguy cơ biến động thị trường dầu mỏ có thể khiến tình hình vượt khỏi khả năng kiểm soát của các bên.

Houthi dọa tiếp tục tấn công sân bay và cơ sở dầu mỏ của Ả Rập Xê-út

Houthi gia tăng sức ép lên Riyadh, thị trường dầu đối mặt rủi ro mới

"Điểm nóng" Trung Đông ngày 17/10: Houthi tấn công phủ Tổng thống Yemen