Lệnh cấm khoan dầu ở Mỹ ảnh hưởng gì tới nguồn cung, giá và cổ phiếu?

Hơn 95% giếng dầu khí tại Mỹ dựa vào khoan thủy lực (fracking). (Ảnh minh họa)

Hơn 95% giếng dầu khí tại Mỹ dựa vào khoan thủy lực (fracking). Vì vậy, một lệnh cấm trên toàn quốc có thể đánh vào nền tảng của hệ thống khai thác dầu khí Mỹ, chứ không chỉ cắt giảm một phần nhỏ nguồn cung. Tuy nhiên, đây vẫn là rủi ro chính sách có xác suất thấp; khung kịch bản này ước tính khả năng xảy ra lệnh cấm toàn quốc khoảng 5%.

New York, Maryland, Vermont và Washington đã có các biện pháp cấm hoặc hạn chế fracking, trong khi California dừng cấp giấy phép mới.

Mỹ phụ thuộc vào fracking đến mức nào?

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), các giếng fracking khai thác hơn 4,3 triệu thùng dầu/ngày năm 2015, tương đương khoảng 50% sản lượng dầu thô Mỹ khi đó.

Với khí tự nhiên, khoảng hai phần ba khí thương phẩm của Mỹ vào giữa thập niên 2010 đến từ các giếng fracking. API cũng cho biết hơn 95% giếng dầu khí Mỹ được phát triển bằng khoan thủy lực. Điểm cốt lõi là fracking đã trở thành động cơ tăng trưởng nguồn cung Mỹ. Vì vậy, coi lệnh cấm chỉ là hạn chế ở phần biên sẽ đánh giá thấp rủi ro.

Các nghiên cứu không thống nhất về một mức giá duy nhất. Kịch bản mất 7-9 triệu thùng/ngày và giá tăng 20-40 USD/thùng được nhắc đến rộng rãi, nhưng không có nghiên cứu chính thức dễ tiếp cận nào xác nhận. Nên coi đây là kịch bản căng thẳng, không phải dự báo.

Nghiên cứu API/OnLocation ước tính sản lượng dầu Mỹ có thể thấp hơn khoảng 3 triệu thùng/ngày vào năm 2030 nếu fracking bị cấm, đồng thời mô phỏng giá cao hơn khoảng 30% so với kịch bản cơ sở.

Với nhà đầu tư, cách hợp lý hơn là xây dựng ba kịch bản tăng, cơ sở và giảm thay vì đặt cược vào một mức giá duy nhất.

Ảnh hưởng cuối cùng phụ thuộc lớn vào phản ứng của OPEC+. Resources for the Future (RFF) đưa ra các ước tính giá khác nhau tùy việc OPEC có bù đắp phần sản lượng Mỹ mất đi hay không. Nếu OPEC+ dùng công suất dự phòng để lấp khoảng trống, đà tăng giá có thể bị hạn chế; nếu giữ lại công suất, cú sốc có thể lớn hơn.

Ảnh hưởng sang khí, LNG và cán cân thương mại

Chuỗi ảnh hưởng khá rõ: sản lượng đá phiến giảm sẽ đảo ngược một phần tăng trưởng nhờ fracking; xuất khẩu giảm và nhập khẩu tăng; dầu và khí Mỹ rời khỏi thị trường thế giới; nguồn cung toàn cầu chặt hơn và người mua phải cạnh tranh cho lượng hàng còn lại.

DOE cho rằng xuất khẩu khí sẽ giảm nếu fracking bị cấm, làm suy yếu ảnh hưởng của Mỹ trên thị trường khí toàn cầu.

Sự bùng nổ dầu đá phiến trước đây giúp Mỹ giảm mạnh nhập khẩu dầu và gây áp lực lên giá quốc tế. Lệnh cấm có thể đảo ngược một phần hiệu ứng đó. Nếu Mỹ trở lại vị thế nhập khẩu ròng, cán cân thương mại sẽ yếu hơn và nền kinh tế nhạy cảm hơn với rủi ro nguồn cung nước ngoài.

Ai được lợi, ai chịu thiệt?

Nhóm chịu ảnh hưởng rõ nhất có thể là các công ty thăm dò và khai thác phụ thuộc nhiều vào dầu đá phiến, cùng doanh nghiệp dịch vụ dầu khí phục vụ fracking.

Những bên có thể hưởng lợi là các nhà khai thác ngoài Mỹ, không phụ thuộc fracking và còn công suất dự phòng, gồm một số thành viên OPEC+, nhà khai thác Canada và các nhà khai thác dầu ngoài khơi. Các nhà xuất khẩu LNG Mỹ nhiều khả năng chịu bất lợi nếu nguồn cung khí trong nước giảm.

Một lệnh cấm toàn quốc là rủi ro đuôi (tail risk): xác suất thấp nhưng ảnh hưởng lớn. Mỹ chưa có lệnh cấm liên bang, trong khi các bang đi theo những hướng khác nhau. California đã dừng cấp giấy phép mới từ năm 2024 và đang phân tích khả năng loại bỏ dầu vào năm 2045; Texas lại cấm chính quyền địa phương tự ban hành lệnh cấm.

Nhà đầu tư nên đánh giá mức độ phơi nhiễm với cổ phiếu phụ thuộc dầu đá phiến theo trọng số kịch bản, thay vì phản ứng với tiêu đề tin tức. Ba yếu tố đáng theo dõi là chính sách cấp phép liên bang, động thái cấp bang và công suất dự phòng của OPEC+.

Câu hỏi quan trọng là danh mục của bạn phụ thuộc đến đâu vào một kịch bản có thể định lượng nhưng không thể dự báo chắc chắn. Các xác suất trên chỉ mang tính minh họa, không phải lời khuyên đầu tư.

Trump gia hạn lệnh cấm khoan dầu tại bang Florida thêm 10 năm

Hệ lụy từ lệnh cấm khoan dầu khí tại Biển Bắc

Anh cân nhắc đề xuất nới lỏng lệnh cấm khoan dầu khí