Khi nhân viên nhà băng là trùm tín dụng đen (Kỳ 2)

Kỳ 2: Ẩn họa và tội phạm

Nhiều hệ lụy tiêu cực sẽ phát sinh từ hoạt động tín dụng đen.

Theo các chuyên gia, lãi suất được áp dụng cho các hoạt động tín dụng đen này thường cao hơn lãi suất ngân hàng rất nhiều và có thể lên tới 60 – 100%/năm (2.000 – 10.000 đồng/ngày)… Do phương thức hoạt động của tín dụng đen là tự do, là ngoài khuôn khổ của pháp luật nên rủi ro của hoạt động này là rất lớn. Nền kinh tế đang trải qua giai đoạn khó khăn, “sức khỏe” của doanh nghiệp yếu, ngân hàng không dám giải ngân cho các khoản vay khiến thanh khoản toàn hệ thống ngân hàng là rất thấp.

Tuy nhiên, đây sẽ là điều kiện để những “tay to”, những bà “trùm” kiểu như Huỳnh Thị Huyền Như lộng hành bởi chắc chắn, nhiều doanh nghiệp sẵn sàng vay vốn với lãi suất cao để duy trì hoạt động, tránh phá sản. Còn với các ngân hàng, tiền “tồn kho” đang rất lớn nhưng lại không có cửa giải ngân nên rất dễ mắc bẫy của bọn tội phạm tín dụng đen bởi cái “mác ảo” đẹp đẽ được bọn chúng tạo nên. Thị trường tín dụng đen vì thế rất có thể sẽ trở nên sôi động hơn!

Thực tế này cho thấy, tín dụng đen đang thách thức hệ thống tín dụng chính thức, đe dọa hoạt động của các nhà băng và nếu không có biện pháp ngăn chặn kịp thời, nó sẽ trở thành “con sâu” đục khoét nền tài chính của đất nước. Qua công tác điều tra các vụ tín dụng đen những năm gần đây, cơ quan điều tra đưa nhận định, tín dụng đen dù trực tiếp hay gián tiếp đều đang tạo ra những áp lực không nhỏ, thậm chí là đe dọa sự an toàn của khối tín dụng chính thức.

Đi phân tích cụ thể, cơ quan điều tra đưa dẫn chứng bằng một loạt những lời chào mời kiểu như: “Nếu ông (bà) đang nợ ngân hàng quá hạn nhưng chưa có nguồn vốn nào để trả nợ, hay gọi cho chúng tôi để được tư vấn trực tiếp và chúng tôi sẽ cho ông (bà) vay để trả nợ ngân hàng hoặc sẽ mua lại hợp đồng nợ này trong thời gian nhanh nhất…”.

Đây là điều hết sức nguy hiểm bởi việc các tổ chức tín dụng đen tham gia mua bán nợ và tài sản nợ của các ngân hàng thương mại chứng tỏ đã có “sợi dây” liên kết giữa họ với nhà băng. Nghiêm trọng hơn, hình thức hoạt động này của tín dụng đen còn được xem là cơ hội để các “nhóm lợi ích” thâu tóm tài sản giá rẻ một cách nhanh nhất mà chi phí thấp nhất. Thậm chí, đây còn được xem là cơ hội để bọn tội phạm biến những đồng tiền “bẩn” thành “sạch”.

Những lo lắng này hoàn toàn không phải không có cơ sở khi câu chuyện nợ và nợ xấu của các tổ chức tín dụng, ngân hàng… khiến nhu cầu vốn tăng mạnh để tạo nguồn trích lập dự phòng, cũng như duy trì trạng thái thanh khoản. Áp lực này vô tình buộc các ngân hàng phải tìm mọi cách đẩy nợ xấu, thậm chí phá giá nợ xấu. Nếu điều này thực sự xảy ra thì sẽ là vô cùng nguy hiểm, bởi tín dụng đen đang nhận được sự hậu thuẫn của một bộ phận cán bộ, nhân viên ngân hàng tha hóa, biến chất.

Riêng về vấn đề rửa tiền, khuyến cáo của các cơ quan chức năng chỉ rõ: Tín dụng đen chính là kênh quan trọng nhất cho hoạt động tội phạm này qua hệ thống ngân hàng thương mại.

Nhận định này cũng từng được Ngân hàng Thế giới đưa ra khi cho rằng, Việt Nam đang được xem là điểm ngắm của các tổ chức tội phạm và làm ăn phi pháp do sức đề kháng của hệ thống ngân hàng còn rất yếu. “Tiền bẩn” vì thế rất dễ xâm nhập vào hệ thống ngân hàng.

“Ẩn họa” của tín dụng đen là như vậy và tất nhiên, khi đổ vỡ tín dụng đen xảy ra, hậu quả mà nó có thể gây ra đối với hệ thống ngân hàng không hề nhỏ, thậm chí, nếu nghiêm trọng sẽ dẫn tới sụp đổ toàn hệ thống. Như đã đề cập tới ở trên, bối cảnh kinh tế khó khăn, nhu cầu vốn của doanh nghiệp là rất lớn, nhưng nhà băng lại không dám giải ngân đã trở thành cơ hội để tín dụng đen hoành hành.

Theo phân tích của cơ quan điều tra thì chứng khoán và bất động sản chính là những ví dụ điển hình nhất cho tình trạng này. Đặc biệt là từ sau cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới năm 2008 đến nay, dưới những tác động bất lợi của thị trường chứng khoán châu Á và thế giới, vốn hóa trên thị trường chứng khoán Việt Nam liên tục sụt giảm, giá cổ phiếu lao dốc keo dài khiến các khoản đầu tư tại thị trường “âm” nặng.

Bất động sản thậm chí còn nghiêm trọng hơn, từ năm 2011 đến nay, thị trường bất động sản nói chung và Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh nói riêng đóng băng, ế ẩm… đã kéo theo mặt bằng giá liên tục sụt giảm, nhiều nhà đầu tư đã phải tìm mọi cách bán tháo để trả nợ ngân hàng.

Tuy nhiên, không ít nhà đầu tư dù muốn tháo chạy khỏi thị trường thì cũng không được và ngày càng sa lầy, lún sâu vào “vòng xoáy” khó khăn của thị trường. Khả năng tài chính của nhóm đầu tư này cũng vì thế mà ngày càng eo hẹp, trong khi áp lực trả lãi ngân hàng thì ngày một gia tăng và hệ quả tất yếu là họ buộc phải tìm đến tín dụng đen để giải quyết vấn đề trước mắt.

Cái “họa” nằm ở chỗ, nếu mối quan hệ giữa nhà băng – doanh nghiệp bị tín dụng đen chi phối hoặc tín dụng đen là cầu nối đưa vốn của nhà băng chảy vào doanh nghiệp, vào nền kinh tế thì sẽ vô cùng nguy hiểm. Có thể hình dung như sau: Bằng nhiều thủ đoạn, các tổ chức tín dụng đen đã huy động được một lượng tiền lớn từ các nhà băng thông qua các công ty sân sau hoặc những tài khoản cá nhân, doanh nghiệp mà những ông “trùm”, “bà” trùm hay nhóm tổ chức chỉ định.

Lãi suất cho khoản tiền vay này vốn dĩ là rất lớn, vậy nên, khi nó đến tay doanh nghiệp sẽ là “cực khủng” hoặc có chăng được những đối tượng trên mang đi đầu tư thì cũng không hề nhỏ. Nhưng như đã nói, doanh nghiệp chấp nhận chơi canh bạc này bởi họ không thể vay được tiền tư ngân hàng, nhưng tín dụng đen lại có.

Hệ quả là khi doanh nghiệp chết thì sẽ dẫn tới vỡ nợ tín dụng đen và tất nhiên, dòng tiền của các ngân hàng cũng “không cánh mà bay”. Còn đối với các dự án, kế hoạch kinh doanh… được tín dụng đen đầu tư thì đã rõ, nếu những kênh đầu tư đó “mất thiêng”, tín dụng đen sẽ cũng chết.

Tín dụng đen đang đe dọa hệ thống ngân hàng nói riêng và nền kinh tế nói chung như thế. Để đẩy lùi những nguy cơ này, chúng ta cần phải đẩy nhanh quá trình hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp luật về hoạt động của các tổ chức tín dụng; tăng cường tính minh bạch trong có hệ thống ngân hàng; quyết liệt thực hiện tái cơ cấu các tổ chức tín dụng…