Làm báo với tinh thần dầu khí

Có những câu nói không cần treo lên tường, cũng không cần in thành khẩu hiệu. Nhưng bằng cách nào đó, chúng vẫn ở lại rất lâu trong một tòa soạn.

Ở Năng lượng Mới, câu nói ấy gắn với nhà báo Nguyễn Như Phong, Tổng Biên tập đầu tiên của tờ báo. Trong những ngày đầu còn nhiều bỡ ngỡ, ông thường nhắc từ cán bộ, phóng viên đến biên tập viên: “Làm báo phải có tinh thần dầu khí”.

Câu nói nghe qua tưởng như chỉ là một lời nhắc nhở. Nhưng rồi nó ở lại trong tòa soạn suốt nhiều năm, như một cách nhắc nghề. Càng làm lâu, người ta càng hiểu: đó không chỉ là một câu nói. Đó gần như là một cách làm báo.

Người dầu khí có một nhịp sống rất khác.

Họ làm việc ở những nơi mà phần lớn chúng ta chỉ nhìn thấy trên bản đồ: giữa biển khơi, trên những giàn khoan chênh vênh giữa sóng gió, trong những nhà máy rực sáng suốt đêm, hay dưới cái nóng rát bỏng của sa mạc.

Phóng viên Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes tác nghiệp trên giàn khoan.

Người dầu khí luôn mang trong mình một khát vọng cháy bỏng đó là “Tìm dầu để làm giàu cho Tổ quốc". Chính khát vọng này đã giúp người dầu khí vượt qua tất cả những khó khăn để vươn lên làm chủ công nghệ và xây dựng được một Tập đoàn kinh tế hùng mạnh của đất nước.

“Tinh thần dầu khí” là gì? - Đó là không lùi bước trước bất cứ trở ngại nào. Đó là ý chí nội luôn luôn ẩn chứa trong người như những giếng dầu. Đó còn là tính kỷ luật, kỷ cương, và trên hết là tính nhân văn.

Ai từng bước lên một giàn khoan giữa biển sẽ hiểu cảm giác ấy. Không gian rất rộng, nhưng mọi thứ đều vận hành trong một trật tự nghiêm ngặt. Từng thao tác, từng quyết định đều gắn với trách nhiệm rất lớn.

Người dầu khí quen với những ca trực dài, với những chuyến biển nhiều ngày, với việc làm những công việc khó trong những điều kiện không dễ dàng.

Có lẽ vì thế mà khi viết về ngành này, người làm báo cũng sớm nhận ra một điều: nếu không mang theo tinh thần “dầu khí” ấy, bài viết rất dễ trở nên hời hợt.

Những phóng viên của Năng lượng Mới ngày trước hiểu điều đó khá sớm.

Họ ra giàn khoan khi trời còn chưa sáng, ngồi nhiều giờ trên tàu dịch vụ giữa gió mặn của biển. Họ theo kỹ sư vào nhà máy, đứng giữa những dãy thiết bị cao quá đầu người, nghe từng quy trình vận hành được giải thích tỉ mỉ.

Họ theo người dầu khí sang tận sa mạc Sahara, rừng rậm Amazon đến vùng băng giá Nhenhetxky.

Có những cuộc phỏng vấn diễn ra ngay trong ca trực. Có những bài viết được hoàn thành khi người viết vừa từ công trường trở về.

Những chuyến đi ấy không chỉ để lấy thông tin.

Chúng giúp người làm báo hiểu rằng đằng sau những con số sản lượng, đằng sau những báo cáo kinh tế khô khan, là một thế giới rất thật: thế giới của những chuyên gia, kỹ sư, công nhân, giàn trưởng, những người làm việc lặng lẽ giữa biển đêm hay trong ca trực kéo dài suốt nhiều giờ.

Không có thực địa, bài viết sẽ thiếu hơi thở. Không có hơi thở ấy, tờ báo chỉ còn lại những dòng chữ khô. Nhưng “tinh thần dầu khí” trong báo chí không chỉ nằm ở chuyện đi nhiều. Nó còn nằm ở trách nhiệm với một ngành đặc biệt. Dầu khí, rồi rộng hơn là năng lượng, chưa bao giờ chỉ là câu chuyện sản xuất. Nó gắn với an ninh năng lượng quốc gia, với phát triển kinh tế, với nhiều quyết sách lớn của đất nước.

Một tờ báo viết về lĩnh vực ấy, nếu chỉ dừng lại ở việc đưa tin, thì chưa đủ. Báo chí còn cần giải thích những vấn đề phức tạp của thị trường năng lượng. Cần phân tích những chính sách mới. Cần mở ra những cuộc trao đổi thẳng thắn về tương lai của ngành.

Phóng viên Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes tác nghiệp tại Nhà máy Lọc dầu Dung Quất.

Trong nhiều thời điểm, Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes đã làm được điều đó: từ những câu chuyện về thị trường xăng dầu, về chuyển dịch năng lượng, cho tới những vấn đề lớn của ngành dầu khí Việt Nam trong bối cảnh thế giới nhiều biến động.

Đó không phải lúc nào cũng là những đề tài dễ viết. Nhưng nếu một tờ báo ngành không dám đi vào những câu chuyện ấy, thì sự tồn tại của nó cũng trở nên mờ nhạt.

Nhìn lại chặng đường 15 năm, nhiều người từng hỏi: Điều gì giúp một tờ báo ngành như Năng lượng Mới đi được một đoạn đường như vậy?

Có lẽ câu trả lời nằm ở chính tinh thần dầu khí. Người dầu khí quen với việc tìm kiếm những mỏ dầu sâu dưới lòng đất. Có những dự án kéo dài hàng chục năm, có những giếng khoan phải thử đi thử lại nhiều lần. Sự kiên trì gần như là một phẩm chất bắt buộc.

Báo chí ngành đôi khi cũng cần một sự kiên trì tương tự.

Không phải lúc nào những câu chuyện về năng lượng cũng trở thành đề tài “nóng”. Nhưng nếu kiên trì theo đuổi, nếu giữ được sự nghiêm túc trong nghề, tờ báo sẽ dần tạo nên vị trí của mình.

15 năm không phải là một chặng đường quá dài trong lịch sử báo chí. Nhưng đủ để một tờ báo tìm thấy bản sắc.

Với Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes, bản sắc ấy có lẽ nằm ở chỗ: tòa soạn luôn cố gắng giữ một khoảng cách vừa đủ với những ồn ào của tin tức, để tập trung vào những câu chuyện có chiều sâu hơn, những câu chuyện của ngành năng lượng - dầu khí, của con người trong ngành, và của những chuyển động dài hạn của đất nước.

Những năm gần đây, ngành dầu khí Việt Nam cũng đang bước sang một giai đoạn mới. Từ một tập đoàn gắn với hệ sinh thái thăm dò và khai thác dầu khí truyền thống, Petrovietnam đang được định vị lại với một tầm vóc rộng lớn hơn: Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam.

Sự thay đổi ấy không đơn thuần là một điều chỉnh về tên gọi.

Đằng sau cái tên mới là một cách nhìn mới về vai trò của Tập đoàn trong nền kinh tế: từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo hệ sinh thái năng lượng - công nghiệp; từ những mỏ dầu ngoài khơi đến những lĩnh vực mới như LNG, điện khí, năng lượng tái tạo, hydrogen hay công nghệ thu giữ carbon.

Phóng viên Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes tác nghiệp trong chuyến đi Trường Sa.

Khi một ngành thay đổi, báo chí của ngành ấy cũng phải thay đổi theo.

Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes vì thế không chỉ tiếp tục kể những câu chuyện quen thuộc của dầu khí, mà còn phải mở rộng tầm nhìn sang bức tranh lớn hơn của năng lượng quốc gia.

Nhưng dù bối cảnh có thay đổi, có một điều dường như sẽ không thay đổi: tinh thần làm nghề.

Tinh thần dầu khí - với sự kỷ luật, bền bỉ, trách nhiệm, nhân văn và cả trí tuệ của một ngành công nghiệp phức tạp, vẫn là nền tảng để những người làm báo Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes bước vào giai đoạn mới của ngành năng lượng - dầu khí Việt Nam.

Trong định hướng mới đối với Tạp chí, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Ngọc Sơn yêu cầu Tạp chí phải: Nhanh nhạy - Sắc bén - Lan tỏa. Với Tạp chí, điều đó cũng đồng nghĩa với một phương châm hành động rõ ràng hơn. Nếu trước đây chúng ta chỉ nói về “tinh thần dầu khí”, thì hôm nay tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng ba chữ: nhanh nhạy - sắc bén - lan tỏa.

Nhanh nhạy để nắm bắt kịp thời những chuyển động của ngành năng lượng - một lĩnh vực thay đổi từng ngày theo nhịp của thị trường thế giới.

Sắc bén để không dừng lại ở việc đưa tin, mà phải đi sâu phân tích, lý giải và phản biện khi cần thiết.

Và lan tỏa để những câu chuyện của ngành dầu khí - năng lượng, những câu chuyện của con người, của công nghệ, của khát vọng năng lượng quốc gia, có thể đến gần hơn với công chúng.

Tinh thần dầu khí - một tinh thần giản dị, nhưng đã âm thầm nuôi dưỡng tờ báo suốt 15 năm qua.

Và chừng nào tinh thần ấy còn được giữ trong từng chuyến đi thực địa, trong từng cuộc tranh luận nghề nghiệp, trong từng bài viết được làm bằng sự cẩn trọng, Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes vẫn còn rất nhiều câu chuyện phía trước.

Những câu chuyện của năng lượng - dầu khí.

Những câu chuyện của đất nước.

Và cả những câu chuyện lặng lẽ của chính những người làm báo Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes.