Lại thêm một “từ điển Vũ Chất”

Cuốn “Từ điển tiếng Việt” nói trên được NXB Bách khoa Hà Nội ấn hành với 2.000 cuốn khổ 10x18cm tại Công ty CP In Sao Việt, với đối tác liên kết là Nhà sách Huy Hoàng, do bà Phùng Lan Hương chịu trách nhiệm xuất bản, người biên soạn Chu Thanh Nga. Số đăng ký kế hoạch xuất bản: 22-2014/CXB/36-80/BKHN. Số quyết định của NXB BKHN: 04/QĐ-ĐKBK-BKHN ngày 9/1/2014, được in và nộp lưu chiểu năm 2014.

Từ điển Tiếng Việt của NXB Bách khoa Hà Nội

Trong cuốn “Từ điển tiếng Việt” này, tác giả cũng giải nghĩa các từ và cụm từ một cách ngây ngô. Phần lớn những cách giải thích từ nếu không sai lệch hoàn toàn so với nghĩa gốc, thì cũng cắt xén, mổ xẻ theo kiểu nôm na, tùy tiện là dịch “từ sang từ”. Điển hình như: “niết bàn” là “nát bàn”; “nhọ” là “lọ”, “bia” là “rượu giải khát”, “yếu hèn” là “hèn yếu”, “phi quân sự hóa” là “làm một vùng thành phi quân sự”, “ả đào” là “đào hát trong các hộp đêm”, “con ranh” là “con đẻ ra thì chết”, “độ lượng” là “lòng rộng rãi”, “ghi nhớ” là “ghi và nhớ lấy”, “mộ đạo” là “mến chuộng đạo lý”, “cố chết” là “cố sống”…  

Khó tin nhất phải kể đến một loạt những từ “nhà” có “cắt nghĩa cũng như không”, chẳng hạn như  “nhà vua” là “vua”, “nhà trọ” là “nơi ở trọ, ngủ trọ”, “nhà trường” là “trường học”, “nhà tu hành” là “người tu hành”… Cá biệt, “nhà xác” được những người làm từ điển sáng tạo ra là... nhà vĩnh biệt.

Bên cạnh đó, rất nhiều cụm từ được định nghĩa khá “thô”, chẳng hạn nhóm từ nói về phụ nữ ở trang 597 như “nữ phi công” là “phi công đàn bà”, “nữ tu sĩ” là “tu sĩ đàn bà”, “nữ tướng” là “đàn bà làm tướng”. 

Trước đó, cuốn từ điển do tác giả Vũ Chất biên soạn, do NXB Hồng Đức phát hành có nhiều sai phạm bị độc giả phát hiện. Cụ thể, cuốn từ điển có nhiều chỗ giải nghĩa sai lệch bản chất từ ngữ. Ví dụ: từ Quản giáo được giải thích là: "Người coi một giáo đường hay tu viện"; Tao đàn là "Chỗ nằm của tao nhân thi sĩ"; Tù trưởng là "người đứng đầu trông coi tội nhân"...

Sau khi bị phát hiện, NXB Trẻ đã gửi lời xin lỗi tới độc giả, cơ quan chức năng. Với những bạn đọc đã mua phải cuốn từ điển nhiều sai sót này, NXB Trẻ đã đề xuất các biện pháp khắc phục: Thanh toán cho độc giả chi phí gửi qua bưu điện ấn bản từ điển này để tiêu hủy; tặng lại một cuốn sách mới của NXB Trẻ theo lựa chọn của bạn đọc, hoặc bồi hoàn chi phí mua sách (có tính trượt giá 13 năm). 

Anh Anh