Kỳ thị dân tộc là điều tối kỵ trong thế giới văn minh

P.V: Thưa ông, vừa qua cộng đồng mạng, báo chí đưa tin một nhà hàng Trung Quốc đã treo biển: “Không tiếp đãi người Nhật, người Philippines, người Việt Nam và chó”. Ông có cảm nhận gì?

TS Trần Công Trục: Tôi có đọc được thông tin có một cửa hàng tại ngay thủ đô Bắc Kinh (Trung Quốc) treo một cái biển đề rõ tiếng Trung Quốc và cả tiếng Anh, với nội dung: “Nhà hàng không phục vụ người Nhật Bản, người Philippines, người Việt Nam và chó”. Hình ảnh này do bà Rose Tang chụp và đưa lên mạng. Cộng đồng mạng không chỉ ở Việt Nam, Philippines, Nhật Bản mà có lẽ khắp thế giới, những người quan tâm đều hết sức phẫn nộ.

Cảm giác của tôi, ban đầu cũng rất phẫn nộ, nhưng sau đó tôi cảm thấy rất  buồn và khó hiểu. Bởi vì, tôi chợt nhớ đến những câu chuyện về sự kỳ thị, phân biệt chủng tộc của bọn đế quốc, thực dân phương Tây cách đây vài thế kỷ mà chúng tôi đã được các thầy cô giáo kể lại khi còn ngồi trên ghế nhà trường phổ thông. Câu chuyện làm chúng tôi phẫn nộ, căm ghét nhất mà cho đến bây giờ không thể nào phai mờ được trong ký ức.

TS Trần Công Trục: "Ban đầu cũng rất phẫn nộ, nhưng sau đó tôi cảm thấy rất  buồn và khó hiểu"

Đó là cách đây khoảng 100 năm, tại một công viên ở Thượng Hải, lúc bấy giờ là thuộc địa của nhiều nước phương Tây, có treo một cái biển ngay cổng ra vào, với dòng chữ: “Người Trung Hoa và chó không được vào”. Thế mà cho đến thời điểm hiện nay, điều xấu xa ô nhục  này lại được diễn ra ở  ngay giữa  thủ đô của một đất nước đã từng phất cao ngọn cờ chống đế quốc thực dân, chống phân biệt chủng tộc…

P.V: Theo ông, nguyên nhân nào dẫn đến hiện tượng này?

TS Trần Công Trục: Cùng chia sẻ với ý kiến của ông Trác Lôi Minh, Tổng lãnh sự quán Trung Quốc tại TP Hồ Chí Minh khi trả lời báo chí, tôi  hi vọng rằng đây chỉ là hiện tượng cá biệt của một thiểu số người Trung Quốc do bị kích động bởi tinh thần dân tộc cực đoan, hẹp hòi.

Ông Trác Lôi Minh cũng không hài lòng, không tán đồng với những hành vi này. Tuy nhiên, mọi hiện tượng đều có nguyên nhân của nó, có nguyên nhân sâu xa, nguyên nhân trực tiếp… Cùng xuất hiện với những phong trào tẩy chay hàng Nhật, đốt  ôtô Nhật, đập phá cửa hàng Nhật… thì rõ ràng đây là một trong những biểu hiện của phong trào chống Nhật Bản, chống Philippines và Việt Nam do bị kích động bởi dư luận cho rằng đất của Trung Quốc, biển của Trung Quốc đã bị xâm lấn, chủ quyền của Trung Quốc bị vi phạm, “lợi ích cốt lõi” của Trung Quốc bị cướp đoạt…(!?).

Theo tôi đây có thể là kết quả của một sự tuyên truyền quá khích, không khách quan của một thế lực nào đó theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan đang hiện hữu tại Trung Quốc. Chính điều đó đã gây ra bất lợi cho quan hệ ngoại giao quốc tế mà hình ảnh của người Trung Quốc cũng  bị phương hại nặng nề.

Tấm biển gây ra sự phẫn nộ không chỉ ở Nhật, Philippines, Việt Nam mà còn trên khắp thế giới

P.V: Liệu đây có thuộc trách nhiệm của cơ quan truyền thông và các cơ quan quản lý Trung Quốc?

TS Trần Công Trục: Tôi cho rằng, có lẽ các cơ quan truyền thông, cơ quan quản lý Trung Quốc cần phải vào cuộc nếu họ không muốn uy tính và vai trò của Trung Quốc trên trường Quốc tế tiếp tục bị suy giảm… Xử lý chấn chỉnh những điều này là trách nhiệm của họ. Chính điều đó mới có thể giữ cho uy tín Trung Quốc, quan hệ Trung Quốc trong thế giới hiện nay tốt đẹp hơn. Nếu để tình trạng này thì rất phản cảm. Mọi thông tin, đặc biệt là thông tin cho đại chúng, không nên một chiều, quá khích dễ dẫn đến tình trạng không kiểm soát nổi, nhất là trong tình hình có những thế lực “diều hâu” đang luôn rình rập lợi dụng nhằm phục vụ cho những mục đích chính trị đen tối của mình.

Với tư cách là một người có quan hệ trong quá trình làm việc đàm phán với phía Trung Quốc, tôi rất quý trọng tình cảm hữu nghị giữa nhân dân 2 nước Việt - Trung và đã làm hết tất cả những gì có thể với động cơ góp phần tăng cường hơn nữa quan hệ hữu nghị, tăng cường hơn nữa sự hợp tác đã có giữa 2 dân tộc.

Đúng như nhận xét của một trí thức trẻ người Trung Quốc: “Thực ra, tấm biển này chẳng gây ra tổn hại gì cho người Nhật, người Philippines và người Việt nam. Người bị thiệt hại chính là người Trung Quốc hay nói chính xác hơn là những người theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan. Bây giờ thì cả thế giới biết họ là người như thế nào”.

Đấy là phát biểu của một trí thức trẻ Trung Quốc, ông Tu Lâm. Tu Lâm còn nói thêm: Vì nguyên nhân của sự tranh chấp, các nước đều có sự phản ứng, kể cả người Nhật, người Philippines và người Việt Nam. Người dân các nước đều có những phản ứng trước những hành động diễn ra trên khu vực tranh chấp.

Theo ông Tu Lâm, người Việt Nam còn ứng xử văn minh hơn nhiều. Xử sự của người dân Việt Nam trước hành động trắng trợn của Trung Quốc thời gian qua rất văn minh, điềm tĩnh, luôn lấy quan hệ hữu nghị hợp tác làm chính. Tôi được biết, đã có những thỏa thuận của lãnh đạo 2 nước có liên quan đến việc xử lý những vân đề này. Tôi hy vọng sẽ không còn có những hiện tượng tương tự xảy ra trong tương lai.

Tấm biển "Cấm chó và người Trung Hoa" treo tại một công viên ở Thượng Hải thời còn là thuộc địa của các nước Phương Tây.

P.V: Ông cũng đồng quan điểm với trí thức trẻ Trung Quốc, Tu Lâm, cho rằng: Người dân Việt Nam đã ứng xử tốt hơn người dân Trung Quốc?

TS Trần Công Trục: Tôi cũng nghĩ vậy. Bởi vì, chúng ta luôn muốn giữ gìn hòa khí, hòa bình ổn định và hợp tác, đặc biệt với các nước láng giềng như Trung Quốc. Chúng ta đã làm hết những điều gì có thể để đảm bảo cho điều đó không bị ảnh hưởng. Tôi nghĩ, Nhà nước ta, Đảng ta đang cố gắng làm được điều đó. Chúng ta đã có sự giáo dục tuyên truyền và có sự kiềm chế cần thiết nên không xảy ra chuyện đáng tiếc như chuyện người dân Trung Quốc vừa làm.

P.V: Phải chăng, theo ông đây là bài học cảnh giác về vấn đề đưa tin tranh chấp chủ quyền?

TS Trần Công Trục: Vấn đề đưa tin phải đúng mức, chính xác, khách quan. Đặc biệt phải làm sao để các bên có thể bình tĩnh ngồi đàm phán với nhau. Kể cả chuyện đưa ra cơ quan tài phán quốc tế là hình thức rất văn minh. Tại sao Trung Quốc không đưa vấn đề ra cơ quan tài phán quốc tế để biết ai đúng ai sai mà lại đưa tin khiến dân chúng có những hành động quá khích như vậy?

Kỳ thị dân tộc, cực đoan là điều tối kỵ trong quan hệ quốc tế hiện nay, là điều tối kỵ trong thế giới văn minh. Trong lịch sử, kỳ thị dân tộc, phân biệt sắc tốc cũng đã “châm ngòi” cho nhiều cuộc chiến tranh đẫm máu. Đối với vấn đề tranh chấp chủ quyền lãnh thổ nói chung, vấn đề Biển Đông nói riêng, việc kích động chủ nghĩa dân tộc cực đoan là điều vô cùng nguy hiểm cho cục diện chung. Chí ít, cũng cản trở tiến trình đàm phán hòa bình giữa các bên, làm cho vấn đề càng trở nên phức tạp và có thể  rơi vào bế tắc.

P.V: Xin cảm ơn ông!

Hàm Chi -  Hoàng Thắng (thực hiện)